III SA/Po 245/18

Dnia 11 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2018r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. H. (dalej: "strona", "skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] stycznia 2018 r., nr [...], o uznaniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] na podstawie tytułu wykonawczego z 30 maja 2017 r., nr [...], wystawionego przez wierzyciela Prezydenta Miasta [...] – obejmującego zaległość z tytułu opłaty zastępczej poniesionej przez Gminę Miejską [...] - MOPS w [...] za pobyt członka rodziny Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w [...] – strona pismem z 8 września 2017 r. wniosła zarzuty wskazując na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, umorzenie/ wygaśnięcie w części egzekwowanego obowiązku, a także brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z [...] października 2017 r., nr [...], zajął stanowisko w sprawie zarzutów uznając je za nieuzasadnione. Na skutek złożonego zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] stycznia 2018 r., działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 oraz art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), uznał powyższe zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, wskazał, że zarzuty zgłoszone przez stronę zostały oparte na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a., przez co organ egzekucyjny zobligowany był wystąpić do wierzyciela o zajęcie stanowiska w ich przedmiocie. Stanowisko takie Prezydent Miasta [...] wyraził w postanowieniu z [...] października 2017 r. uznając zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Ostateczne postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów SKO w [...] wydało [...] grudnia 2017 r. Z uwagi na fakt, że postanowienie wierzyciela nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, organ egzekucyjny związany był zawartym tam stanowiskiem i nie mógł ocenić zarzutów inaczej, niż uczynił to wierzyciel. Organ II instancji odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku – za wierzycielem – wskazał, że Dyrektor MOPS w [...] decyzją z [...] marca 2009 r., nr [...], ustalił dla strony miesięczną opłatę za pobyt członka rodziny Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Następnie, z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązku, decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], ustalił do zwrotu na rzecz Gminy [...] od strony wydatki poniesione przez gminę – MOPS w [...] – z tytułu opłaty zastępczo poniesionej za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej w [...] w łącznej kwocie [...]zł. Termin zapłaty tej należności wynoszący 18 miesięcy, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, został zakreślony w pkt. 2 decyzji. Przez ten okres strona nie dokonała żadnej wpłaty na poczet powyższej należności. MOPS w [...] co pół roku przypominał o konieczności regulowania należności. Po upływie określonego decyzją terminu w dniu [...] maja 2017 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], przekazując go Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] celem dochodzenia wskazanego obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do zarzutu umorzenia/ wygaśnięcia w części egzekwowanego obowiązku organ II instancji podał, że powołane przez stronę postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], dotyczyło tytułów wykonawczych nr [...] z 14 marca 2013 r., nr [...] z 27 stycznia 2014 r. oraz nr [...] z 2 września 2014 r. Zostało ono wydane na żądanie wierzyciela w konsekwencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2218/14. Z kolei obecne postępowanie egzekucyjne toczy się na podstawie decyzji z [...] lipca 2015 r., nr [...], ustalającej od zobowiązanego zwrot wydatków poniesionych przez Gminę Miejską [...] za okres od 24 kwietnia 2009 r. do 9 marca 2015 r. Za nieuzasadniony należało także uznać zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.e.a. Strona wskazała, że Dyrektor MOPS w [...] wystawił upomnienie wzywające do uregulowania należności "opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę Miejską [...] – MOPS w [...] za pobyt członka rodziny w DPS za okres od kwietnia 2009 r. do marca 2015 r.". Zostało ono odebrane osobiście przez stronę 4 maja 2017 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje natomiast z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Wystawienie upomnienia poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej i jako taki dokument może być podpisany przez pracownika jednostki organizacyjnej Gminy Miejskiej [...] z upoważnienia Prezydenta Miasta [...]. Wobec powyższego organ egzekucyjny zobowiązany był do wystawienia postanowienia w sprawie złożonych zarzutów, będąc związanym stanowiskiem wierzyciela. Organ II instancji nie zgodził się także z zarzutami zawartymi w złożonym zażaleniu. Podnoszone kwestie – braku upoważnienia do podpisywania pism i rozstrzygnięć w imieniu wierzyciela, naruszenia zasady zbierania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego przy wydaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie złożonych zarzutów przez SKO w [...], braku wyraźnego określenia organu, który powinien pełnić rolę wierzyciela, czy też zarzut obejścia przepisów ustawy o pomocy społecznej – nie mogą w ocenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Kwestie te wykraczają poza zakres tego środka ochrony prawnej przysługującego zobowiązanemu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wskazała, że postanowienie SKO w [...] z [...] grudnia 2017 r. wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 8 § 2, art. 16, art. 77 § 1 i art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podał, że postanowienie z [...] października 2017 r. zastępcy Prezydenta Miasta [...] w sprawie stanowiska wierzyciela wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, bez właściwego upoważnienia Prezydenta Miasta [...], co zostało całkowicie pominięte przez SKO w [...]