III SA/Wa 1389/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1/6/2017 r po rozpoznaniu wniosku E.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia z [...]/2/2017 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi oraz od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku; 2. odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) E.R., dalej jako strona, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 18/5/2017 r) i w piśmie z 26/4/2017 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną, ponieważ utrzymuje się emerytury (niespełna 1583 zł/m-c), jest w podeszłym wieku, jej mąż choruje i podlega stałemu leczeniu. Nie ma oszczędności, czy przedmiotów wartościowych. Posiada długi i ma egzekucję komorniczą. Emerytura męża wynosi 563 zł. Po poniesieniu opłat dysponują miesięcznie wraz z mężem, na dwie osoby, kwotą 1200 zł. Jest zobowiązana, wraz z mężem do ponoszenia kosztów czynszu za mieszkanie w wysokości 950 zł miesięcznie. Posiadają – udokumentowane w aktach - zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej. 3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi w kwocie 100 zł. od sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył uzasadnienie postanowienia. Referendarz sądowy daje wiarę twierdzeniom Skarżącej o złym stanie zdrowia męża, potrzebie pomocy i skromnym trybie życia, który prowadzi, jak też realizuje postulat zapewnienia stronie, przy ocenie wniosku o prawo pomocy, stanu dysponowania dochodem adekwatnym do usprawiedliwionych potrzeb, tj. o wysokości przynajmniej minimum socjalnego. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym przekracza minimum socjalnego w wysokości niespełna 900 zł na osobę. Jednak kwota wydatków Skarżącej, niezbędnych do zachowania godziwej egzystencji, zważywszy na toczące się postępowanie egzekucyjne oraz zadłużenie, przekracza tą wartość. W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: także dlatego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli warunkuje dostęp Skarżącej do Sądu. Stąd decyzja, na tym etapie postępowania, o zwolnieniu Strony od wpisu od skargi we wskazanym zakresie. O potencjalnych, mogących wystąpić kosztach urzędnik sądowy nie może orzekać – przed ich wystąpieniem. Przewidując jednak wolę strony zapoznania się z pisemnym uzasadnieniem rozstrzygnięcia Sądu, zadecydował również realizując postulat interpretowania wątpliwości na korzyść Strony (dubia in meliora partem interpretari debent) o zwolnieniu jej od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.