III SA/Po 718/23

Dnia 27 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 roku sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 1.024 zł (jeden tysiąc dwadzieścia cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z 08 maja 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 40 ust. 1, ust. 12 i ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm.) § 2 uchwały Rady Miasta P. nr [...] z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych w granicach administracyjnych Miasta P. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2022 r. poz. 4692 z późn. zm.) po rozpoznaniu z urzędu sprawy zajęcia przez [...] sp. jawna bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy [...], nałożył na [...] sp. jawna karę pieniężną w kwocie 2 673 zł. Z akt sprawy wynika, że opisana wyżej decyzja została doręczona [...] sp. jawna (dalej także jako spółka, skarżąca) w dniu 11 maja 2023 r. Odwołanie od powyższej decyzji spółka złożyła w dniu 26 maja 2023 r. We wskazanej bowiem dacie przesyłka zawierająca odwołanie została nadana w placówce pocztowej, o czym świadczy odcisk datownika na kserokopii koperty. Datę tą potwierdza także informacja zawarta w portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, jak też data ta jest wprost wpisana przez autora odwołania, w nagłówku pisma. W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 28 sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] sp. jawna wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego - o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, w całości, i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 29 listopada 2023 r. III SA/Po 717/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, jednak z przyczyny innej, niż podniesione w skardze. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, która to zastrzeżenie nie ma znaczenia w kontrolowanej sprawie. Z art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji, a właściwy do jego rozpatrzenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.). Czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia ogłoszenia lub od dnia doręczenia decyzji stronie w postaci i w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym. Przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., dnia doręczenia lub ogłoszenia treści decyzji stronie, lecz dzień następny. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym oraz terminem zawitym, którego zachowanie bądź upływ organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Gdyby odwołanie zostało złożone po upływie tego terminu, organ wyższego stopnia ma obowiązek uwzględnić to z urzędu i wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania (art. 134 K.p.a.), chyba że strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja organu I instancji staje się ostateczna, a sprawa rozstrzygnięta tą decyzją korzysta ze szczególnej ochrony, gdyż może zostać wzruszona jedynie w przypadkach określonych w art. 145-163a K.p.a., bądź gdy przewidują to przepisy szczególne (art. 16 § 1 K.p.a.). Walor ostateczności decyzja organu I instancji uzyskuje z mocy samego prawa, z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania i to zarówno wówczas, gdy odwołania w ogóle nie wniesiono, jak i wówczas, gdy odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie, którego to terminu nie przywrócono (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. I OSK 297/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej CBOSA). W fazie wstępnej postępowania wywołanego wniesieniem odwołania organ wyższego stopnia ma zatem obowiązek oceny – między innymi - czy odwołanie zostało wniesione w terminie, co stanowi jeden z warunków jego rozpoznania. W orzecznictwie od dawna ugruntowany jest pogląd, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 korzysta z ochrony trwałości (przykładowo: teza druga wyroku NSA z 18 listopada 1999 r. I SA 330/99, Lex; wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r., I SA 1823/98 - ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 12 października 1998 r., OPS 11/98 - ONSA 1999, nr 1, poz. 4; wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., IV SA 1006/96 – Lex; wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96 – Lex; z nowszego orzecznictwa np. wyrok NSA z 22 kwietnia 2020 r. II OSK 1357/19, CBOSA; ww. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. I OSK 297/21, CBOSA; wyrok WSA w Lublinie z 31 października 2023 r. II SA/Lu 647/23, CBOSA). Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta P. została wydana w dniu 08 maja 2023 r. i doręczona skarżącej spółce w dniu 11 maja 2023 r. (potwierdzenie odbioru przy decyzji organu I instancji). Tym samym termin czternastu dni do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 K.p.a.), upływał z dniem 25 maja 2023 r. (czwartek). Błędnie SKO w decyzji wskazało, że odwołanie wpłynęło w terminie, tj. w dniu 9 maja 2023r. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone dopiero w dniu 26 maja 2023 r. We wskazanej bowiem dacie przesyłka zawierająca odwołanie została nadana w placówce pocztowej, o czym świadczy odcisk datownika na kserokopii koperty. Datę tą potwierdza także informacja zawarta w portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, jak też data ta jest wprost wpisana przez autora odwołania, w nagłówku pisma. W konsekwencji należało stwierdzić, że Kolegium rozpoznając odwołanie wniesione od decyzji organu pierwszej instancji, która wskutek upływu terminu do złożenia odwołania, zyskała przymiot ostateczności, dopuściło się rażącego naruszenia art. 129 § 2 w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. W takim przypadku obowiązkiem sądu administracyjnego jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. W związku z podjęciem takiego rozstrzygnięcia Sąd nie był uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i odniesienia się do zarzutów skargi. W takiej sytuacji nie było również podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 6.02.2024r. wniosków dowodowych w postaci faktury firmy [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wyeliminowanie przez Sąd zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, mimo iż nastąpiło z innych przyczyn niż wskazane w skardze, nakazywało orzec o zwrocie skarżącej spółce kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Koszty te, poza uiszczonym wpisem od skargi w kwocie 107 zł, obejmowały także wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie 900 zł (Dz. U. 2023 r., poz. 1935) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).