. Ponadto, zdaniem skarżącego, cechy rażącego naruszenia prawa nosi także wystawienie przez Dyrektora MOPS w [...] upomnienie nr [...] z 10 kwietnia 2017 r., jako wydane bez upoważnienia i z przekroczeniem zakresu działania MOPS w [...] ustalonego w statucie. Skarżący wskazał także na nieistnienie dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku i jego częściowe umorzenie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy zarzuty zgłoszone przez skarżącego w prowadzonej wobec niego egzekucji administracyjnej są zasadne. Skarżący zgłosił bowiem zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, jego umorzenia bądź wygaśnięcia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Zarzuty te zostały następnie – zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny – uznane za nieuzasadnione. Skarżący kwestionuje przy tym także prawidłowość wydanego w tym przedmiocie postanowienia wierzyciela Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2017 r., podając, iż zostało ono podpisane przez osobę nie dysponującą stosownym upoważnieniem. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zgodnie zaś z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. podstawą tą może być także brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Zarzuty te organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie powołanych powyżej zarzutów stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące (por. art. 34 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii prawidłowości wydania przez wierzyciela postanowienia z [...] października 2017 r. w sprawie stanowiska co do zgłoszonych zarzutów, zauważyć trzeba, że zostało ono podpisane przez zastępcę Prezydenta Miasta [...] – [...] – działającą z upoważnienia Prezydenta Miasta [...]. Okoliczność działania osoby podpisanej pod postanowieniem z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] wynika zatem już z treści postanowienia. Ponadto, okoliczność ta wyjaśniona została dostatecznie na dalszym etapie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w postanowieniu z [...] grudnia 2017 r. utrzymującym w mocy wskazane postanowienie wierzyciela. Jak podało Kolegium zastępca Prezydenta Miasta [...] dysponowała upoważnieniem nr [...] z [...] października 2017 r., z którego wynika umocowanie do wykonywania czynności wierzyciela w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Stanowisko to nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącego. Nie można zwłaszcza zgodzić się ze skarżącym, aby umocowanie do działania z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przekreślała przywołana w jego treści podstawa prawna. Bez znaczenia pozostaje natomiast to, iż ta sama osoba podjęła określone czynności względem zażalenia, jakie skarżący złożył na postanowienie z [...] października 2017 r. – już po upływie okresu wynikającego z rzeczonego upoważnienia – skoro zażalenie to zostało następnie rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Przechodząc do kwestii zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnieść należy, że skarżącemu w dniu 4 maja 2017 r. doręczono upomnienie nr [...] z 10 kwietnia 2017 r. Także w tym przypadku nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, jakoby upomnienie to wystawione zostało przez osobę do tego nieupoważnioną. Upomnienie podpisała działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] – [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Stosownie do art. 17b u.p.e.a. właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić kierownika nieposiadającej osobowości prawnej jednostki organizacyjnej tej jednostki samorządu terytorialnego do wykonywania w jego imieniu praw i obowiązków wierzyciela. Nie może wobec tego odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez skarżącego na postanowienia statutu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. W konsekwencji organ egzekucyjny, związany zresztą w tym względzie stanowiskiem wierzyciela, prawidłowo uznał za nieuzasadniony zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Niezasadny okazał się także zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie można bowiem przyznać rozstrzygającego znaczenia w sprawie stanowisku skarżącego, w którym odnosi się on do działań – wydanych decyzji, czynności egzekucyjnych – podjętych wobec niego przez poszczególne organy w okresie poprzedzającym obecnie prowadzoną egzekucję, a które to działania nie są z tą egzekucją bezpośrednio związane, to jest nie stanowią podstawy jej przeprowadzenia. Podkreślenia przede wszystkim wymaga to, że obowiązek, którego przymusowe wykonanie jest aktualnie dochodzone, wynika z decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2015 r., nr [...], ustalającej zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt członka rodziny skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w [...] od 24 kwietnia 2009 r. do 9 marca 2015 r., która na skutek odwołania została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2015 r., nr [...] Decyzja ta jest nie tylko ostateczna ale i prawomocna, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 7 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 796/15, oddalił skargę wywiedzioną przez skarżącego, z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2517/16, oddalił skargę kasacyjną. Niewykonanie powyżej wskazanej decyzji doprowadziło najpierw do skierowania wobec skarżącego upomnienia, a następnie do wystawienia przez Prezydenta Miasta [...] tytułu wykonawczego nr [...] z 30 maja 2017 r. W tych okolicznościach argumentacja skarżącego, w której wywodzi on nieistnienie dochodzonego obowiązku, czy jego częściowe umorzenie bądź wygasnięcie, w powołaniu na uprzednio wydawane decyzje, czy prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie może odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej nie do przyjęcia jest argumentacja skarżącego, w której zmierza on w istocie do zakwestionowania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 796/15, jak i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2517/16. Z powyższych powodów wywiedziony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 2, art. 16, art. 77 § 1 i art. 110 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) okazał się bezzasadny. Na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) skarga podlega zatem oddaleniu.