VIII SA/Wa 28/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. G. na akt Starosty [...] z dnia 22 grudnia 2025 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania bonu na zasiedlenie uchyla zaskarżony akt.

Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2025 r. A. G. (dalej: Skarżąca, Wnioskodawca) wystąpiła do Starosty R. o przyznanie bonu na zasiedlenie dla osoby bezrobotnej w wysokości 14000 zł brutto w związku z zamiarem podjęcia poza miejscem dotychczasowego zamieszkania zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. W treści wniosku jako miejsce zamieszkania Wnioskodawczyni wskazała adres w P., przy ulicy M.. H. [...], zaś jako adres/siedzibę pracodawcy Kancelarię Prawną D. M. w W., ulica P. [...]. Jako formę zatrudnienia wskazała umowę o pracę na okres 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia. Pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. Starosta R. poinformował Skarżącą o negatywnym rozpatrzeniu ww. wniosku. Jak podniesiono, powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że Skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej. Wskazano, że zgodnie z art. 208 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r., poz. 620) bon na zasiedlenie może zostać przyznany bezrobotnemu. Z ustaleń wynika, ze Skarżąca złożyła wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego z dniem 16 grudnia 2025 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w R.. W takiej sytuacji organ wskazał, że nie zostały spełnione ustawowe warunki umożliwiające przyznanie tego rodzaju wsparcia. W skardze (nazwanej odwołaniem) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie bonu na zasiedlenie ewentualnie o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem celu programu oraz okoliczności istniejących w dacie złożenia wniosku. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich nadmiernie formalistyczną i zawężającą wykładnię, a także naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8 § 1 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej) oraz art. 9 kpa (obowiązek należytego informowania stron). Nadto wydanie decyzji z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 7 kpa, gdyż nie zawiera pouczenia o przysługującym stronie środku zaskarżenia, w tym informacji o możliwości wniesienia odwołania, organie właściwym do jego rozpoznania oraz terminie jego wniesienia. Wskazała, iż pominięcie w decyzji obligatoryjnego pouczenia procesowego pozbawiło stronę rzetelnej informacji o przysługujących jej prawach i mogło mieć istotny wpływ na jej sytuację procesową, co w połączeniu z pominięciem celu dla którego instytucja bonu zasiedleniowego została ustanowiona prowadzi do naruszenia podstawowych zasad prawidłowego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podniosła, iż w dacie złożenia wniosku o przyznanie bonu zasiedleniowego posiadała status osoby bezrobotnej i spełniała ustawowe warunki do ubiegania się o to świadczenie. Podjęcie przez Skarżącą zatrudnienia wiązało się z koniecznością rzeczywistej zmiany miejsca zamieszkania. Skarżąca przeprowadziła się z P. do W. tj. miejscowości oddalonej o ok. 100 km od dotychczasowego miejsca zamieszkania. Odległość ta uniemożliwiała codzienne dojazdy do pracy i spełnia przesłanki dla których ustawodawca wprowadził instytucję bonu zasiedleniowego. Zmiana miejsca zamieszkania wiązała się z poniesieniem realnych kosztów związanych z najmem lokalu, przeprowadzką, co dodatkowo uzasadnia zasadność udzielenia wsparcia. Odmowę przyznania oparto wyłącznie na dacie rozpoznania sprawy, co w praktyce oznacza przerzucenie na stronę negatywnych konsekwencji czasu trwania postępowania administracyjnego, na który strona nie miała wpływu. Skarżąca podniosła, ze podczas rejestracji jako osoba bezrobotna sygnalizowała planowany okres przeprowadzki i moment w którym będzie poszukiwać pracy, natomiast nie dostała jednoznacznej informacji, że podjęcie zatrudnienia przed wydaniem decyzji niezależnie od momentu złożenia wniosku skutkować będzie odmową przyznania świadczenia. Wskazała, że formularz wniosku o bon zasiedleniowy wymagał podania danych przyszłego pracodawcy, co obiektywnie sugerowało możliwość złożenia wniosku na etapie planowania zatrudnienia. Taka konstrukcja formularza była niejednoznaczna i wprowadzała wnioskodawcę w błąd co do momentu w jakim wniosek powinien być złożony. Wskazała, że wymóg podania danych pracodawcy we wniosku, przy jednoczesnym twierdzeniu organu o konieczności złożenia wniosku na ok. 30 dni przed podjęciem zatrudnienia, stawia wnioskodawcę w sytuacji sprzecznej