III SA/Po 293/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. T. na akt Starosty z dnia 12 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie bonu na zasiedlenie 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Starosty na rzecz skarżącej M. T. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia 25 listopada 2025 r. M. T. zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o przyznanie bonu na zasiedlenie z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zamieszkania w związku z podjęciem zatrudnienia poza miejscem dotychczasowego zamieszkania. W treści wniosku jako miejsce zamieszkania wnioskodawczyni wskazała adres w K., przy ul. [...], zaś jako miejsce zamieszkania w związku z podjęciem zatrudnienia – E.. Pismem z dnia 12 grudnia 2025 r. znak [...] Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w [...] poinformował M. T. o negatywnym rozpatrzeniu ww. wniosku. Jak podniesiono, powodem takiego rozstrzygnięcia było wskazanie przez organ, że "bezrobotna nie jest zainteresowana zatrudnieniem na rynku lokalnym, lecz uzyskaniem bonu na zasiedlenie i to w sytuacji gdy rozwiązała dotychczasową umowę zlecenia z dniem 31 października 2025 r." Zdaniem organu bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia, wnioskodawczyni od 3 listopada 2025 r. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] i tam też zamieszkiwała. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. akt Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 12 grudnia 2025 r. złożyła M. T., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego aktu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżąca podkreśliła, iż na przestrzeni lat to właśnie K. stanowił Jej miejsce zamieszkania i taki też stan utrzymywał się w chwili złożenia wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie. Tego rodzaju ustalenie znalazło z kolei swe bezpośrednie potwierdzenie nie tylko w sposobie funkcjonowania skarżącej, ale także wszelkich dokumentach z powołanego okresu, w których każdorazowo jako miejsce zamieszkania wnioskodawczyni powoływano się na adres: ul. [...], [...]. Skarżąca podniosła, że gdyby rzeczywiście zdecydowała się na zmianę miejsca zamieszkania jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do bonu na zasiedlenie, to w dniu 28 października 2025 r. nie brałaby udziału w konkursie na wolne stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w [...]. Taki sposób postępowania pozostawałby bowiem w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, które wskazują na lokalizowanie swojego centrum interesów życiowych w miejscu świadczenia pracy. Zdaniem skarżącej organ naruszył art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., skutkujący brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto na skutek niewyznaczenia skarżącej dodatkowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, organ doprowadził do pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest skierowany do skarżącej akt Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 12 grudnia 2025 r. odmowie przyznania bonu na zasiedlenie w związku z jej wnioskiem z 25 listopada 2025 r. Zgodnie z art. 208 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620 ze zm. zwanej dalej "u.r.p.s.z.".) na wniosek bezrobotnego starosta może na podstawie umowy przyznać bon na zasiedlenie w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 200 % przeciętnego wynagrodzenia za pracę, w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, jeżeli odległość od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której bezrobotny zamieszka w związku z zamiarem podjęcia zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, wynosi co najmniej 80 km lub łączny najkrótszy czas dotarcia do tej miejscowości i powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania przekracza 3 godziny dziennie. Ponieważ przepisy u.r.p.s.z. nie przewidują wyraźnie formy decyzji rozstrzygającej o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie na podstawie art. 208 ust. 1 i nast. u.r.p.s.z., to odmowa przyznania tego prawa dokonana w formie pisemnej stanowi inny niż określony w pkt 1-3 akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wśród bowiem spraw wymienionych w art. 38 ust. 1 pkt 14 u.r.p.s.z., podobnie jak w poprzednio obowiązującym art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.z., ustawodawca nie przewidział wydawania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie (por. też m.in. wyrok WSA w Kielcach z 22 lipca 2020r., sygn. II SA/Ke 518/20). Powodem odmowy przyznania bonu w przedmiotowej sprawie, było wskazanie przez organ, że "bezrobotna nie jest zainteresowana zatrudnieniem na rynku lokalnym, lecz uzyskaniem bonu na zasiedlenie i to w sytuacji gdy rozwiązała dotychczasową umowę zlecenia z dniem 31 października 2025 r. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że aktualne brzmienie art. 208 ust. 1 in principio u.r.p.s.z. w zakresie istotnym dla sprawy mówi o możliwości przyznania na wniosek bezrobotnego bonu na zasiedlenie w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia (a nie – jak we wcześniejszej ustawie – "w związku z podjęciem zatrudnienia"), co jeszcze bardziej przystaje do omawianej sytuacji. Należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 208 ust. 3 u.r.p.s.z. środki Funduszu Pracy przyznane w ramach bonu na zasiedlenie bezrobotny przeznacza na pokrycie kosztów zamieszkania związanych z podjęciem zatrudnienia, wykonywaniem innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, o których mowa w ust. 1. Złożenie wniosku wiąże się zatem z posiadaniem już aktualnej deklaracji pracodawcy o zamiarze zatrudnienia. To zaś może wymagać bieżącego zamieszkania w nowej miejscowości jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku i przyznaniem środków w ramach bonu na zasiedlenie, co przecież nie wyklucza tego, że skarżąca faktycznie zmienia miejsce zamieszkania w celu podjęcia zatrudnienia i potrzebuje środków na ten cel. W ocenie Sądu orzekającego w ww. sprawie odmowa przyznania bonu w takiej sytuacji mijałaby się z zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego tę instytucję. W ocenie Sądu Dyrektor PUP w [...] nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego w powyższym zakresie, opierając swe ustalenia co do braku faktycznej zmiany miejsca zamieszkania wyłącznie na podstawie wskazanego adresu do korespondencji. Niezależnie od tego godzi się również wskazać, że zaskarżony akt narusza zasady zawarte w k.p.a. tj. art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie aktu jest lakoniczne i nie zawiera chronologicznego i kompletnego przedstawienia istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych. Uzasadnienie nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na swoich przypuszczeniach i dywagacjach. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność zmiany miejsca zamieszkania skarżącej. Brak też zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości odniesienia się do zebranych dowodów przed wydaniem aktu, co oznacza naruszenie dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. Należy zauważyć, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 208 ust. 2 u.r.p.s.z. starosta może zażądać od bezrobotnego dokumentów potwierdzających dotychczasowe miejsce zamieszkania wskazane we wniosku, o którym mowa w ust. 1. Tymczasem organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Skarżąca w skardze podkreśliła, iż na przestrzeni lat to właśnie K. stanowił jej miejsce zamieszkania i taki też stan utrzymywał się w chwili złożenia wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie. W ocenie skarżącej tego rodzaju ustalenie znajduje swe bezpośrednie potwierdzenie w sposobie funkcjonowania skarżącej, ale także wszelkich dokumentach z powołanego okresu, którymi organ dysponował. Skarżąca w skardze podkreśliła, że gdyby rzeczywiście zdecydowała się na zmianę miejsca zamieszkania jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do bonu na zasiedlenie, to w dniu 28 października 2025 r. nie brałaby udziału w konkursie na wolne stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w [...]. Taki sposób postępowania pozostawałby bowiem w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, które wskazują na lokalizowanie swojego centrum interesów życiowych w miejscu świadczenia pracy. Tym samym, za przedwczesne należy uznać stwierdzenie, z którego miałoby wynikać, że z uwagi na rozwiązanie umowy zlecenia z dnia 30 października 2025 r. z [...] Sp. z o.o. w K. ze względu na zmianę miejsca zamieszkania, to w chwili złożenia wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie wnioskodawczyni faktycznie przebywała w innej miejscowości. Taki sposób wnioskowania i założenie, że zaprezentowane przez skarżącą zachowanie mogło być ukierunkowane jedynie na uzyskanie środków pieniężnych zmierza do pozbawienia skarżącej prawa do wsparcia finansowego ze środków publicznych, bez wcześniejszego prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Jak słusznie podniesiono w skardze, zaskarżony akt nie wskazuje nawet dokładnego terminu zmiany miejsca zamieszkania bądź też tego czy taka zmiana rzeczywiście miała miejsce. Organ nie zadał sobie też trudu, żeby zbadać przebieg zarówno wykształcenia jak i ścieżki zawodowej skarżącej. Nie zwrócił też uwagi na rodzaj umowy zawartej z poprzednim pracodawcą. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydając zaskarżony akt organ naruszył przepisy prawa materialnego regulujące przyznanie bonu na zasiedlenie, oraz przepisy procesowe, co musiało prowadzić do uchylenia tegoż aktu na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu oraz przeprowadzi postępowanie dowodowe we właściwym zakresie, w tym przeprowadzi dowód z dołączonych do skargi zaświadczeń, rachunków i dokumentacji pracowniczej.