Sygnatura
III SA/Po 380/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Po 380/26 – sprawy uczniów
Wynik
Stwierdzono bezskuteczność czynności
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 22 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi S. Z. na czynność Burmistrza Miasta z dnia 24 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącej S. Z. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 lutego 2026 r. Burmistrz Miasta odmówił S. Z. zwrotu kosztów dowozu małoletniego T. Z. do Szkoły Podstawowej. Powyższa czynność została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 8 września 2025 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek S. Z. (dalej również: wnioskodawczyni lub skarżąca) o zwrot kosztów dowozu małoletniego syna, T. Z., do Szkoły Podstawowej. Do wniosku załączono orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez Zespół Orzekający Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] w dniu 24 sierpnia 2023 r. Z orzeczenia wynika, że syn skarżącej wymaga kształcenia specjalnego z powodu niepełnosprawności sprzężonej, tj. autyzmu, niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim oraz orzeczenia o niepełnosprawności (znak: [...]). Ponadto wskazano, że dziecko zamieszkuje w miejscowości [...]. W odpowiedzi Burmistrz Miasta (dalej również: organ lub Burmistrz) pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. wskazał, że Zespół orzekający na str. 6 przesłanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 sierpnia 2023 r. podał, że "wskazane jest objęcie T. kształceniem specjalnym dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim, autyzm) w szkole (oddziale) integracyjnej, ogólnodostępnej, lub specjalnej bądź w szkole specjalnej w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym". Następnie Burmistrz wskazał na treść art. 39 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn zm., dalej: P.o.), zgodnie z którym rodzice ucznia niepełnosprawnego, który objęty jest kształceniem specjalnym są uprawnieni do otrzymania od gmin zwrotu kosztów przewozu dziecka do najbliższej szkoły podstawowej. Z powołanego przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. wynika, że obowiązek zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego objętego kształceniem specjalnym nie dotyczy każdej szkoły wybranej przez rodzica, ale tylko "najbliższej" szkoły podstawowej. W ocenie organu Szkoła Podstawowa nie jest najbliższą szkołą, w której zgodnie ze wskazaniem zawartym w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego może być realizowane kształcenie dziecka. Najbliższą szkołą, w której uczeń może odbywać naukę, realizując zalecenia zawarte w wyżej wymienionym orzeczeniu jest bowiem Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...], którego siedziba znajduje się w miejscu zamieszkania ucznia. Organ podkreślił, że Szkoła Podstawowa według danych zawartych w ewidencji szkół i placówek niepublicznych w gminie [...] nie jest szkołą specjalną. Obie ww. szkoły są placówkami ogólnodostępnymi. Dalej organ argumentował, że w przypadku realizowania kształcenia specjalnego w Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...] placówka ta może zapewnić dziecku udział nauczyciela posiadającego kwalifikacje wskazane na str. 5 orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Podsumowując swoje rozważania Burmistrz wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie występują podstawy do zwrotu kosztów dowozu ucznia do Szkoły Podstawowej, gdyż placówką bliżej położoną niż wskazana we wniosku i zapewniającą realizację zaleceń określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jest Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...], położony w miejscu zamieszkania ucznia. Na powyższą czynność Burmistrza polegającą na odmowie zwrotu kosztów dowozu jej syna do Szkoły Podstawowej skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej również: WSA w Poznaniu lub tutejszy Sąd). Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 852/25, WSA w Poznaniu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Uznano, że Burmistrz naruszył prawo, gdyż bez właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w istocie pozbawił osobę uprawnioną możliwości realizacji jej praw wynikających z art. 39 ust. 4 P.o. We wskazaniach co do dalszego postępowania wyrażonych przez WSA w Poznaniu doprecyzowano, że organ ma uwzględnić indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do szkoły, w tym również okoliczności związane z jego adaptacją w danej placówce szkolnej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń. Dodatkowo rolą organu ma być