III SA/Po 527/21

Dnia 6 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2021 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy bez poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji oddala skargę

Wnioskiem z dnia [...] września 2004 roku Prokurator Rejonowy w [...] złożył do Starostwa Powiatowego w [...] wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania Z. K. na badania lekarskie oraz psychologiczne w celu stwierdzeniu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu wskazano, że w/w od kilku lat jest leczony psychiatrycznie ,a biegli psychiatrzy i psycholog stwierdzili u niego [...] Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 roku, o nr [...], na mocy art. 140 ust.1 pkt 4 b) ustawy- Prawo o ruchu drogowym Starosta [...] orzekł o cofnięciu Z. K. uprawnień kategorii A,B,T, wskazując w uzasadnieniu, że rozstrzygnięcie podyktowane było nie poddaniem się badaniu lekarskiemu, pomimo wystawionego skierowania. Podkreślono, że decyzja wydana została na skutek opisanego wyżej wniosku Prokuratora Rejonowego [...] z dnia [...] września 2004 roku. W dniu [...] lipca 2008 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] złożył kolejny wniosek o skierowanie Z. K. na badanie lekarskie z uwagi na uzyskaną do sprawy karnej opinię psychiatryczno-psychologiczną z której wynikało, że stwierdzono u Z. K. upośledzenie umysłowe lekkie oraz organiczne zaburzenia osobowości. Opinia zawierała wniosek biegłych o konieczności leczenia psychiatrycznego opiniowanego. W odpowiedzi na wniosek Starosta poinformował Prokuraturę, że już [...] stycznia 2008 roku wydano decyzję cofającą uprawnienia kat. A,B,T na podst. art. 140 ust.1 pkt 4b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W związku z powyższym nie ma potrzeby ponownego badania. W dniu [...] grudnia 2013 roku wydano orzeczenie lekarskie o nr [...] o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, a na mocy tego orzeczenia decyzją dnia [...] stycznia 2014 roku na podst. art. 103 ust.1 pkt 1 a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku- O kierujących pojazdami orzeczono o cofnięciu w/w uprawnień kat. A,B,T, a w konsekwencji dokumentu prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] lipca 2014 roku utrzymało w mocy to orzeczenie, a z dniem [...] marca 2015 roku stało się ono prawomocne, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 marca 2015 roku o sygn. III SA/Po 992/14 oddalił skargę Z. K.. W dniu [...] maja 2015 roku Starosta [...] decyzją o nr [...] przywrócił Z. K. uprawnienia kategorii A,B,T, bowiem dostarczył on orzeczenie lekarskie Nr [...] wystawione w dniu [...] maja 2015 roku wystawione przez [...] Centrum Medycyny Pracy stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z datą kolejnego badania wyznaczonego na dzień [...] maja 2016 roku. [...] czerwca 2015 roku Z. K. złożył w Wydziale Komunikacji oświadczenie o uiszczeniu opłaty za wydanie prawa jazdy w kwocie [...]zł i opłaty ewidencyjnej, po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy. W dniu [...] października 2015 roku Z. K. wniósł o wydanie prawa jazdy w związku z w/w decyzją oraz załączył wynik badania [...] oraz sprawozdanie z badan [...]. Organ pismem z dnia [...] listopada 2015 roku poinformował, że w dniu [...] czerwca 2015 roku został mu wydany Profil [...] na egzamin sprawdzający. Podkreślono, że od wydania decyzji o cofnięciu uprawnień tj. od [...] stycznia 2014 roku do chwili dostarczenia orzeczenia lekarskiego tj. do [...] czerwca 2015 roku minął 1 rok i 5 miesięcy i prawo jazdy bez egzaminu kwalifikacyjnego nie może być wydane. Przy czym powinien on zostać zdany do [...] maja 2016 roku, ponieważ do tej daty ważne jest badanie lekarskie na mocy orzeczenia [...] maja 2015r. Kolejny wniosek Z. K. złożył w dniu [...] sierpnia 2020 roku, będąc reprezentowanym już przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc, że cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu, co w ocenie wnioskodawcy powoduje, że przywrócenie uprawnień nastąpiło po ustaniu przyczyny, a taka sytuacja zaistniała. Decyzją z dnia [...] września 2020 