III SA/Po 50/14

Dnia 5 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia ... listopada 2013 roku nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu radcy prawnemu M.M. ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

| Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X. decyzją z dnia 14 czerwca 2013 r., nr | |0290-2013-000001000, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art., 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów | |wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach); art. 51 ust. 1 i art. 71a rozporządzenia | |Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz | |zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady | |współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. WE L 141 z 30.04.2004 r., s. 18 ze zm.) w zw. z § 17 rozporządzenia | |Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i | |trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów w ranach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 40, poz. 326) oraz. 104 ustawy z | |dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), odmówił K. przyznania | |jednolitej płatności obszarowej , nakładając sankcję w wysokości ... zł, oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw | |podstawowych, nakładając sankcję w kwocie ... zł. | |W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku złożonym dnia ... maja 2009 r. beneficjent zadeklarował do wskazanych płatności działki rolne A| |i B o pow. łącznej ... ha. W toku postępowania stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej, albowiem powyższe działki zostały również zadeklarowane do | |płatności przez S. | |W ocenie organu I instancji wnioskodawca nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w 2009 r. zgłoszonych działek o nr ..., położonych w gminie| |C., a tym samym nie spełnił kryteriów do otrzymania wnioskowanej płatności, gdyż zgodnie z art. 7 ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje | |jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty | |rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy | |rozporządzenia nr 1782/2003. | |Organ podkreślił, że dla otrzymania płatności decydujące znaczenie ma posiadanie i użytkowanie rolnicze danej nieruchomości, a nie tytuł prawny | |do niej. | |Organ wskazał, że w złożonym oświadczeniu z dnia ... października 2009 r. skarżący potwierdził, że w 2009 r. nie prowadził działalności rolniczej | |na zadeklarowanych działkach ewidencyjnych o nr ... położonych w gminie C.. | |Ponadto, w wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 6 lipca 2012 r. (sygn. akt ...) stwierdzono, że S. nie użytkował zadeklarowanych przez siebie w | |2009 r. działek. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. wyroku, w dniu 30 kwietnia 2008 r. Sąd uwzględniając wniosek powódki S. zabezpieczył jej | |roszczenie, ustalając sposób korzystania z nieruchomości na czas trwania postępowania sądowego Sąd zakazał dłużnikom L. i K. oraz innym osobom | |działającym na ich zlecenie wykonywania jakichkolwiek prac polowych w obrębie wskazanych nieruchomości. W latach 2008, 2009 i 2010 prace polowe | |na nieruchomości wykonywała S., a wnioski o dopłaty bezpośrednie za uprawy z tego okresu składali zarówno powódka, jak i S. | |Ponadto wnioskodawca wskazał w skardze do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... kwietnia 2013 r., że z powodu braku środków finansowych oddał| |wydzierżawione grunty S.. | |Ostatecznie w toku kontroli stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do otrzymania przez S. płatności wynosi 0,00 ha, co skutkowało odmową | |przyznania wnioskowanej płatności. | |Organ wyjaśnił również nałożoną sankcję w oparciu o art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Różnica | |pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli wynosiła bowiem 100 %. | |W odwołaniu od powyższej decyzji K. wskazał, że z umowy dzierżawy obowiązującej do 31 grudnia 2013 r. i dotyczącej spornych działek wynika, że | |wszystkie prace polowe wykonane przez L. są wykonane na rzecz wnioskodawcy. W ocenie strony, organ pierwszej instancji niezasadnie oddalił jej | |wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej czy dowodu z dokumentów, które zaprzeczyłyby bez problemu | |"wszelkim przekłamaniom i absurdom", co najmniej od stycznia 2008 r. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia ... listopada 2013 r. nr| |..., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.| |W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują wyłącznie producentowi posiadającemu| |i użytkującemu rolniczo grunt w dniu 31 maja danego roku, a tytuły prawne do nieruchomości nie mają znaczenia. W sprawach dotyczących | |przyznawania płatności do gruntów rolnych organy administracji badają jedynie posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są natomiast | |uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności do niego (tytuł prawny). Takie uregulowanie wynika z art. 7 ustawy o płatnościach, zgodnie, | |z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o | |przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 | |akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. | |W ocenie organu S. nie był w dniu 31 maja 2009 r. posiadaczem spornych działek rolnych, co sam przyznał w skardze do Ministra Rolnictwa i Rozwoju| |Wsi z dnia ... kwietnia 2013 r. Okoliczności te wynikają ponadto z wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia ... lipca 2012 r. (sygn. akt ...), wydanego w | |sprawie z powództwa K. przeciwko stronie i L. o ochronę naruszonego posiadania nieruchomości rolnej. | |Według organu, powoływanie się na umowę dzierżawy gruntów nie może stanowić podstawy do skutecznego ubiegania się o płatności. Posiadanie musi | |bowiem ściśle wiązać się z produkcją rolną. | |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem i ze | |stanem faktycznym sprawy. | |Skarżący zarzucił, że z umowy dzierżawy ze stycznia 2007 r. dotyczącej spornych działek wynika, że wszystkie prace polowe wykonane przez L. są | |wykonane na jego rzecz. Umowa obowiązywała do dnia ... grudnia 2013 r. W ocenie skarżącego, organ niezasadnie oddalił jego wnioski dowodowe o | |przesłuchanie świadków i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. | |W piśmie z dnia ... czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi zarzucił naruszenie przepisów: | |- art. 7 i 77 k.p.a. – poprzez niedostatecznie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie zebranie całego materiału dowodowego | |- art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach – poprzez przyjęcie, że skarżący nie był użytkownikiem spornych gruntów nr ... i nie spełnił przez to | |warunków przyznania płatności. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej | |oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. | | | | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | | | |Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne | |sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem | |badania Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie zaś z obrotu prawnego danego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko wtedy, gdy | |postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w | |art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), | |dalej p.p.s.a. | |Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, według wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. | |Postępowanie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek | |zainteresowanego. Beneficjent płatności deklarując we wniosku działki rolne zobowiązany jest zatem do podania faktycznych powierzchni przez niego| |użytkowanych rolniczo i utrzymywanych zgodnie z normami. Producent rolny powinien złożyć wniosek prawidłowy pod względem prawnym i faktycznym. Ma| |też obowiązek informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach, w tym dotyczących wykorzystywania gruntów | |rolnych. | |Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. | |1051 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w| |którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą | |płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: | |1) ·posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do | |rozporządzenia nr 1973/2004, | |2) ·wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej | |płatności; | |2a) ·przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; | |3) ·został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz | |ewidencji wniosków o przyznanie płatności. | |Podkreślić należy wobec tego, że osobą uprawnioną do płatności w danym roku jest wyłącznie jej faktyczny posiadacz i użytkownik rolniczy (osoba | |planująca i wykonująca zabiegi agrotechniczne), a nie osoba posiadająca tytuł prawny do danej nieruchomości (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 18 | |lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi | |przy tym o posiadanie rolnicze gruntów o charakterze trwałym, a nie jedynie sporadycznym. Posiadanie gruntu oznacza faktyczne władztwo, połączone| |z użytkowaniem gruntu, dokonywaniem na nim określonych zabiegów agrotechnicznych itd. | |W sprawach dotyczących przyznawania dopłat organy administracji badają jedynie faktyczne posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są | |natomiast uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności do niego. | |Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności okazał się nieprawidłowy pod względem faktycznym, albowiem zadeklarowana we wniosku | |powierzchnia działek rolnych nie była zgodna z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo przez skarżącego (0,00 ha ). | |W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że S. nie nabył uprawnień do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia | |bezpośredniego, albowiem na dzień 31 maja 2012 r., ani do końca roku kalendarzowego, nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem rolniczym | |spornych działek. | |Takie okoliczności faktyczne wynikają, przede wszystkim, z ustaleń organów dokonanych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 6 lipca | |2012 r. (sygn. ...), w którym stwierdzono, m. in., że S. nie użytkował zadeklarowanych przez siebie w 2009 r. działek. Ponadto, wnioskodawca sam | |w piśmie z dnia 2 kwietnia 2013 r. kierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że z powodu braku środków finansowych oddał po 2008 r.| |wydzierżawione grunty S.. Skarżący przyznał wobec tego brak posiadania spornych gruntów na dzień 31 maja 2009 r. i później, a swoje uprawnienie | |do otrzymania dopłat wywodził praktycznie jedynie z umowy dzierżawy zawartej z Lechem Niklas. Umowa ta dawała mu tytuł prawny do użytkowania | |nieruchomości i pobierania z niej pożytków rolnych, jednak decydujące znaczenie w niniejszej sprawie miało to, że pomimo istnienia tej umowy | |strona w 2009 r. nie posiadała faktycznie spornych gruntów i nie uprawiała ich rolniczo. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu trafnie wskazał w uzasadnieniu | |decyzji, że posiadanie tytułu prawnego do gruntu nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak jak i | |niedysponowanie stosowanym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (wyroki NSA z dnia 11 | |stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06 oraz z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. II GSK 260/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). | |Niezasadny był zarzut naruszenia przez organy art. 7 i 77 k.p.a., albowiem dokonały one prawidłowej oceny materiału dowodowego i na tej podstawie| |poczyniły ustalenia faktyczne wystarczające do wydania decyzji. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 3 ustawy o płatnościach do | |postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że | |przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do ust. 2 powyższego przepisu w postępowaniu w sprawach dotyczących m. in. płatności ONW organ | |administracji publicznej: | |1) stoi na straży praworządności; | |2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; | |3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i| |obowiązków będących przedmiotem postępowania; | |4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im | |wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. | |W myśl zaś ust. 3 powołanego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić | |dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na | |osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. | |Z powyższej regulacji wynika więc, że zasadniczo w postępowaniu w sprawie płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w | |części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do | |załatwienia sprawy. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest też rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 §| |1 k.p.a., stosownie, do której organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W| |art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organach | |Agencji nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (zob. J. | |Bieluk, Komentarz do art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, SIP LEX 2013). | |W sprawie nie miały wobec tego zastosowania przepisy art. 7 i 77 k.p.a. | |W ocenie Sądu, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie prawidłowo, z zastosowaniem powyższych przepisów ustawy o | |płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało bowiem badać jedynie, kto faktycznie | |posiadał i użytkował działki, a nie ustalać podmiot mający tytuł prawny do spornych nieruchomości. Nieistotne dla sprawy było zatem, czy skarżący| |miał tytuł prawny do spornych działek wynikający z umowy dzierżawy, lecz jedynie to, czy w dniu 31 maja 2009 r. i w okresie późniejszym użytkował| |rolniczo te nieruchomości. | |Dowody zebrane przez organ były wystarczające dla stwierdzenia, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem rolniczym | |przedmiotowych działek, wobec czego czynności dowodowe wnioskowane przez stronę (m. in. rozprawa administracyjna) nie były niezbędne dla | |dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy. | |Ponieważ różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych przez stronę a powierzchnią działek rolnych stwierdzonych w trakcie kontroli | |administracyjnej wynosiła 100% (a więc przekraczała 50%), organ zobowiązany był do odmowy przedmiotowej płatności i nałożenia sankcji | |finansowych. W tym zakresie organ prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. | |Reasumując należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik| |sprawy, ani prawa materialnego, co miałoby wpływ na rozstrzygnięcie, stąd zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. | |Ponadto, uzasadnienia decyzji administracyjnych wyjaśniają okoliczności sporne, zawierają należytą ocenę materiału dowodowego i wskazują przepisy| |prawa materialnego zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Spełniają więc wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. | |Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. | |O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd postanowił w oparciu o art. 205 § 2 i 250 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 | |pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia | |przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ), jak w punkcie II| |sentencji orzeczenia. | | | | |