weryfikacja, czy Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...] najpełniej zapewnia realizację wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka, a następnie uzyskanie szczegółowych informacji o możliwości realizacji tych zaleceń przez Szkołę Podstawową i dopiero porównanie zakresu możliwości realizacji orzeczenia przez te szkoły będzie mogło stanowić podstawę ustalenia, która z placówek jest "najbliższa" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Tutejszy Sąd w przytoczonym uzasadnieniu wyroku wskazał także, że organ ma uwzględnić – jak to podnosiła skarżąca – że to w Szkole Podstwowej dziecko nabyło satysfakcjonującą zwłaszcza dla niego możliwość komunikowania się z otoczeniem za pomocą systemu "MÓWIK". Tutejszy Sąd nakazał także organowi uzupełnienie akta administracyjnych o aktualne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Jednocześnie Sąd wskazał wyraźnie, że szkołą "najbliższą" będzie szkoła umożliwiająca najpełniejszą realizację wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Organ – dokonując tej oceny – ma uwzględnić, że to w Szkole Podstawowej dziecko nabyło satysfakcjonującą możliwość komunikowania się z otoczeniem za pomocą systemu "MÓWIK". W dniu 23 lutego 2026 r. do Burmistrza wpłynął ww. wyrok WSA w Poznaniu wraz z uzasadnieniem (k. 131 akt administracyjnych). Następnie wymienionym we wstępie niniejszego uzasadnienia pismem z dnia 24 lutego 2026 r. organ ponownie odmówił zwrotu kosztów dowozu małoletniego T. Z. do Szkoły Podstawowej. Burmistrz wskazał, że w dniu 21 stycznia 2026 r. wpłynęło do niego pismo od Dyrektora Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...], w którym stwierdzono, że szkoła jest w stanie realizować zalecenia i wymagania wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego T. Z.. Nauczyciele – specjaliści mają kompetencje, żeby rozwijać potencjalne możliwości i mocne strony dziecka, wzmacniać aktywność i uczestnictwo chłopca w życiu szkoły, indywidualnie wspierać go, poprzez zatrudnienie osoby współorganizującej kształcenie, a proces edukacyjny jest dostosowany do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, w tym poprzez opracowanie i realizację Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego (IPET), zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oświatowego. Odniesiono się także do poszczególnych zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, przedłożonego uprzednio przez skarżącą. Równolegle do Burmistrza wpłynęło także pismo od skarżącej, do którego załączono zaświadczenie Dyrektora Szkoły Podstawowej określające m. in. zajęcia, jakimi małoletni T. Z. objęty jest w tej placówce w celu realizacji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Skarżąca przedłożyła także aktualne orzeczenie o niepełnosprawności swojego małoletniego syna, ważne do 19 września 2028 r. Burmistrz porównując możliwości realizacji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej obu placówek (Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...] oraz Szkoły Podstawowej) stwierdził, że są one tożsame z jednym wyjątkiem. W Szkole Podstawowej małoletni objęty jest zajęciami rewalidacyjnymi, logopedycznymi i korekcyjno-kompensacyjnymi, tj. takimi samymi, którymi zostałby objęty w Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...], a nadto zajęciami z fizjoterapii. Te ostatnie zajęcia nie są realizowane w Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...], w którym jednak dzieci z niepełnosprawnością objęte są za to dodatkowo zajęciami dydaktyczno-wyrównawczymi oraz zajęciami rozwijającymi kompetencje emocjonalno-społeczne. Biorąc pod uwagę, że z orzeczenia nr [...] z dnia 24 sierpnia 2023 r. o potrzebie kształcenia specjalnego nie wynika zalecenie objęcia małoletniego syna skarżącej w szkole zajęciami z fizjoterapii – w ocenie organu dla dziecka z niepełnosprawnością większą wartość przedstawiałyby zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze oraz zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne. Kolejno organ wskazał, że porównując możliwości istniejące w obu placówkach wziął pod uwagę również, że z faktury załączonej do pisma Dyrektora Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...] stanowiącego odpowiedź na wezwanie z dnia 8 stycznia 2025 r. wynika, że placówka ta posiada oprogramowanie MÓWIK. Wprawdzie korzystanie z takiego oprogramowania również nie zostało wymienione w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, niemniej małoletni syn skarżącej, w razie gdyby jego rodzicie zdecydowali się na zapisanie go do Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...], mógłby posługiwać się w komunikacji z otoczeniem tym samym oprogramowaniem co dotychczas w Szkole Podstawowej. Podsumowując swoje rozważania Burmistrz wskazał, że w sytuacji, gdy stopień realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, w szkole do której małoletni obecnie uczęszcza oraz Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...], jest równoważny, wniosek o zwrot kosztów dowozu małoletniego do Szkoły Podstawowej nie mógł zostać uwzględniony. Nie jest to bowiem szkoła najbliższa, gdyż w miejscu zamieszkania małoletniego w miejscowości [...] znajduje się szkoła podstawowa działająca w ramach Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...] będąca – zgodnie z informacją uzyskaną od dyrektora tej placówki – w stanie zapewnić dziecku realizację zaleceń i wymagań określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ wskazał przy tym, że obowiązek gminy (zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe) sprowadza się do zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 P.o. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, wyłącznie do najbliższej szkoły podstawowej (art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o.) lub zwrotu środków na ten cel zgodnie z art. 39a ust. 1 P.o., a nie jakiekolwiek szkoły. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Burmistrza, ponownie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, zarzucając organowi naruszenie art. 39a ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 P.o. przez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie skutkujące nieprawidłowym uznaniem, że w niniejszej sprawie "szkołą najbliższą" w rozumieniu ww. przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. jest Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...], podczas gdy w rzeczywistości za taką szkołę należy uznać Szkołę Podstawową. Dodatkowo, skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: a) karty informacyjnej z leczenia szpitalnego syna T. – na okoliczność stwierdzonej padaczki u syna; b) opinii specjalisty w zakresie komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) – na okoliczność uzasadnionych potrzeb w przedmiocie korzystania z oprogramowania MÓWIK w celu utrzymania prawidłowego tempa rozwoju syna T. ; c) zaświadczenia psychologicznego z Pracowni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 27 lutego 2026 r. – na okoliczność aktualnego stanu zdrowia syna T. oraz zaleceń psychologicznych oraz stosowania pożądanych działań pomocowych i terapeutycznych. Skarżąca wniosła także o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Burmistrza Gminy [...] i zobowiązanie organu do zwrotu kosztów dowozu małoletniego niepełnosprawnego syna T. Z. do Szkoły Podstawowej, a także o zasądzenie od Burmistrza na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych najbliższą szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. W ocenie skarżącej szkoła w [...] znakomicie wywiązuje się z zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a u syna skarżącej w ciągu całego okresu edukacji w tej szkole można zaobserwować ewidentną poprawę pod względem psychofizycznym oraz intelektualnym. W odpowiedzi na skargę Burmistrz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Burmistrz wniósł także o pominięcie dowodu z dokumentów załączonych przez skarżącą do skargi. W jego ocenie dokumenty te stanowią wyłącznie dokumentację medyczną lub opinie prywatne sporządzone na zlecenie skarżącej. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie jest natomiast analiza stanu zdrowia dziecka (w tym chorób na które ewentualnie cierpi), tylko porównanie zakresu możliwości realizacji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez różne szkoły w celu ustalenia, która z placówek jest najbliższa w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Po zarejestrowaniu skargi w tutejszym Sądzie, w wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 19 marca 2026 r. zawiadomiono strony o rozprawie, której termin wyznaczono na dzień 22 kwietnia 2026 r. Następnie pismem z dnia 1 kwietnia 2026 r. Burmistrz wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Dyrektora Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...] z 18 marca 2026 r. oraz załączonego do niego zaświadczenia – w celu ustalenia, że nauczycielka zatrudniona w Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...] ukończyła szkolenie w zakresie posługiwania się oprogramowaniem MÓWIK w terapii i życiu codziennym osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi. Na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. stawiła się skarżąca oraz pełnomocnik Burmistrza, ad K.. Sąd postanowieniem wydanym na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) dopuścił przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych przez skarżącą do skargi oraz z dokumentu dołączonego do pisma organu z dnia 1 kwietnia 2026 r. W toku rozprawy skarżąca wskazała, że już wcześniej szukała osoby, która mogłaby pracować z synem z wykorzystaniem oprogramowania MÓWIK. W ten sposób trafiła na D. K. – nauczycielkę, o której wspomina w zaświadczeniu Dyrektor Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w [...]. Skarżąca doprecyzowała, że przez pół roku jej syn jeździł na spotkania do tej nauczycielki, ale nie przyniosły one efektu. Zdaniem skarżącej cała kadra nauczycieli powinna potrafić przeprowadzać poszczególne lekcje z wykorzystaniem oprogramowania MÓWIK, a nie tylko jedna nauczycielka – w ramach zajęć dodatkowych. W szkole w [...] dzieci z takimi dysfunkcjami jak syn skarżącej jest więcej, a dodatkowo wszyscy nauczyciele są przeszkoleni i środowisko jest przyjazne. W odpowiedzi pełnomocnik organu wskazał, że organ nie dysponuje dodatkowymi środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów dojazdu. Nauczycielka pracująca w szkole w [...], która podjęła się uczestnictwa w kursie z wykorzystaniem systemu MÓWIK, jest funkcjonariuszem zaufania publicznego i z pewnością podniosła swoje kwalifikacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 P.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga była zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy na brzmienie art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Burmistrz nie zastosował się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2025 r. (sygn. akt IV SA/Po 852/25). Organ co prawda uzupełnił akta administracyjne o aktualne orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego syna skarżącej, a następnie zweryfikował możliwości realizacji zaleceń wyrażonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 sierpnia 2023 r. przez obie placówki szkolne, tj. Szkołę Podstawową oraz Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...], jednakże organ jednocześnie zignorował, że szkołą "najbliższą" ma być szkoła umożliwiająca najpełniejszą realizację wszystkich zaleceń zawartych w ww. orzeczeniu. Co istotne, w myśl art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie sądowe wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wynikające zatem z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem sądowym (w tym również wskazaniami) oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować w przyszłości nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądami wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, Burmistrz, jak również Sąd w składzie aktualnie orzekającym w przedmiotowej sprawie, związani byli prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2025 r. (sygn. akt IV SA/Po 852/25). W rzeczonym wyroku WSA w Poznaniu wprost wskazywał, że interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Z tego względu "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14). Tutejszy Sąd nadmienił także, że według utrwalonej linii orzecznictwa na "bliskość" składają się element położenia geograficznego oraz element dysponowania przez konkretną placówkę oświatową warunkami umożliwiającymi prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym drugi składnik winien być oceniany indywidualnie w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności danego dziecka (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1248/18). Tymczasem Burmistrz, ponownie przeprowadzając postępowanie, zignorował powyższą ocenę prawną wyrażoną przez WSA w Poznaniu. Odniósł się co prawda do poszczególnych zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, analizując przy tym zaświadczenia przedłożone przez obie placówki szkolne, jednak pominął, że szkołą "najbliższą" jest szkoła najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14). W orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wśród zaleceń wskazano m.in.: unikanie chaosu i nadmiaru bodźców; dbanie o właściwą organizację czasu i przestrzeni dziecka; wzmacnianie aktywności i uczestnictwa dziecka w życiu szkoły poprzez kształtowanie poczucia przynależności do grupy i poprawnych relacji z rówieśnikami oraz stwarzanie warunków sprzyjających współpracy (lit. a, c; str. 65-66 akt administracyjnych). Dodatkowo w zaleceniach (lit. d, str. 66 akt administracyjnych) wskazano, że w przypadku realizowania kształcenia specjalnego w szkole (oddziale) ogólnodostępnej lub integracyjnej, w celu współorganizowania kształcenia ze względu na niepełnosprawności sprzężone (niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim, autyzm) należy zapewnić w procesie edukacji udział dodatkowo zatrudnionej