III SA/Po 429/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2026 r. znak [...] ([...]) oraz z dnia 16 stycznia 2026 r. znak [...] ([...]) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

K. N. złożyła skargę na postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2026 r. znak [...] ([...]) oraz znak [...] ([...]), którymi organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 września 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na dziecko S. N. (znak [...], [...]) oraz na dziecko Y. N. (znak [...], [...]). Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień oraz o zobowiązanie organu do wydania decyzji wskazującej sposób załatwienia sprawy, tj. orzeczenie przyznania świadczenia 800+ W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu pisma wskazano w szczególności, że organ decyzjami z 12 marca 2026 r. uchylił obie decyzje z 19 września 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. i przyznał świadczenie wychowawcze zgodnie z wnioskiem strony, czym w całości zaspokoił roszczenia skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Użycie przez ustawodawcę zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, iż chodzi tutaj o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego – po wniesieniu skargi do sądu. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu będziemy mieć więc do czynienia, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności trwale stała się zbędna (zob. m.in. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 2021 r. V SA/Wa 2067/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2026 r. III SA/Kr 1615/25, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego zasadne jest zatem w szczególności w sytuacji, gdy przedmiot zaskarżenia przestaje istnieć. W kontrolowanej sprawie Zakład w trybie wznowienia postępowania wydał decyzje z 12 marca 2026 r., którymi na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) uchylił własne decyzje z 19 września 2024 r. oraz przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na okres objęty wnioskiem w stosunku do dzieci S. N. oraz Y. N.. W konsekwencji, wobec uwzględnienia żądań strony skarżącej i przyznania świadczeń wychowawczych na dzieci, na okres objęty złożonym wnioskiem, postępowanie sądowe w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołań od wyeliminowanych z obrotu prawnego decyzji odmownych jest bezprzedmiotowe. Przyznanie skarżącej świadczenia decyzjami z 12 marca 2026 r. skutkuje tym, że odpadł cel postępowania zmierzającego do kontroli orzeczenia organu o stwierdzeniu uchybienia terminu. Ewentualne rozpoznanie skargi co do istoty mogłoby skutkować jedynie oceną zasadności stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pozytywne rozpoznanie tejże skargi doprowadzić mogłoby zatem jedynie do otwarcia skarżącej możliwości uruchomienia trybu instancyjnej kontroli niekorzystnych dla niej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 września 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Uchylenie tych decyzji przez organ w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak również pozytywne załatwienie wniosku strony czyni kontrolę obecnie zaskarżonych postanowień zbyteczną. Przesądza to o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.