III SA/Po 703/20

Dnia 9 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 roku nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2020r. nr [...] w części odmawiającej zwrotu kosztów i wynagrodzenia za okres od dnia [...] grudnia 2008r. do dnia [...] maja 2014r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. Prezydent Miasta K. przyznał na wniosek K. W. zwrot koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdu [...] nr rej. [...] oraz przyznał wynagrodzenie za jego dozór w wysokości [...] zł za okres od dnia [...]. 2008 r. do dnia [...].2008 r. oraz od dnia [...].05.2014r. do dnia [...].05.2020 r. jednocześnie odmówił zwrotu kosztów i wynagrodzenia za okres od dnia [...].12.2008 r. do dnia [...].05.2014r. Zażaleniem strona postępowania zaskarżyła powyższe postanowienie w części obejmującej odmowę zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór ww pojazdu za okres od [...].12.2008 r. do dnia [...].05.2014r. Rozpatrując zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta K.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Na podstawie dyspozycji Komendy Miejskiej w K. [...] z dnia [...].06.2008 r. przedmiotowy samochód osobowy został przewieziony na parking strzeżony prowadzony przez stronę z nakazem jego zabezpieczenia. Pismem z dnia [...].11.2008 r. kierowanym do Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (data wpływu [...].11.2008 r.) strona zawiadomiła , że samochód ten nie został odebrany przez właściciela i poinformowała, że stawia samochód do dyspozycji organu celem podjęcia czynności mających na celu przejęcie na rzecz Skarbu Państwa pojazdu. Strona była zobowiązana do usuwania pojazdów z drogi w granicach administracyjnych miasta K. i umieszczania ich na prowadzonym przez siebie parkingu strzeżonym, na podstawie zawartej z Prezydentem Miasta K. umowy o współdziałaniu w zakresie świadczenia usług (...) zawartej w dniu [...].03.2004r. Umowa ta została stronie wypowiedziana i w związku z tym strona pismem z dnia [...].11.2018 r. wezwała do usunięcia do dnia rozwiązania umowy wymienionych w tym piśmie pojazdów, w tym przedmiotowego oraz zapłaty należności wynikającej z umowy z kosztami holowania i przechowywania na parkingu strzeżonym. Już działając poprzez swojego pełnomocnika do Urzędu Miasta K. skierowała pismo z dnia [...].09.2019 r. zawierające wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór wyliczając kwotę z tego tytułu. Organ przyznał stronie zwrot koniecznych wydatków poniesionych za dozór przedmiotowego samochodu a także wynagrodzenie za jego dozór w wysokości [...] zł za okres od 6. 06.2008 r. do dnia [...].12.2008r. t.j. od dnia odholowania samochodu na parking strzeżony do dnia upływu 6 miesięcy, w którym to okresie po odbiór samochodu może zgłosić się jego właściciel. Organ uznał, że powiadomienie Urzędu Skarbowego o fakcie nieodebrania samochodu, zgodnie z obowiązującymi przepisami powinno nastąpić w okresie od dnia [...].12.2008 r. do dnia [...].12.2008r. (nie później niż 3 dni licząc od upływu 6 miesięcy okresu, w którym właściciel może zgłosić się po odbiór samochodu) a więc wcześniejsze powiadomienie przez stronę poczytane zostało za przedwczesne skutkiem czego organ uznał, że strona nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Dalej organ uznał, że wskutek zmiany przepisów ustawy o ruchu drogowym , w przypadku pojazdów usuniętych z drogi, dla których termin odbioru przez właściciela upłynął przed [...].09.2010r. niezależnie czy toczyło się w ich sprawie postępowanie przed Urzędem Skarbowym czy też nie, podmiot przechowujący był zobowiązany do powiadomienia o tych pojazdach właściwego miejscowo Starostę w terminie 3 dni od wejścia w życie przepisów nowelizujących t.j. od dnia [...].09.2010r. Ponieważ strona dopiero [...].05.2014 r. powiadomiła Prezydenta Miasta K. toteż od tego dnia do dnia [...].05.2020 t j. do dnia zabrania przedmiotowego samochodu z parkingu prowadzonego przez stronę, organ przyznał zwrot wydatków. Za okres od dnia [...].12.2008 r. do dnia [...].05.2014r. z ww przyczyn organ odmówił stronie przyznania przedmiotowych należności. Powyższe stanowisko podzielił organ rozpatrujący zażalenie. Do kosztów wliczono koszty holowania w stawce [...] zł zaś za przechowywanie stawkę miesięczną w kwocie [...]zł . Kwoty te ustalono na podstawie średniej arytmetycznej stawek stosowanych przez inne lokalne podmioty prowadzące podobny co strona rodzaj działalności. W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia SKO z dnia [...] września 2020 r. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego : - art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.)., poprze odmowę zwrotu koniecznych wydatków poniesionych za dozór pojazdu, - art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rzeczowego ustosunkowania się do zarzutów odwołania. Strona skarżąca powołując się na wyrok NSA z dnia [...] lutego 2019 r. wydany w sprawie o sygn. akt I OSK [...] wskazała, że skutkiem naruszenia obowiązku powiadomienia przez dozorcę właściwego organu o fakcie nieodebrania usuniętego z drogi publicznej z parkingu strzeżonego nie może być odmowa przyznania stosownego wynagrodzenia za dozór za jakikolwiek okres jego faktycznego wykonywania. W ocenie strony szybsze powiadomienie przez nią o nieodebraniu samochodu przez jego właściciela nie wywołało szkody w przeciwieństwie do bierności pierwszego Urzędu Skarbowego w K. i Prezydenta Miasta K., które to organy poprzez swoją bierność spowodowały, że przedmiotowy samochód przez niemal 12 lat znajdował się na parkingu prowadzonym przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie poprzestając na stanowisku wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na jej uwzględnienie albowiem zawarte w niej zarzuty były trafne. Należy zaznaczyć, że przedmiotem zaskarżenia była wyłącznie odmowa przyznania stronie skarżącej zwrotu wydatków za dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od [...] grudnia 2008 r. do [...] maja 2014r. bowiem w tej części strona zaskarżyła postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2020 r. i tylko co do tej części rozstrzygnięcia orzeczono w postanowieniu SKO z dnia [...] września 2020 r. Przechodząc do rozpoznania sprawy należy zwrócić uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, a wcześniej Sądu Najwyższego, uznano, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawa o Ruchu Drogowym, jest typowym stosunkiem administracyjno-prawnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych (Uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 332/08). Usuwanie pojazdów z drogi i dalsze postępowanie z tymi pojazdami stanowi wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjno-prawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, a w części także z udziałem podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie na nie nałożonych obowiązków (tak wyrok WSA w Gdańsku III SA/Gd 320/11, uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10). We wskazanej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 rozstrzygnięto ostatecznie sprawę, że podstawą przyznania wynagrodzenia za parkowanie pojazdów usuwanych w trybie art. 130a Prawa o Ruchu Drogowym i nieodebranych przez ich właścicieli, które następnie przeszły na rzecz Skarbu Państwa jest art. 102 § 2 u.p.e.a.. Ponadto uznano podmioty, które przechowywały pojazdy usuwane na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu, jako dozorców administracyjnych, a nie przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Ostatecznie rozstrzygnięto, że dozorcom administracyjnym należy się zapłata za dozór przez cały okres przechowywania pojazdów, a nie tylko od dnia przepadku samochodu. W rozpoznawanej sprawie organ odmówił stronie zapłaty za dozór przez cały czas przechowywania przedmiotowego pojazdu a uznał jedynie częściowo ( w tej części orzeczenie prawomocne) powołując się na to, że skarżący nie dopełnił obowiązków informacyjnych, ciążących na nim z mocy § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (aktu uchylonego [...] lipca 2011 roku ). Otóż w istocie skarżący obowiązek informacyjny wykonał przed upływem terminu 6 m-cy , o którym mowa w art. 50 a ust. 2 ustawy . Zgodnie z § 7ww rozporządzenia podmiot prowadzący taki parking zobowiązany był w przypadku nieodebrania pojazdu w określonym terminie zawiadomić o tym nie później niż trzeciego dnia od dnia jego upływu właściwy organ. Począwszy zaś od [...] września 2010 r. obowiązek ten został wyrażony w art. 130a ust. 10g p.r.d., zgodnie z którym jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od upływu określonego terminu. Nałożony na podmioty prowadzące parking obowiązek zawiadomienia właściwych organów o nieodebraniu pojazdu nie później niż trzeciego dnia od upływu stosownego terminu, jednoznacznie wynika z powołanych przepisów, a w konsekwencji jest jednym z elementów ustawowego obowiązku dochowania należytej staranności, o którym mowa w art. 102 § 1 u.p.e.a. Jak słusznie wskazał NSA w powołanym przez stronę wyroku z dnia 21 lutego 2019 r. wydanego w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1678/17, zagadnieniem spornym są skutki prawne jaki w sprawie wynikają z naruszenia tego obowiązku przez podmiot prowadzący parking. Zgodnie z treścią § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2016.599) . Sąd ten dalej wskazał, że przepis art. art. 102 § 1 u.p.e.a. nakłada na dozorcę obowiązek przechowywania zajętej ruchomości z taką starannością, aby nie straciła ona wartości. Z kolei art. 103 § 1 u.p.e.a. stanowi, że dozorca nie odpowiada za uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie zajętej ruchomości, wynikłe wskutek przypadku lub siły wyższej. Z powyższych przepisów - zdaniem NSA - można wyprowadzić wniosek, że dozorca, który przechowuje ruchomości bez zachowania należytej staranności ponosi odpowiedzialność za szkody, które powstały w dozorowanych ruchomościach, chyba że uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie wynikło wskutek przypadku lub siły wyższej. A to oznacza, że pomiędzy brakiem zachowania należytej staranności, a powstałą szkodą w dozorowanych ruchomościach musi istnieć związek przyczynowy. Jednym słowem odpowiedzialność dozorcy nie wynika z samego faktu naruszenia zasad należytej staranności dozorowanych ruchomości, ale wynika z faktu, że naruszenie tych zasad spowodowało powstanie szkody w dozorowanych ruchomościach. Stąd też skutkiem naruszenia zasady należytej staranności dozorowanych ruchomości, a jednym z przejawów tej zasady jest obowiązek zawiadomienia przez prowadzącego parking właściwych organów o nieodebraniu pojazdu powinno być ustalenie, czy powstała szkoda w dozorowanych ruchomościach i wynikające z tego tytułu roszczenie organu. Zdaniem NSA wyrażonym w w/powołanym wyroku (jego uzasadnieniu) ustalenie powyższych okoliczności ma istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dozorcy należnego wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem. Tak więc w omawianej sprawie błędem było uznanie przez organ, że skoro strona nie wywiązała się z obowiązku zawiadomienia w określonym terminie to tym samym nie należy się jej zwrot koniecznego wydatku związanego ze sprawowaniem dozoru w okresie podanym przez organ dlatego, że nie ma takiego "prostego" przełożenia. W tym miejscu należy podkreślić, że strona skarżąca nie wywiązała się z obowiązku zawiadomienia organu w zakreślonym terminie jednak zrobiła to przed jego upływem , co ma znaczenie w kwestii dochowania należytej staranności. Czym innym jest bowiem przekroczyć termin do powiadomienia a czym innym jest powiadomić przed terminem. Ma to szczególne znaczenie oceniając związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy zachowaniem strony a powstaniu szkody po drugiej stronie. Z kolei zwrócić należy też uwagę na problematykę dotyczącą zwrotu koniecznych wydatków związanych ze sprawowaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, o których mowa w art. 102 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rzeczą jasną i oczywistą jest to, że zwrot koniecznych wydatków obejmuje również zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi. Zauważyć należy, że ustawodawca w art. 130a ust. 5b p.r.d. określającym wyłącznie tryb usuwania pojazdów, ograniczył regulacje dotyczące kosztów do "kosztów usunięcia", z pominięciem kosztów parkowania. Dopiero w dalszych przepisach (art. 130a ust. 5c-7 Prawo o Ruchu Drogowym) określających umieszczenie pojazdu na parkingu ustawodawca zastrzegł, że wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Analiza tych przepisów pozwala na przyjęcie stanowiska, że skoro usunięcie pojazdu z drogi następuje na polecenie podmiotów określonych w ust. 4 art. 130a ww ustawy i wiąże się z umieszczeniem go na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym, to stosunek administracyjnoprawny powstaje już z momentem usunięcia pojazdu, a nie dopiero z dniem umieszczenia go na parkingu. W konsekwencji oznaczałoby to, że w przypadku nieodebrania przez właściciela pojazdu organ jest zobowiązany również do zapłaty kosztów usunięcia pojazdu. W kwestii wysokości koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia, wypada powołać się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, które wypracowało już pogląd zgodnie, z którym ciężar dowodzenia wysokości koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia obciąża przedsiębiorcę sprawującego dozór, zaś w przypadku nie udowodnienia takiej okoliczności przez podmiot domagający się zapłaty, wynagrodzenie może być obliczone przez organ przy wykorzystaniu metody porównawczej, przy czy należy wziąć pod uwagę tę okoliczność, że na parkingu depozytowym stawki dozoru pojazdu są co do zasady niższe, niż na parkingu niedepozytowym. W omawianej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Organ bowiem przeprowadził badanie runku lokalnego odnośnie stawek stosowanych przy tego typu działalności, czego strona skarżąca nie kwestionuje. Mając powyższe na uwadze , organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie w części zaskarżonej, powinien ustalić należne dozorcy wynagrodzenie i zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem a także rozważyć, czy niedochowanie zasady należytej staranności przez skarżącego w postaci naruszenia obowiązku terminowego zawiadomienia stosownego organu o nieodebraniu pojazdu, spowodowało powstanie szkody po stronie organu w związku z przechowywanym pojazdem, a jeżeli tak to dokonać stosownego potrącenia. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325), należało orzec jak w pkt. I sentencji . O kosztach orzeczono w pkt. II wyroku na podstawie art. 200 ww ustawy w zw. z § 14 pkt 1 ppkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (dz. U. 2015.1800).