III SA/Po 48/23

Dnia 31 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 roku sprawy ze skargi Prokuratora Regionalnego w Poznaniu na uchwałę Rady Gminy Słupca z dnia 31 stycznia 2022r. nr L/283/2022 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały

Prokurator Regionalny w Poznaniu wniósł do Sądu skargę na uchwałę Rady Gminy Słupcy z 31 stycznia 2022 r. nr L/283/2022 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Słupca (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r., poz. 1090). Prokurator zarzucił Radzie Gminy Słupca istotne naruszenie prawa, tj.: 1. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.), dalej: u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2490), dalej: u.OSP, przez ustalenie w § 1 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w działaniach i akcjach ratowniczych oraz szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczym "członka Ochotniczych Straży Pożarnej", podczas gdy przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.OSP uprawniają radę gminy (miasta) do ustalania ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo we wskazanych wyżej działaniach "strażakowi ratownikowi OSP", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała poszerzając zakres podmiotowy przepisów ustawowych, wychodzi poza zakres regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy kompetencyjnej; 2. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. i art. 15 ust. 1 i 2 u.OSP przez ustalenie w § 1 pkt b uchwały ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w szkoleniach i ćwiczeniach pożarniczych organizowanych przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości 7 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej" i za każdą rozpoczętą godzinę udziału w tych czynnościach, podczas gdy art. 15 ust. 2 u.OSP uprawnia radę gminy (miasta) do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", a art. 15 ust. 1 u.OSP nie ogranicza ekwiwalentu wyłącznie do szkoleń pożarniczych organizowanych przez PSP lub Gminę; 3. art. 15 ust. 2 u.OSP poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w ten sposób, że w § 2 i § 3 uchwały uregulowano kwestie wykonania uchwały, w sytuacji gdy przepis ten wyraźnie zakreśla zakres uchwały ograniczając jej regulacje tylko do wysokości ekwiwalentu, 4. art. 2 Konstytucji RP oraz § 143 i § 126 ust. 1 w zw. z § 32 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), dalej: "zał. do r.ztp", polegające na ustaleniu w § 6 uchwały, że traci moc poprzednio obowiązująca uchwała Nr XLIV/302/17 z dnia 28 grudnia 2017 r., podczas gdy ta uchwała utraciła moc obowiązującą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r., a zatem z dniem, w którym została wyeliminowana podstawa prawna do jej podjęcia. W związku z powyższym Prokurator na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: P.p.s.a., wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. – o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Wójt Słupcy wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że na sesji w dniu 26 stycznia 2023 r. Rada Gminy Słupca uchyli zaskarżoną uchwałę i podejmie nową uchwałę w sprawie wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ochotników OSP z terenu Gminy Słupca biorących udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniach. Wójt zaznaczył, że uwzględnia wszystkie zarzuty skargi i dlatego wnosi o umorzenie postępowania. Wraz z pismem z 2 lutego 2023 r. Wójt Słupcy przesłał Sądowi uchwałę Rady Gminy Słupca z 26 stycznia 2023 r. nr LVII/366/2023 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Słupca biorących udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach. Skarżący Prokurator w piśmie z 4 kwietnia 2023 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze wskazując, że uchwały Rady z 26 stycznia 2023 r. nr LVII/366/2023, którą orzeczono o utracie mocy zaskarżonej uchwały, nie można traktować w kategoriach autokontroli w rozumieniu art. 54 § 3 P.p.s.a., gdyż w skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Rada Gminy nie ma zaś kompetencji do stwierdzenia nieważności swej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zważywszy na wniosek zawarty w skardze Prokuratora o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i jego akceptację przez organ, Sąd rozpoznał sprawę w tym właśnie trybie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Sądy administracyjne są właściwe w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.). Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest zaś ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie na skutek uchwały Rady Gminy Słupca 26 stycznia 2023 r. nr LVII/366/2023 - nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Kontrola sądowa, w przypadku ustalenia sprzeczności aktu prawa miejscowego z obowiązującym prawem, prowadzi co do zasady do stwierdzenia nieważności takiego aktu (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Konsekwencją stwierdzenia nieważności uchwały jest m. in. to, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych wydane na podstawie takiego aktu mogą podlegać wzruszeniu. Dlatego też właśnie prawnie uzasadnione było przeprowadzenie oceny legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego wobec możliwości egzekwowania przestrzegania zakwestionowanych zapisów zaskarżonej uchwały, zgodnie z którą zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, która upoważnia do stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu w całości lub w części. Istota stwierdzenia nieważności polega bowiem na pozbawieniu mocy obowiązującej od samego początku (ex tunc), w przeciwieństwie do uchylenia wywierającego skutki jedynie na przyszłość (ex nunc). Zgodnie z treścią art. 147 § 1 P.p.s.a. uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Z tych względów przepis art. 147 § 1 P.p.s.a. należy stosować wraz z art. 91 u.s.g., zgodnie z którym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważne (ust. 1); w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Oznacza to, że stwierdzenie nieważności (w całości bądź w części) zaskarżonej uchwały, w tym stanowiącej akt prawa miejscowego, następuje w wyniku stwierdzenia istotnego naruszenia prawa przy jej podejmowaniu. W judykaturze i w piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; również: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001/1-2, s. 102). Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że jest ona dotknięta istotnymi naruszeniami prawa w zakwestionowanym w skardze zakresie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.OSP strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (ust. 1). Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "M.P." na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy (ust. 2). Jak trafnie podniósł w skardze Prokurator przepis art. 15 ust. 1 u.OSP posługuje się pojęciem "strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej", które nie jest tożsame z pojęciem "członek Ochotniczej Straży Pożarnej", zastosowanym w zaskarżonej uchwale. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.OSP ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami Ochotniczej Straży Pożarnej". W myśl zaś art. 8 u.OSP "strażakiem ratownikiem Ochotniczej Straży Pożarnej" jest strażak Ochotniczej Straży Pożarnej, który: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Z powyższych przepisów wynika zatem, że pojęcie "strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.OSP, jest – wbrew stanowisku organu - węższe niż pojęcie "członka ochotniczych straży pożarnych", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale (w jej nazwie i § 1). W konsekwencji, jak zasadnie wskazał Prokurator, zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków OSP, której uprawnień nie przyznaje ustawa. Ponadto przepisy u.OSP, w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 u.OSP, nie upoważniają rady gminy (miasta) do uzależnienia przyznania uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego od tego, czy szkolenie organizowane jest przez PSP lub gminę. Innymi słowy, każde uczestnictwo strażaka ratownika OSP w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach, bez względu na to kto jest jego organizatorem, winno być wynagradzane ekwiwalentem pieniężnym. Oznacza to, że zaskarżona uchwała w zakresie przedmiotowym zasadniczo ograniczyła możliwość przyznania ekwiwalentu pieniężnego strażakom ratownikom OSP uzależniając prawo do niego od rodzaju podmiotu, który organizuje działania lub akcje ratownicze, szkolenia czy ćwiczenia. Z tego zatem również względu uznać należy, że istotnie narusza ona powołane przepisy prawa materialnego. Dalej zważyć należy, iż przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.OSP uprawniają radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego naliczanego "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". W zaskarżonej uchwale przyznano natomiast ekwiwalent za uczestniczenie w szkoleniach pożarniczych i ćwiczeniach "za każdą godzinę udziału w tych czynnościach" (§ 1 lit. b). W tym zakresie zaskarżona uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na podstawie u.OSP (ustawy kompetencyjnej), zmieniając wprowadzoną omówionym przepisem zasadę. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Jak trafnie przyjmuje się w doktrynie, ze względu na umocowanie w upoważnieniu ustawowym "wszystkie akty prawa miejscowego mają wykonawczy charakter w szerokim tego słowa znaczeniu. Wykonawczy w stosunku do ustawy charakter mają więc zarówno akty określane przez doktrynę mianem "wykonawczych", jak też akty wydawane na podstawie upoważnień generalnych. Jedne i drugie służą wykonywaniu ustawy w tym znaczeniu, że jedne i drugie muszą być zgodne z celami ustawowych upoważnień i nie mogą przekraczać wyznaczonych przez ustawy granic" (A. Dąbek: Prawo miejscowe, Warszawa 2007, s. 76-77). Podejmując zatem akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący gminy (miasta) powinien ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. W ocenie Sądu pozostawienie w obrocie prawnym omawianej regulacji może prowadzić do sporów co do rozpoczęcia terminu liczenia należnego dla strażaka ratownika OSP ekwiwalentu, np. wywodzeniu, że taki ekwiwalent liczony powinien być nie od zgłoszenia wyjazdu, lecz okresu wcześniejszego, jak np. zgłoszenia gotowości, czy pojawienia się w jednostce OSP. Uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli natomiast organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym – a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie – to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Jednolicie wskazuje się bowiem w literaturze i orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4957/21, dostępny jak wyżej). Również umocowana w przepisie delegacyjnym art. 15 ust. 2 u.OSP nie mają zapisy § 2 i § 3 zaskarżonej uchwały, w których uregulowano kwestie wykonania uchwały. W § 2 uchwały wskazano, że podstawą wypłacenia przedmiotowego ekwiwalentu jest potwierdzenie przez Komendę Powiatową PSP w Słupcy uczestnictwa w działaniu ratowniczym i akcji ratowniczej, z zastrzeżeniem, że ekwiwalent wypłaca się kwartalnie do dnia 15 każdego miesiąca rozpoczynającego nowy kwartał. Z kolei w § 3 uchwały ustalono, że wypłata ekwiwalentu będzie realizowana w formie przelewu na wskazany rachunek bankowy. Tymczasem, jak trafnie podniósł Prokurator, w omawianym zakresie uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zakresem delegacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie art. 15 ust. 2 u.OSP. Ów przepis, jak już wyżej wskazano, upoważnia zaś radę gminy (miasta) do ustalenia w drodze uchwały, nie rzadziej niż raz na 2 lata, wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach, precyzując, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Podejmując akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący gminy winien ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym podejmowanym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Przechodząc do oceny regulacji derogacyjnej uprzednio obowiązującą uchwałę (§ 6 zaskarżonej uchwały) zważyć należy, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z 17 grudnia 2021 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio zagadnienie ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1–6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 869 ze zm.), dalej u.o.p. W art. 28 ust. 1 u.o.p. zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Rada Gminy Słupca wypełniła obowiązek wynikający z powołanego, poprzednio obowiązującego upoważnienia ustawowego, wydając uchwałę z 28 grudnia 2017 r. nr XLIV/302/17 w sprawie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z 2021 r. uchylając poprzednio obowiązujące regulacje dotyczące ekwiwalentów z tytułu udziału w akcjach ratowniczych i szkoleniach dla członków ochotniczych straży pożarnych nie wprowadziła przepisów przejściowych, które utrzymywałyby czasowo w mocy przepisy prawa miejscowego uchwalone pod rządami poprzednio obowiązującego w tym zakresie prawa. Zgodnie z regulacją § 32 ust. 1 zał do r.ztp jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Regulację tę stosuje się na podstawie § 143 zał do r.ztp także do aktów prawa miejscowego. W konsekwencji należy przyjąć, że poprzednio obowiązujący akt prawa miejscowego, określający wysokość ekwiwalentów należnych członkom OSP utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2022 r. (w dacie utraty mocy obowiązującej przez zawierający upoważnienie ustawowe do jego wydania przepis art. 28 ust. 1 u.o.p.). Naruszało zatem prawo w sposób istotny stwierdzenie przez Radę Gminy Słupca w § 6 zaskarżonej uchwały, że traci moc uchwała Nr XLIV/302/17 z 28 grudnia 2017 r., skoro uchwała ta nie obowiązywała już od 1 stycznia 2022 r., a zatem nie obowiązywała już w dniu podjęcia kontrolowanej uchwały. Regulacja zawarta w § 6 zaskarżonej uchwały dotycząca utraty mocy wcześniejszej uchwały jest więc nieprawidłowa, gdyż odnosi się do aktu już nieobowiązującego. Wobec tego Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, o czym orzeczono w sentencji wyroku.