z zasadami prawidłowego postępowania. Podanie danych pracodawcy na etapie, na którym zatrudnienie nie było jeszcze ustalone lub umowa nie zawarta, oznaczałoby ryzyko poświadczenia nieprawdy we wniosku. Wnioskodawca nie powinien być stawiany przed wyborem pomiędzy złożeniem wniosku na odpowiednio wczesnym etapie, a obowiązkiem podania informacji, które nie miały jeszcze charakteru pewnego i wiążącego. Brak było jednocześnie czytelnej i jednoznacznej informacji, od organu, że podjęcie zatrudnienia przed wydaniem decyzji niezależnie od momentu złożenia kompletnego wniosku skutkuje automatyczną odmową przyznania bonu. Taka konstrukcja formularza mogła prowadzić wnioskodawcę do uzasadnionego przekonania, że kluczowa jest data złożenia wniosku oraz spełnienie warunków w tej dacie, a nie dacie rozpoznania przez organ. Zdaniem Skarżącej organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach mogących mieć wpływ na jej sytuację prawną, bowiem nie przekazano Skarżącej informacji, że kluczowe znaczenie ma data wydania decyzji, a nie data złożenia wniosku przy spełnieniu wszystkich ustawowych warunków. Brak takiej informacji pozbawił Skarżącą możliwości dostosowania swojego postępowania do oczekiwań organu oraz ochrony własnych interesów, a negatywne konsekwencje takiego zaniechania zostały przerzucone w całości na stronę mimo, że działała ona w zaufaniu do organu i w dobrej wierze. Podniosła, że celem bonu zasiedleniowego jest wsparcie osób bezrobotnych w podjęciu zatrudnienia wymagającego zmiany miejsca zamieszkania oraz ograniczenie barier finansowych związanych z przeprowadzką i rozpoczęciem pracy i w sprawie niniejszej ten cel został zrealizowany: Skarżąca jako bezrobotna podjęła zatrudnienie poza dotychczasowym miejscem zamieszkania, poniosła koszty najmu lokalu, przeprowadzki, a zatrudnienie ma charakter rzeczywisty i trwały. Odmowa przyznania bonu w takiej sytuacji prowadzi do wypaczenia celu programu i skutkuje pozbawieniem wsparcia osoby, która faktycznie spełnia przesłanki programu wyłącznie z przyczyn formalnych. Podniosła, że decyzja nie zawierała pouczenia o przysługujących stronie środkach zaskarżenia, co mogło mieć istotny wpływ na jej sytuację procesową. W odpowiedzi na skargę Starosta powtórzył swoje stanowisko zawarte w piśmie z 22 grudnia 2025 r., a na rozprawie wniósł o oddalenie skargi (protokół rozprawy z 9.04.2026 r. - k. 44 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest skierowany do skarżącej akt Starosty R. z 22.12.2025 r. o negatywnym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z 4.12.2025 r. o przyznanie bonu na zasiedlenie z uwagi na utratę statusu osoby bezrobotnej. Instytucja bonu na zasiedlenie została przewidziana w art. 208 u.r.p.s.z., którego ust. 1 stanowi, że na wniosek bezrobotnego starosta może na podstawie umowy przyznać bon na zasiedlenie w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 200 % przeciętnego wynagrodzenia za pracę, w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, jeżeli odległość od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której bezrobotny zamieszka w związku z zamiarem podjęcia zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, wynosi co najmniej 80 km lub łączny najkrótszy czas dotarcia do tej miejscowości i powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania przekracza 3 godziny dziennie. Ponieważ przepisy u.r.p.s.z. nie przewidują wyraźnie formy decyzji rozstrzygającej o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie na podstawie art. 208 ust. 1 i nast. u.r.p.s.z., to odmowa przyznania tego prawa dokonana w formie pisemnej stanowi inny niż określony w pkt 1-3 akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wśród spraw wymienionych w art. 38 ust. 1 pkt 14 u.r.p.s.z., podobnie jak w poprzednio obowiązującym art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.z., ustawodawca nie przewidział wydawania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania bonu na zasiedlenie (por. też m.in. wyrok WSA w Kielcach z 22 lipca 2020r., II SA/Ke 518/20). W niniejszym przypadku skarżąca wniosek o przyznanie bonu złożyła w dniu 4.12.2025 r. We wniosku wskazała adres/siedzibę przyszłego pracodawcy Kancelarię Prawną D. M. w W., przy ulicy P. [...], a jako formę zatrudnienia umowę o pracę na okres 3 miesięcy, z możliwością jej przedłużenia. Jako wyłączny powód odmowy przyznania bonu na zasiedlenie Starosta w zaskarżonym piśmie z dnia 22.12.2025 r. wskazał fakt, że skarżąca – utraciła status osoby bezrobotnej, co miało miejsce, jak podkreślił organ, z uwagi na jej wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego z dniem 16 grudnia 2025 r. Tymczasem, zdaniem Starosty, posiadanie przez osobę ubiegającą się o przyznanie bonu statusu osoby bezrobotnej jest bezwzględną przesłanką dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Powyższe stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 208 ust. 1 u.p.z. (a wcześniej także art. 66n ust. 1 u.r.p.s.z.), bon na zasiedlenie może być przyznany na wniosek bezrobotnego i organ właśnie wychodząc z założenia, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej, uznał, że bon taki nie może być przyznany. Bezspornym jest natomiast, skarżąca składając wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie, tj. w dniu 4.12.2025 r., posiadała status osoby bezrobotnej. Podkreślenia wymaga posłużenie się przez ustawodawcę stwierdzeniem "na wniosek bezrobotnego", nie zaś "bezrobotnemu" czy "osobie bezrobotnej", co już wskazuje, że warunek posiadania statusu osoby bezrobotnej winien być spełniony w momencie składania wniosku. Warto też zauważyć, że u.r.p.s.z. posługuje się terminem "bezrobotny" także w ust. 4 art. 208 w stosunku do osoby, od której – w związku z przyznaniem bonu – wymagane jest zatrudnienie przez określony czas i przy osiąganiu określonych dochodów. Należy dalej podkreślić, że składając wniosek Skarżąca zadeklarowała chęć zatrudnienia – potwierdzając to danymi przyszłego pracodawcy – co było warunkiem przyznania jej bonu na zasiedlenie. Organ twierdząc, że Skarżąca przestaje być osobą bezrobotną i wobec tego zostaje pozbawiona możliwości przyznania jej bonu na zasiedlenie, popada w wewnętrzną sprzeczność, skoro jednym z warunków przyznania tego bonu jest właśnie podjęcie zatrudnienia, a zatem utrata statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 16.04.2019 r., sygn. II SA/Bd 134/19). Nie można też tracić z pola widzenia, że Skarżąca podejmując zatrudnienie miała prawny obowiązek powiadomienia o tym PUP, co wynika wprost z treści art. 232 cyt. Ustawy. Zgodnie z tym przepisem bezrobotny zawiadamia PUP w terminie 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do CEIDG oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę prawa do zasiłku. Przepis art. 62 stosuje się odpowiednio. Zatem, jeżeli wniosek Skarżącej z 16 grudnia 2025 r. był wynikiem realizacji planowanego podjęcia zatrudnienia, to wnioskowana przez nią utrata statusu osoby bezrobotnej nie może być przeszkodą do uwzględnienia wniosku o przyznanie bonu zasiedleniowego. Nie ulega wątpliwości, że podjęcie przez Skarżącą zatrudnienia, poprzedzone jej wnioskiem o pozbawienie statusu bezrobotnego, miało na celu spełnienie jednego z warunków wskazanych w art. 208 ust. 1 u.r.p.s.z. Jeszcze raz należy przypomnieć, że stosownie do tego przepisu, "na wniosek bezrobotnego starosta może (...) przyznać bon na zasiedlenie (...) w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia". Tym samym, odwoływanie się jedynie do faktu utraty posiadania statusu osoby bezrobotnej w dacie orzekania przez organ należy uznać za nieuprawnione, nie biorące pod uwagę treści i celu art. 208 ust. 1 u.r.p.s.z., zwłaszcza że niejednokrotnie za nieuwzględniające celu uregulowania ustawowego należałoby uznać orzeczenie o odmowie przyznania omawianej pomocy w sytuacji, gdy wnioskodawca angażując początkowo własne siły i środki podjął zatrudnienie w innej miejscowości – w warunkach określonych w art. 208 ust. 1 u.r.p.s.z. Generalizując należy stwierdzić, że z reguły przedłużające się rozpoznanie sprawy – przy akceptacji stanowiska prezentowanego przez Starostę – mogłoby siłą rzeczy prowadzić do braku możliwości przyznania bonu, skoro wnioskodawca podjąłby zatrudnienie zgodnie z deklaracją z wniosku o przyznanie bonu zasiedleniowego (przy zaangażowaniu własnych środków związanych z zamieszkaniem w nowej lokalizacji), nie mogąc oczekiwać na pozytywne dla siebie zakończenie sprawy. Tego rodzaju wykładnia nie służy z pewnością osiągnięciu celów zakładanych przez ustawodawcę. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wydając zaskarżony akt organ naruszył przepisy prawa materialnego regulujące przyznanie bonu na zasiedlenie, wykraczając poza granice uznania administracyjnego, co musiało prowadzić do uchylenia tegoż aktu na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Zasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Mając jednak na uwadze okoliczność, iż mimo braku prawidłowego pouczenia Skarżąca wywiodła przedmiotową skargę, naruszenia te pozostały bez wpływu na wynik postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. ----------------------- 5