osoby (nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej bądź specjalisty lub pomocy nauczyciela), która będzie chłopca wspierała w sytuacjach dla niego trudnych, zwłaszcza w zakresie komunikowania potrzeb oraz monitorowała jego funkcjonowanie społeczno-emocjonalne. Burmistrz w uzasadnieniu zaskarżonego pisma odmawiającego skarżącej zwrotu kosztów dowozu jej małoletniego syna wskazał, że Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...] zatrudnia nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej oraz że możliwe jest też zapewnienie wsparcia dziecku przez pomoc nauczyciela (dodatkowo zatrudnioną) lub innego pracownika pedagogicznego posiadającego kwalifikacje np. z oligofrenopedagogiki, który będzie wspierał ucznia w codziennym funkcjonowaniu, w szczególności w sytuacjach dla niego trudnych, pomagał w komunikowaniu podstawowych potrzeb oraz monitorował jego funkcjonowanie emocjonalno-społeczne. Dodatkowo nadmienił, że placówka szkolna w [...] deklaruje możliwość wspomagania rozwoju mowy ucznia z wykorzystaniem multimedialnych systemów komunikowania się z otoczeniem, w tym oprogramowania MÓWIK. W szkole tej możliwa jest także realizacja zajęć edukacyjnych indywidualnych z uczniem lub w grupie do 5 uczniów. Należy jednak zauważyć, że z pisma Dyrektora Zespołu Przedszkolno – Szkolnego w [...] z 21 stycznia 2026r. wynika, że osoba mająca być wsparciem dla małoletniego nie została jeszcze zatrudniona w chwili wydawania pisma (czynności Burmistrza) z 24 lutego 2026 r, a zatem szkoła ta nie zapewniała wymaganego zaświadczeniem poziomu opieki nad małoletnim synem skarżącej. Nadto z pisma z 21 stycznia 2026 r. wynika, że wynika, że placówka ta nie zatrudnia terapeuty integracji sensorycznej, a jedynie prowadzi zabawy, gry, ćwiczenia i zajęcia z wykorzystaniem pomocy dydaktycznej do integracji sensorycznej. Z pisma Dyrektora Zespołu Przedszkolno – Szkolnego w [...] z 18 marca 2026 r., złożonego w toku postępowania sądowego, wynika, że dopiero w dniach 14 – 15 marca 2026 r. nauczycielka D. K. ukończyła szkolenie w zakresie posługiwania się programem "MÓWiK". W chwili dokonywania zaskarżonej czynności tj, 24 lutego 2026 r. szkoła ta nie zatrudniała ani jednego nauczyciela posługującego się tym programem, kluczowym dla rozwoju małoletniego syna skarżącej. Natomiast w Szkole Podstawowej, do której obecnie uczęszcza małoletni syn skarżącej, w procesie edukacyjnym ucznia uczestniczy nauczyciel współorganizujący kształcenie, który na co dzień wspiera małoletniego syna skarżącej w nauce oraz w rozwijaniu komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC), w szczególności z wykorzystaniem piktogramów oraz programu MÓWIK. Nauczyciel ten wspiera również ucznia w kształtowaniu umiejętności społecznych, takich jak nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktów z rówieśnikami i osobami dorosłymi, adekwatne reagowanie w sytuacjach społecznych, przestrzeganie zasad panujących w społeczeństwie, wyrażanie emocji w sposób akceptowany społecznie oraz w rozwijaniu samodzielności i poczuciu bezpieczeństwa w środowisku szkolnym (k. 122 akt administracyjnych – zaświadczenie Dyrektora Szkoły Podstawowej). Zapewnione są zajęcia z fizjoterapii, których nie oferuje Zespół Szkolno – Przedszkolny w [...]. Dodatkowo w placówce szkolnej w [...] edukacja ucznia odbywa się w grupie pięcioosobowej, co umożliwia indywidualne podejście do jego potrzeb i aktywne wsparcie w nauce i funkcjonowaniu społecznym. Burmistrz zignorował także twierdzenia skarżącej – których nie sposób podważyć – że placówka szkolna w [...] znakomicie wywiązuje się z zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a u jej syna w ciągu całego okresu edukacji w tej szkole zaobserwować można było ewidentną poprawę pod względem psychofizycznym oraz intelektualnym. Skarżąca wskazywała także, że w szkole w [...] dzieci z takimi dysfunkcjami jak jej syn jest więcej, a dodatkowo wszyscy nauczyciele są przeszkoleni i środowisko jest przyjazne. Nadmieniła także, że jej małoletni syn współpracował prywatnie z nauczycielem zatrudnionym w Zespole Przedszkolno-Szkolnym w [...], który został przeszkolony z używania oprogramowania MÓWIK, lecz współpraca ta nie przyniosła oczekiwanych korzyści. Nie może przy tym znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołany przez Burmistrza w uzasadnieniu zaskarżonego pisma, w myśl którego obowiązek gminy zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe sprowadza się do zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 P.o., bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, wyłącznie do najbliższej szkoły podstawowej (art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o.) lub zwrotu środków na ten cel zgodnie z art. 39a ust. 1 P.o., a nie jakiekolwiek szkoły (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 518/24). W realiach niniejszej sprawy bowiem – co wskazywał już wcześniej w prawomocnym wyroku z dnia 4 grudnia 2025 roku WSA w Poznaniu – szkołą "najbliższą" jest szkoła najpełniej dostosowana do potrzeb i możliwości psychofizycznych dziecka. Trudno przyjmować zatem, że Szkoła Podstawowa jest w tym przypadku "jakąkolwiek szkołą", o której wspomina Burmistrz. Skoro zatem Burmistrz nie wykazał, że Zespół Przedszkolno-Szkolny w [...] w wystarczającym stopniu jest w stanie zrealizować wskazania zawarte w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, to nie można stwierdzić, że najbliższą szkołą dla chłopca będzie placówka w [...]. Przeciwnie, w niniejszej sprawie wszystkie okoliczności przemawiają za tym, żeby uznać, że to Szkoła Podstawowa spełnia wymogi "najbliższej" szkoły dla małoletniego syna skarżącej w myśl brzmienia art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Jak bowiem podniesiono w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2025 roku – którym Sąd orzekający w niniejszym składzie oraz organ pozostają związane – rodzice mają niewątpliwie prawo wyboru najlepszej dla ich niepełnosprawnego dziecka szkoły jako miejsca, gdzie dziecko nie tylko zdobywa wiedzę i wykształcenie, ale także spędza znaczną część swego czasu i podlega różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Zwłaszcza w przypadku dziecka niepełnosprawnego istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie bezpieczeństwa, którym dziecko cieszyć się może w jednej szkole, a którego deficyt może odczuwać w innej placówce. Także dostępne w danej szkole formy rehabilitacji i terapii mają oczywiste znaczenie dla wyboru dokonywanego przez rodziców. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że działania naruszające wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną samego sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 665/24). Z tego względu uznać należało, że Burmistrz nie wywiązał się ze wskazań co do dalszego postępowania oraz nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2025 roku (sygn. akt IV SA/Po 852/25), czym naruszył art. 153 P.p.s.a. W szczególności pominął, że jako szkołę "najbliższą" traktować należy szkołę umożliwiającą najpełniejszą realizację wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokonując takiej oceny, organ powinien pamiętać, że w przypadku dziecka niepełnosprawnego istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie jego bezpieczeństwa, dostępność form rehabilitacji i terapii. Burmistrz powinien także uwzględnić prawo rodzica do wyboru najlepszej dla jego niepełnosprawnego dziecka szkoły jako miejsca, gdzie dziecko nie tylko zdobywa wiedzę i wykształcenie, ale także spędza znaczną część swego czasu i podlega różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Ponownie przeprowadzając postępowanie, Burmistrz zastosuje się do wyżej wyrażonej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, jak również uwzględni ocenę prawną i wskazania uprzednio wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2025 roku (sygn. akt IV SA/Po 852/25). W tym miejscu wskazać jeszcze trzeba, że Sąd, dążąc do należytego wyjaśnienia istotnych wątpliwości, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuścił dowody z dokumentów załączonych przez skarżącą do skargi oraz dokumentu załączonego do pisma organu z dnia 1 kwietnia 2026 r. Dokumenty te powiązane były ściśle z kwestią wykazania, która z dwóch placówek szkolnych najpełniej zapewnia realizację wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego syna skarżącej. W konsekwencji Sąd orzekł o bezskuteczności czynności organu, jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 13 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6146 Sprawy uczniów
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Burmistrz Miasta
- Sędziowie
- Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/ Monika Świerczak Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j.)
art. 39 ust. 4 pkt 1, art. 127 · Dz.U. 2025 poz. 1043
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OZ 147/26 · 22 kwietnia 2026
Postanowienie NSA z 22 kwietnia 2026 r., III OZ 147/26 – sprawy uczniów
Sygnatura: II SA/Ol 746/25 · 14 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Olsztynie z 14 kwietnia 2026 r., II SA/Ol 746/25 – sprawy uczniów
Sygnatura: II SA/Bd 939/25 · 9 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2026 r., II SA/Bd 939/25 – sprawy uczniów
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny