Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Po 354/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2026 r., III SA/Po 354/26 – żołnierze zawodowi

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Centrum Szkolenia z dnia 19 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Szkoły Podoficerskiej z dnia 15 października 2025 r. nr [...].

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją Komendanta Centrum Szkolenia z dnia 19 grudnia 2025 r., nr [...] utrzymano w całości decyzję z dnia 15 października 2025 r. nr [...] Komendanta Szkoły, którą odmówiono wypłaty A. S., świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą w SPWL w [...] w dniach 05 lipca - 08 października 2021r. z uwagi na niezasadność wniosku i ustalenie braku uprawnienia do uzyskania takiego świadczenia. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia 15 października 2025 r. nr [...] Komendanta Szkoły, odmówiono wypłaty A. S., świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą w SPWL w [...] w dniach 05 lipca - 08 października 2021r., przyjmując, że wnioskodawczyni odbyła służbę przygotowawczą w SPWL w [...] w dniach 5.07-8.10.2021 r., jednak zdaniem organu powyższe szkolenie nie stanowiło ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy i tym samym brak było podstawy do wypłaty utraconego wynagrodzenia w czasie jego odbywania. Wnioskodawczyni nie była bowiem żołnierzem rezerwy, a tym bardziej nie odbywała ćwiczeń wojskowych przewidzianych dla żołnierzy rezerwy – odbywała służbę przygotowawczą (dzisiaj podstawowe szkolenie w ramach DZSW). Pełnienie służby przygotowawczej to nie odbywanie ćwiczeń wojskowych – są to dwie zupełnie różne formy pełnienia czynnej służby wojskowej. Rekompensata utraconego wynagrodzenia przewidziana jest dla żołnierzy rezerwy za czas odbywania ćwiczeń wojskowych, bowiem co do zasady powołania na takie ćwiczenia następują i następowały poprzez doręczenie karty powołania i nie opierają się na zasadzie dobrowolności. Natomiast służba przygotowawcza była dobrowolna, pełniona na wniosek osób, które się do niej zgłaszały i tylko na ten wniosek osoby takie były przyjmowane. Wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie, bowiem nie odbywała ani ćwiczeń wojskowych, ani nie pełniła terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. S.. Decyzją Komendanta Centrum Szkolenia z dnia 19 grudnia 2025 r., nr [...] utrzymano w całości decyzję z dnia 15 października 2025 r. nr [...] Komendanta Szkoły, o odmowie wypłaty A. S., świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie lub dochód w związku z odbyciem służby przygotowawczej. Organ II instancji w pełni podzielił rozważania faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji. Przede wszystkim należy wskazać, że przepisy ustawy o obronie Ojczyzny szczegółowo określają przesłanki warunkujące wypłacenie świadczenia pieniężnego i świadczenie to może otrzymać żołnierz rezerwy oraz osoba przeniesiona do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe (z wyjątkiem ćwiczeń trwających do 24h odbywających się w czasie lub w dniu wolnym od pracy). Powyższy przepis dotyczy zatem szczególnej sytuacji, tj. ćwiczeń wojskowych, odbywanych przez żołnierza rezerwy oraz osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy. Należy zgodzić się z organem I instancji, że służba przygotowawcza jest odrębnym rodzajem służby wojskowej. Obowiązek służby wojskowej polega m.in. na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu służby przygotowawczej. Przepis ten odróżnia zatem służbę przygotowawczą od ćwiczeń wojskowych. Ponadto należy wskazać, że osoby, które pełnią służbę przygotowawczą są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, a nie żołnierzami rezerwy. Tymczasem z akt sprawy wynika, że A. S. w dniach 5.07-8.10.2021r. pełniła służbę przygotowawczą w korpusie podoficerskim w Szkołe. Z akt sprawy nie wynika, aby A. S. była żołnierzem rezerwy lub osobą przeniesioną do rezerwy, która odbyła ćwiczenia wojskowe. Powyższe oznacza, że odwołująca nie wypełniła żadnej z przesłanek wskazanych do przyznania świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S. skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 119a i art. 133 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1967 nr 44 poz. 220) - dalej: u.p.o.o. w zw. z § 13 oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy (Dz. U. 2015 poz. 1520), w dacie ich obowiązywania, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie przez organ II instancji, w ślad za organem I instancji, że odbycie przez skarżącą A. S. od 5 lipca do 8 października 2021 r. służby przygotowawczej w SPWL w [...] dla potrzeb Narodowych Sił Rezerwowych (NSR) nie daje uprawienia do wypłaty świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbyciem ww. służby i błędnie przyjęcie, iż tym samym skarżąca nie wypełniała ustawowych przesłanek do wypłaty tego świadczenia, podczas gdy przy prawidłowej interpretacji ww. przepisów jednoznacznie wynika, iż skarżąca spełniała te przesłanki, a zatem nabyła uprawnienie do wypłaty świadczenia pieniężnego rekompensującego oraz art.799 ust.2, art.248 ust.1, art.800 i art. 312 ust.1 ustawy o Obronie Ojczyzny poprzez ich wadliwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie; II. naruszenie przepisów prawa postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie przez organ II instancji i nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z całkowitym pominięciem słusznego interesu strony, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i wydaniem wadliwej prawnie decyzji; 2. art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a._poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji w niniejszej sprawie, której przedmiotem decyzji jest odebranie skarżącej uprawnienia w postaci świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbyciem służby przygotowawczej, w sytuacji gdy w sprawie istniały wątpliwości co do treści normy prawnej a przyjęta praktyka orzecznicza nakładała na organy instancyjne wydanie decyzji na korzyść skarżącej, tj. w całości uwzględniającej złożony przez nią wniosek, będący podstawą do zainicjowania przedmiotowego postępowania; Mając powyższe na względzie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczeni rekompensującego utracony zarobek w związku z odbyciem służby przygotowawczej w SPWL w [...] dla potrzeb Narodowych Sił Rezerwowych (NSR) od 5 lipca do 8 października 2021 r.; W uzasadnieniu skargi opisała stan faktyczny i rozwinęła poszczególne zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026, poz.143) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostawała decyzja Komendanta Centrum Szkolenia z dnia 19 grudnia 2025 r., nr [...], którą utrzymano w całości decyzję z dnia 15 października 2025 r. nr [...] Komendanta Szkoły o odmowie wypłaty A. S., świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą w SPWL w [...] w dniach 05 lipca - 08 października 2021r. z uwagi na niezasadność wniosku i ustalenie braku uprawnienia do uzyskania takiego świadczenia. Okoliczności faktyczne sprawy nie są przez strony kwestionowane, a jak wskazuje analiza skargi oraz wydanych decyzji, jej istota sprowadza się do ustalenie, czy skarżącej, która pełniła służbę przygotowawczą, przysługuje roszczenie o wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie. Należy w tym miejscu wspomnieć, iż w przedmiotowej sprawie w dniu 10 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta [...] o wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą w SPWL w [...] w dniach od 5 lipca do 8 października 2021 r. W dniu 23 kwietnia 2022 r. utraciła moc ustawa dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2021.372) - dalej jako "u.p.o.o". Obecnie obowiązuje ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U.2025.825) Decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. Nr [...], Prezydent [...] odmówił wnioskodawczyni wypłaty świadczenia rekompensującego. Na skutek złożonego przez stronę odwołania decyzją z dnia 24 października 2022 r.nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. S.. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 81/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wskazane decyzje administracyjne organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżąca w okresie od dnia 5 lipca 2021 r. do dnia 8 października 2022 r. (96 dni szkolenia w ramach służby przygotowawczej) była żołnierzem służby przygotowawczej. Zgodnie z art. 133 u.p.o.o żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132. W myśl art. 119a ust. 1 żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności. Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy lub osoby przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, złożony nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych (ust. 5). Stosownie do treści art. 119a ust. 1 w zw. z ust. 5 u.p.o.o., wypłata przysługującego żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, jest poprzedzona ustaleniem tego świadczenia przez organ administracji publicznej (wójta, burmistrza czy prezydenta miasta), na wniosek złożony przez uprawnionego (żołnierza lub osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy). W tych okolicznościach prawnych nieuprawnione jest stanowisko organów administracji o braku podstaw do zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 119a u.p.o.o. oraz przepisów rozporządzenia. Inna wykładania omawianych przepisów skutkowałaby tym, że osoby powołane do służby przygotowawczej automatycznie traciłyby uposażenie w miejscu pracy przez czas pełnienia służby, rekompensowane jedynie w niewielkim procencie przez wielokrotnie niższe uposażenie otrzymywane w jednostce wojskowej. Stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2). Stosując odpowiednio wskazane przepisy art. 119a u.p.o.o., stronie po zakończeniu służby przygotowawczej przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mogłaby uzyskać w okresie jej pełnienia. Zatem w wyroku WSA Sąd wskazał na obowiązywanie starej ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Niemniej w sprawie powstał Spór kompetencyjny pomiędzy organami (Komendantem SPWL w [...] a Prezydentem [...]), a dotyczący własciwości rzeczowej organu do rozpatrzenia wniosku o wypłaę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytą służbą przygotowawczą a SPWL w [...] w dniach 5 lipca – 8 października 2021 r. Spór ten został rozstrzygnięty postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt III OW 29/24. NSA wskazał, że zgodnie z art. 799 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny - służbę przygotowawczą odbytą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy uznaje się za odbycie szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. W myśl zaś art. 248 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny pełnienie służby przez żołnierzy pasywnej rezerwy, zwanych dalej "żołnierzami PR", polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych, zaś po myśli art. 800 żołnierze rezerwy w rozumieniu przepisów ustawy uchylanej w art. 823 pkt 2 stają się żołnierzami pasywnej rezerwy. Stosownie natomiast do art. 312 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny - żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Po myśli ust. 5 art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny - świadczenie pieniężne ustala i wypłaca dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza OT, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę. Zgodnie zaś z art. 312 ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny - przepisy ust. 1-9 stosuje się odpowiednio do żołnierza AR i żołnierza PR. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro skarżąca odbyła służbę przygotowawczą (co wynika z akt administracyjnych), przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny i stała się z dniem jej wejścia w życie żołnierzem rezerwy pasywnej, to rację ma Prezydent [...], że w tym przypadku zastosowanie będą miały uregulowania zawarte w art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obecnie obowiązująca ustawa o obronie Ojczyzny w art. 312 zawiera jasne wytyczne ustawodawcy w zakresie wypłaty rekompensaty za utracone wynagrodzenie w związku z odbytą służbą przygotowawczą, skoro zaś skarżąca odbyła służbę przygotowawcza, przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny i stała się z dniem jej wejścia w życie żołnierzem rezerwy pasywnej, zastosowanie będą miały uregulowania zawarte w art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obecnie obowiązująca ustawa o obronie Ojczyzny w art. 312 zawiera jasne wytyczne ustawodawcy w zakresie wypłaty rekompensaty za utracone wynagrodzenie w związku z odbytą służba przygotowawczą. W konsekwencji błędne było założenie Komendanta SPWL w [...], że aktualnie obowiązująca ustawa o obronie Ojczyzny nie zawiera przepisów regulujących wypłatę tego świadczenia, wobec czego na podstawie jej art. 819 powinny być stosowane przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany przepis nakazuje bowiem stosowanie przepisów dotychczasowych jedynie wówczas, gdy ustawa o obronie Ojczyzny nie stanowi inaczej. Podobnie wypowiedział się WSA w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia z 23 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 91/24, LEX nr 3722104 – ustalenie i wypłacenie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie dla żołnierzy, których kształcenie w ramach służby przygotowawczej rozpoczęło się i nie zakończyło przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny, odbywa się na zasadach określonych w tej właśnie ustawie, tj. na podstawie art.312 ust.5 i ust.10 ustawy o obronie Ojczyzny, a przepisy te wskazują, że świadczenie pieniężne rekompensujące ustala i wypłaca dowodca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę. Wobec treści wskazanych orzeczeń podkreślenia wymaga, że niezależnie od przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia skarżąca nie może zostać pozbawiona rekompensaty, w takim przypadku bowiem pozbawiona byłaby wynagrodzenia u pracodawcy, które nie zostałoby wyrównane przez uposażenie otrzymane w jednostce wojskowej. Słuszne zatem jest stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 3 września 2024 r. sygn. akt III OW 29/24, które Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie w pełni podziela, iż należy stosować nowe przepisy. W tych okolicznościach prawnych nieuprawnione jest stanowisko organów administracji o braku podstaw do wypłaty świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą. Stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny. (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP). Stosując odpowiednio wskazane przepisy ustawy o Obronie Ojczyzny, stronie po zakończeniu służby przygotowawczej przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mogłaby uzyskać w okresie jej pełnienia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej związane są oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
6 marca 2026
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Wojciech Rowiński

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny