III SA/Wa 1075/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki wraz z pozostałymi wspólnikami za zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2010 r. postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżący – A.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w sprawie. Jest zadłużony. Nie posiada oszczędności. Od 23 grudnia 2016 r. skarżący jest osobą bezrobotną. Utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 783,20 zł. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina. Z małżonką skarżący ma wyłączoną małżeńską wspólność ustawową i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Żona i jej matka, z uwagi na sytuację finansową skarżącego, pozwalają mu nocować w ich domu. Skarżący nie ponosi wydatków na utrzymanie domu i nie uiszcza opłat. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on żadnego majątku. Do wniosku skarżący załączył m.in. decyzję o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku, zeznanie PIT-28 i informację PIT-28/A za 2016 r., informację o zamknięciu rachunku bankowego. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że od grudnia 2016 r. jest on osobą bezrobotną. Utrzymuje się z zasiłku. Korzysta ze wsparcia rodziny. W ocenie referendarza sądowego, tak nakreślona sytuacja materialna skarżącego daje podstawy do zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych praw przed sądem. W pozostałym zakresie referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy uznając, że sytuacja finansowa skarżącego może ulec poprawie, chociażby w związku z podjęciem zatrudnienia lub wznowieniem prowadzenia działalności gospodarczej, co pozwoliłoby skarżącemu ponieść ewentualne późniejsze koszty postępowania (np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od skargi kasacyjnej). Gdyby jednak sytuacja skarżącego nie uległa zmianie, może wnieść kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy miał również na względzie, że analogicznie sytuacja finansowa skarżącego została oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (zob. postanowienie z 22 marca 2017 r., I SA/Kr 1181/16). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.