roku, o nr [...] Starosta [...] odmówił Z. K. zwrotu prawa jazdy Kategorii A,B,T bez poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W uzasadnieniu, organ przywołując m.in. treść art. 49 ust.1 pkt 3 lit.a i b oraz ust.2 ustawy o kierujących pojazdami uznał, że organ nie może wydać wnioskodawcy prawa jazdy, bowiem o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi cofniętego na okres przekraczający jeden rok można się ubiegać wyłącznie po egzaminie sprawdzającym, a strona pozostawała bez prawa jazdy ponad rok. Podkreślono, że [...] maja 2015 roku Starosta [...] wydał decyzję przywracającą uprawnienia kategorii A,B,T ,lecz tylko ze względu na dostarczenie orzeczenia lekarskiego. Strona złożyła odwołanie. Zarzuciła, że nie ma obowiązku sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu, chociażby formalnie minął rok, w przypadku cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z powodu przeciwwskazań medycznych, ponieważ art. 49 ust.1 pkt 3 a) ustawy o kierujących pojazdami dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy okres cofnięcia przekraczający rok wynika z decyzji o cofnięciu uprawnień (ewentualnie z wyroku sądowego). Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r, o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że nie ustały przesłanki cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów. Nawet gdyby hipotetycznie uznać ,że jednak zostały one spełnione, to z przekroczeniem terminu, bowiem stronie wskazano termin ważności badań tj. do [...] maja 2016 roku, którego to terminu nie dochowała. Przywołano też treść art. 79 ust.3 ustawy -O kierujących pojazdami, zgodnie z którym orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła naruszenie art. 49 ust.1 pkt 3 lit a) ustawy- O kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest zobowiązany do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jako osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, cofniętego na okres przekraczający rok; naruszenie art. 103 ust.3 ustawy o kierujących pojazdami skutkujące wydaniem decyzji o przywróceniu uprawnień, z jednoczesnym zobligowaniem do zdania egzaminu państwowego pomimo ustania przyczyny, która spowodowała jego cofnięcie; naruszenie art. 75 ust.3 ustawy- O kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie legitymuje się aktualnym i właściwym orzeczeniem lekarskim; naruszenie przepisów postępowania poprzez podnoszenie dodatkowych argumentów dopiero w decyzji organu II instancji, co zdaniem skarżącego naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania. W tym zakresie zarzucono organowi, że wskazane dopiero w decyzji organu II instancji okoliczności związane z orzeczeniem lekarskim o nr [...] z [...] października 2016 r . pozbawiło stronę rozpoznania sprawy w drugiej instancji i odniesienia się do tych okoliczności. Dalej zarzucono niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób władczy i niezrozumiały dla strony, wadliwe przeprowadzenie postępowania odwoławczego, naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r - O kierujących pojazdami( t.j. Dz.U.2020,poz.1268,dalej u.k.p) W oparciu o treść art. 103 ust.3 tej ustawy wydano skarżącemu decyzję z dnia [...] maja 2015 roku o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż ustała przyczyna, która spowodowała ich cofnięcie. Artykuł ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. W ocenie skarżącego wydane na podstawie tego artykułu orzeczenie obligowało organ do natychmiastowego zwrotu dokumentu prawa jazdy, a organ naruszył treść tego przepisu wydając decyzję odmowną. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Wskazanie w decyzji z dnia [...] maja 2015 roku art.103 ust.3 u.k.p jako materialnoprawnej podstawy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami nie powoduje automatycznie, że wyczerpały się przesłanki zwrotu dokumentu prawa jazdy w rozumieniu art. 102 ust.2 tej ustawy, który nakazuje zwrot prawa jazdy po ustaniu przyczyny zatrzymania , jeżeli od dnia zatrzymania nie upłynął okres przekraczający roku. Już w ostatecznej decyzji przywracającej uprawnienia wyraźnie wskazano wnioskodawcy, że zgodnie z art. 49 ust.1 pkt 3 lit a) u.k.p skarżący będzie musiał poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, jeśli był go pozbawiony ponad rok. Z. K. nie złożył odwołania od tej decyzji, a w dniu [...] czerwca 2015 r, już po uzyskaniu powyższej decyzji złożył w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz oświadczenie o zobowiązaniu do uiszczenia opłaty ewidencyjnej po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy. Ponieważ ponowił wniosek o zwrot dnia [...] października 2015 roku i ponownie załączył dokumentację lekarską uzyskał pisemne stanowisko organu, że winien w okresie do [...] maja 2016 roku zdać egzamin na prawo jazdy, bowiem okres zatrzymania dokumentu przekroczył rok. Organ poinformował go też, że w dniu [...] czerwca 2015 roku został mu wydany Profil [...] na egzamin sprawdzający, który powinien zdać w tym terminie. W ocenie sądu przedwczesnym byłoby rozstrzyganie odrębną decyzją o odmowie zwrotu prawa jazdy na skutek tego wniosku, skoro nadal otwarty był termin do zdania egzaminu sprawdzającego i uzyskania zwrotu dokumentu. Warunkiem więc jego wydania bądź odmowy był wynik kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w terminie potwierdzającym brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Odmienna natomiast sytuacja faktyczna i prawna zaistniała w dacie złożenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Strona nie dysponowała już bowiem uprawnieniami do prowadzenia pojazdów, bo minął termin ważności badań lekarskich, a przedłożone dopiero w dniu [...] października 2016 r. orzeczenie lekarskie nie spełniało warunków, o których mowa w § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r - w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia kierowców (Dz.U.2020,poz.2213). Pomimo wniosku pełnomocnika o zwrot prawa jazdy na podst. art.49 ust.1 pkt 3 lit. a) organy prawidłowo orzekały także w oparciu o przesłankę b),bowiem dyspozycja art.49 ust.1 pkt 3 lit a), na którą powołuje się strona odnosi się wyłącznie do skutków utraty uprawnień do kierowania pojazdami, a strona w istocie żądała zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, a nie przywrócenia uprawnień. W sytuacji skarżącego pozbawienie prawa jazdy związane było z utratą kwalifikacji, a nie z zatrzymaniem prawa jazdy z innych powodów. Tym samym także dokumentu prawa jazdy strona była pozbawiona ponad rok, bo od [...] stycznia 2014 do [...] maja 2015, czyli w tym samym okresie, w którym była pozbawiona uprawnień. Przywrócenie uprawnień czasowo nie zwalniało strony od realizacji obowiązku z art. 49 ust 1 pkt 3 b), a jedynie wyznaczało czas na jego zrealizowanie, czyli zdanie egzaminu do wskazanego w decyzji z dnia [...] maja 2015 roku terminu. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 49 ust.1 pkt 3 lit a) i art.103 ust.3 ustawy o kierujących pojazdami ani zarzut naruszenia trwałości decyzji ostatecznej. Sąd w składzie orzekającym w całości podziela pogląd wyrażony w wyrokach sądów administracyjnych, zgodnie z którym treść art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. nie dostarcza wątpliwości, iż zwrot zatrzymanego prawa jazdy winien być poprzedzony sprawdzeniem kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w sytuacji pozbawienia prawa jazdy przez okres przekraczający rok i nie ma wątpliwości, iż chodzi o okres faktycznego, a nie orzeczonego pozbawienia prawa jazdy. Posłużenie się pojęciem "którego była pozbawiona" powoduje, iż regulacja ta znajduje zastosowanie nie tylko w sytuacji zatrzymania prawa jazdy w warunkach art. 102 u.k.p., a więc przy jednoczesnym zachowaniu uprawnień do kierowania pojazdami (art. 102 ust. 2 zdanie drugie u.k.p.), ale także wtedy gdy pozbawienie prawa jazdy jest konsekwencją cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem, w warunkach innych niż określone w art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., a więc gdy orzeczenie o cofnięciu uprawnień nie wskazuje okresu, na jaki orzeczono cofnięcie, a jednocześnie okres pozbawienia prawa jazdy przekracza rok. Powyższy sposób wykładni owej