III SA/Po 853/22

Dnia 23 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Wnioskiem z 22 maja 2020 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. We wniosku w rubryce "dane wnioskodawcy" skarżący podał adres: ul. [...], [...]. Skarżący załączył pełnomocnictwo dla J. K. podając jej adres do korespondencji: ul. [...], [...]. Decyzją z 28 sierpnia 2020 r. organ odmówił zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, doręczając skarżącemu decyzję z pominięciem pełnomocnika na adres skarżącego nie podany we wniosku: ul. [...], [...]. Przesyłkę podwójnie awizowano: pierwszy raz 2 września 2020 r., a drugi raz 10 września 2020 r., a następnie zwrócono ją do nadawcy. Pismem z 18 listopada 2020 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 28 sierpnia 2020 r., podając jako swój adres do korespondencji: ul. [...], [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu 19 listopada 2020 r. Organ 3 grudnia 2020 r. ponownie wysłał decyzję z 28 sierpnia 2020 r., tym razem na adres pełnomocnika skarżącego J. K. (ul. [...], [...]). Decyzję doręczono jej 7 grudnia 2020 r. Decyzją z 9 grudnia 2020 r. organ stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 28 sierpnia 2020 r. z uwagi na jego przedwczesność, gdyż wpłynął on do organu 19 listopada 2020 r., a decyzję doręczono skarżącemu, za pośrednictwem jego pełnomocnika, 7 grudnia 2020 r. Prawomocnym wyrokiem z 27 października 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 564/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję z 9 grudnia 2020 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podniósł, że choć decyzję z 28 sierpnia 2020 r. należało doręczyć pełnomocnikowi strony, a nie bezpośrednio stronie, to z uwagi na ochronny charakter art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed ponownym doręczeniem decyzji nie może szkodzić stronie. Jest tak tym bardziej dlatego, że decyzję z 9 grudnia 2020 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy doręczono stronie, za pośrednictwem jej pełnomocnika, dopiero 28 grudnia 2020 r., czyli już po upływie terminu, jaki przy uznaniu stanowiska organu miał gwarantować skarżącemu skuteczne zaskarżenie decyzji z 28 sierpnia 2020 r. o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku i wynikających z niej wskazań co do dalszego postępowania. Sąd wskazał, że oceniając terminowość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - przy uwzględnieniu pierwotnego doręczenia decyzji, które nastąpiło w trybie zastępczym - organ weźmie pod uwagę art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", i w razie uznania, że skarżący uchybił rzeczonemu terminowi zawiadomi go o tym (art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19), informując, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia (art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19). Jednocześnie Sąd zobowiązał organ do przyjęcia, że w takiej sytuacji przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustaje dopiero z momentem zawiadomienia skarżącego o tym uchybieniu. Ponownie rozpatrując sprawę organ pismem z 7 marca 2022 r. na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 poinformował skarżącego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono z uchybieniem terminu do jego wniesienia i zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 wyznaczył skarżącemu termin 30 dni - licząc od dnia doręczenia pisma z 7 marca 2022 r. - na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo z 7 marca 2022 r. wysłano na adres skarżącego: ul. [...], [...]. Przesyłkę zawierającą to pismo podwójnie awizowano: pierwszy raz 14 marca 2022 r., a drugi raz 22 marca 2022 r., a następnie zwrócono ją do nadawcy. Decyzją z 12 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 28 sierpnia 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 134 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009), dalej: "u.s.u.s.", i art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono 19 listopada 2020 r., stąd strona nie dochowała przewidzianego w przepisach terminu do jego wniesienia. Zgodnie ze wskazaniem Sądu pismem z 7 marca 2022 r. poinformowano skarżącego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono z uchybieniem terminu do jego wniesienia i zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 wyznaczono mu termin 30 dni - licząc od dnia doręczenia pisma z 7 marca 2022 r. - na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo z 7 marca 2022 r. wysłano na adres wskazany przez stronę i było ono podwójnie awizowane: pierwszy raz 14 marca 2022 r., a drugi raz 22 marca 2022 r., a następnie zwrócono ją do nadawcy. Uznano je zatem, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a., za doręczone stronie 28 marca 2022 r., stąd 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął bezskutecznie 27 kwietnia 2022 r. Zgodnie zaś z art. 134 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. organ odwoławczy stwierdza w drodze decyzji uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na decyzję z 12 sierpnia 2022 r. strona zarzuciła błędne doręczanie pism na niewłaściwy adres, gdyż właściwy adres to ul. [...] w P., a nie ul. [...] w P.. Zdaniem strony narusza to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r., poz. 259). Organ związany był więc oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 564/21. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ naruszył art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. stanowiącego, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Na wstępie należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Po 564/21 Sąd zobowiązał organ do przyjęcia, aby - mimo błędnego doręczenia decyzji z 28 sierpnia 2020 r. (z pominięciem pełnomocnika J. K.) - uznać je za skuteczne. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ, mimo że nie wskazał konkretnej daty uznania tej decyzji za doręczoną (co w związku z pierwszym jej awizowaniem 2 września 2020 r. na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. nastąpiło 16 września 2020 r.) ani konkretnego dnia, w którym upłynął termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (co w związku z art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. nastąpiło 30 września 2020 r.), prawidłowo ustalił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono z uchybieniem terminu (pismo z 18 listopada 2020 r. zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynęło do organu 19 listopada 2020 r.). Prawidłowo zatem, zgodnie ze wskazaniem Sądu zawartym w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Po 564/21, organ sporządził pismo z 7 marca 2022 r. informujące skarżącego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono z uchybieniem terminu do jego wniesienia i zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 wyznaczył mu termin 30 dni - licząc od dnia doręczenia pisma z 7 marca 2022 r. - na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Niemniej jednak pismo z 7 marca 2022 r. zostało wysłane na podany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy adres ul. [...] w P. (a następnie zwrócone do nadawcy) zamiast zostać doręczone, zgodnie z art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a., ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi J. K.. Pominięcie pełnomocnika sprawia, że nie można uznać skutecznego doręczenia pisma z 7 marca 2022 r., a wskutek czego nie można uznać, że organ prawidłowo wykonał powyższe wskazanie Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Po 564/21. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku prawidłowego doręczenia pisma z 7 marca 2022 r. skarżący mógł zastosować się do tego pisma składając w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 28 sierpnia 2020 r. o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, co ewentualnie mogło spowodować przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zauważa również, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dotyczy okresu od marca 2020 r. do maja 2020 r., zaś w zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzono jego uchybienie w zakresie składek należnych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. Wobec tego w sentencji wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z 12 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ zastosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Po 564/21, doręczając pisma zgodnie z przepisami K.p.a.