regulacji prowadzi do konstatacji, iż wyniki wykładni gramatycznej korespondują z wykładnią funkcjonalną. Odwołanie się do celu owej regulacji, którym pozostaje konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, prowadzi do wniosku, iż ustawodawca jednolicie traktuje tych kierowców, którym cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdem lub którym zatrzymano prawo jazdy, a okres pozbawienia prawa jazdy przekracza rok. W każdym z tych przypadków, zarówno przywrócenie uprawnień, jak i zwrot zatrzymanego prawa jazdy wymaga sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego odpowiedniego do rodzaju uprawnienia (art. 49 ust. 2 u.k.p.). Taki sposób wykładni powyższej regulacji jest uzasadniony koniecznością weryfikacji kwalifikacji tych kierowców, którzy na skutek zaistnienia zróżnicowanych przyczyn zostali wyeliminowaniu z ruchu drogowego, a okres długotrwałej niemożności kierowania pojazdami (okres przekraczający rok) powoduje wątpliwości co do zachowania kwalifikacji do kierowania pojazdami (wyrok NSA z 21 lipca 2021r., I OSK 3308/19, baza CBOIS). Oba te przypadki są też objęte dyspozycją przepisów w rozdziale 9 u.k.p - "Sprawdzanie kwalifikacji i przeprowadzanie egzaminów wstępnych". Rację ma skarżący twierdząc, że dokument prawa jazdy może uzyskać tylko ten, kto posiada określone uprawnienia do kierowania pojazdem, ale nie w sytuacji gdy od dnia zatrzymania upłynął okres przekraczajacy rok .Wówczas warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji- art.102 ust 2 ustawy -O kierujących pojazdami. Na marginesie należy wskazać na treść prawomocnych wyroków karnych wydanych p-ko skarżącemu dnia [...] czerwca 2007 roku, sygn[...] i z dnia [...] maja 2009 roku, sygn. II W [...], którymi orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku i zawiadomiono o wykonaniu orzeczonych zakazów. Z widniejącego w aktach sprawy (k.27) pisma Starostwa Powiatowego w [...] do Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 roku wynika, że na dzień sporządzenia pisma prawo jazdy skarżącego znajduje się w depozycie Urzędu na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2008 roku. Niewątpliwe więc faktyczny okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy przekroczył jeden rok, a w świetle art.102 ust.2 bez znaczenia pozostaje, czy wynikało ono z jednej podstawy prawnej. Bezzasadny jest też argument o pozbawieniu strony możliwości i przywileju dwukrotnego rozpoznania sprawy poprzez wskazanie okoliczności związanych z orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] października 2016r. dopiero w decyzji drugoinstancyjnej. Otóż podstawą oceny tego dokumentu nie było kwestionowanie samych zapisów tego zaświadczenia czy jego autentyczności, ale faktu, że nie został on wydany przez uprawniony organ. Pozbawienie go wartości dowodowej wynika już z orzeczenia organu I instancji, w którym stwierdza się, że pozytywnym orzeczeniem lekarskim skarżący dysponował jedynie do [...] maja 2016 roku. Poprzedzone ono zostało pismem z dnia [...] września 2020 roku, w którym zaznaczono, że tylko do [...] maja 2016 roku ważne było orzeczenie lekarskie wydane przez uprawniony organ.Poinformowano też stronę wówczas o możliwości zapoznania z materiałami sprawy, z czego skarżący nie skorzystał. Niedostatki uzasadnienia organu I instancji w tym zakresie nie mają więc wpływu na wynik sprawy, bo pomimo braku argumentów odwołania w tym zakresie, organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii jako, że orzeczenie to stanowiło część materiału dowodowego. W żaden sposób więc nie naruszono działaniem organu II instancji obowiązku rozstrzygania sprawy ad meritum. Sąd podziela zresztą stanowisko organu, że zgodnie z § 10 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób ubiegających się o przywrócenie prawa jazdy cofniętego ze względu na stan zdrowia są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej,co w konsekwencji powoduje też niezasadność naruszenia art.75 ust.3 ustawy- O kierujących pojazdami. Z uwagi na powyższe,Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019,poz.2325 ze zm), skargę oddalił.