III SA/Po 236/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 31 października 2025 roku (znak: [...]), po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. W., na podstawie art. 127 § 2 i art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 16 lipca 2024 roku (nr [...]) w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w świetle adnotacji na kopercie zawierającej kwestionowaną odwołaniem decyzję przesyłka adresowana do strony była podwójnie awizowana, pierwszy raz w dniu 17 lipca 2024 roku, drugi raz w dniu 25 lipca 2024 roku. Z załączonej do koperty zwrotki wynika, że w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawiono zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie siedmiu dni od daty pozostawienia zawiadomienia. Ostatnim dniem z okresu 14 dni, przez które operator pocztowy był zobowiązany przechowywać pismo był 31 lipca 2024 roku. Zwrot przesyłki z uwagi na jej niepodjęcie nastąpił w dniu 01 sierpnia 2024 roku. Uznać należy, iż doręczenie stronie decyzji nastąpiło w dniu 31 lipca 2024 roku. W związku z tym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania mijał w dni 14 sierpnia 2024 roku. Odwołanie zostało wniesione w dniu 09 września 2025 roku. A. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 18 grudnia 2025 roku, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie strony zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 134 w związku z art. 58 § 1 i 2 w związku z art. 9, art. 41 § 1 i 2, art. 44 § 1-4, art. 61 § 4 oraz art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 10 § 1-3 oraz art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżącemu nigdy nie doręczono skutecznie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 16 lipca 2024 roku, a ewidentnie zaszły przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, albowiem do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania i decyzja z dnia 16 lipca 2024 roku zostały przesłane na adres, który nie był aktualnym adresem skarżącego, co wykazano załączając do odwołania oświadczenie skarżącego oraz umowę najmu wraz z potwierdzeniem wpłaty czynszu. By przyjąć tzw. fikcję doręczenia na nieaktualny adres strony konieczne jest uprzednie pouczenie o powinności wynikającej z art. 41 § 1 K.p.a. brak doręczenia takiego pouczenia powoduje, że nie można stronie przypisać winy za brak poinformowania organu o zmianie adresu. Takiego pouczenia nie doręczono skarżącemu, ani przed wszczęcie, ani po wszczęciu postępowania, w szczególności wraz z wezwaniem z 7 maja 2024 roku. Korespondencja doręczona skarżącemu w dniu 10 maja 2024 roku została wysłana przed wszczęciem postępowania i nie zawierał pouczenia o przepisach art. 41 § 1 i § 2 K.p.a. Strona nie ma obowiązku powiadamiania o zmianie adresu potencjalnych organów administracji publicznej, przed którymi być może w przyszłości mogą toczyć się jakieś postępowania administracyjne. Skoro skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu, to nie sposób przypisać mu uchybienia terminu do złożenia odwołania. Organ nie odniósł się do argumentacji, że adres, na który kierowana była korespondencja jest niekompletny. Budynek o numerze [...] na ulicy [...] we [...] posiada odrębne lokale. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wcześniejsza korespondencja była odbierana. Wadliwy adres na kopercie przesyłki powoduje wadliwość dokonanego doręczenia. Skarżący podnosi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru (awizo) nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania odwołującego się lub przy w widocznym miejscu przy wejściu na teren posesji adresata. Przesyłka nie została prawidłowo awizowana. Pracownik poczty powinien dokonać adnotacji o niedoręczeniu przesyłki i złożyć swój podpis. Placówka pocztowa powinna potwierdzić przyjęcie awizowanej przesyłki poprzez umieszczenie odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika, a także jeżeli przesyłki nie podjęto w terminie 7 dni po pierwszym awizo, placówka operatora pocztowego powinna potwierdzić dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" z podpisem. Znajdująca się w aktach korespondencja nie zawiera powyższych elementów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności rozstrzygnięcia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Oceną legalności objęte są tylko i wyłącznie kwestie dotyczące "uchybienia terminu do wniesienia odwołania", a nie kwestie dotyczące złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz przesłanek prawnych aktualnych z punktu widzenia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ocena legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2025 roku (znak: [...]) została zrealizowana w toku postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. akt III SA/Po 235/26, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2026 roku. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 129 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). W świetle art. 57 § 1 jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zgodnie z art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, zgodnie z art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd nie ujawnił żadnych podstaw do przyjęcia stanowiska o naruszeniu przez skarżony organ przepisów prawa, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) P.p.s.a. Analiza akt administracyjnych ujawnia następujące okoliczności kontrolowanej sprawy, które Sąd przyjmuje, jako własne ustalenia faktyczne na potrzeby oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 7 maja 2024 roku (k. 4 akt administracyjnych organu I instancji) skarżący został wezwany do osobistego stawiennictwa w charakterze dłużnika alimentacyjnego w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] przy ul. [...] celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Korespondencja zawierająca to pismo została skierowana na adres ul. [...], [...] oraz doręczona skarżącemu w dniu 10 maja 2024 roku. Do akt administracyjnych włączone zostało zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji podpisane przez skarżącego (k. 5 akt administracyjnych organu I instancji). Pismem z dnia 22 maja 2024 roku (k. 6 akt administracyjnych organu I instancji) zawiadomiono (fikcja doręczenia) skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Do akt sprawy włączono zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji z adnotacją, że zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata oraz adnotacją o zwrocie korespondencji wraz kopertą, na której widnieją adnotacje o awizowaniu przesyłki w dniu 24 maja 2024 roku, jej powtórnym awizowaniu w dniu 3 czerwca 2024 roku oraz o jej zwrocie do nadawcy w dniu 10 czerwca 2024 roku (k. 7 akt administracyjnych organu I instancji). Burmistrz Miasta i Gminy [...], decyzją z dnia 16 lipca 2024 roku (Nr [...]) orzekł o uznaniu A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (k. 14 akt administracyjnych organu I instancji). Do akt sprawy włączono zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji z adnotacją, że zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata oraz adnotacją o zwrocie korespondencji wraz kopertą, na której widnieją adnotacje o awizowaniu przesyłki w dniu 17 lipca 2024 roku, jej powtórnym awizowaniu w dniu 24 lipca 2024 roku oraz o jej zwrocie do nadawcy w dniu 1 sierpnia 2024 roku (k. 15 akt administracyjnych organu I instancji). Burmistrz Miasta i Gminy [...], pismem z dnia 14 stycznia 2025 roku, wystąpił do Starostwa Powiatowego we [...] z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego A. W. (k. 27 akt administracyjnych organu I instancji). Starosta [...], decyzją z dnia 12 marca 2025 roku (Nr [...]), orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B dłużnikowi alimentacyjnemu A. W. zamieszkałemu pod adresem ul. [...], [...], do czasu ustania przyczyny, która spowodowała jego zatrzymanie (k. 34 akt administracyjnych organu I instancji). Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 9 września [...] złożył odwołanie od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy [...] z dnia 16 lipca 2024 roku (Nr [...]) i wskazał, że ta decyzja nigdy nie został mu doręczona. Z ostrożności procesowej skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (k. 67 akt administracyjnych organu I instancji). Do odwołania załączone zostały: - oświadczenie skarżącego z dnia 9 września 2025 roku o treści "Oświadczam, że w lipcu 2024 roku zamieszkiwałem pod adresem ul. [...], [...]"; - oświadczenie skarżącego z dnia 9 września 2025 roku o treści "Nigdy nie zamieszkiwałem na stałe przy ulicy [...]. Zamieszkiwałem tam przez okres 3 miesięcy maj, czerwiec lipiec 2018 roku"; - zawarta w dniu 1 sierpnia 2024 roku umowa najmu lokalu mieszkalnego położonego pod adresem ul. [...], [...] wraz z rachunkami wystawianymi przez wynajmującego, które dokumentują uiszczanie czynszu wraz z opłatami za wynajęty lokal od stycznia 2025 roku do lipca 2025 roku. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarżony organ prawidłowo ustalił, iż odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego 14-dniowego terminu na dokonanie tej czynności w postępowaniu administracyjnym. Termin na złożenie odwołania został otwarty na skutek tzw. fikcji doręczenia z upływem ostatniego dnia okresu na podjecie awizowanej korespondencji, tj. z upływem dnia 31 lipca 2024 roku. Ostatni dzień terminu na złożenie spornego odwołania przypadał zatem na dzień 14 sierpnia 2024 roku (środa). Odwołanie zostało wniesione z ponad rocznym uchybieniem terminu, bo w dniu 10 września 2025 roku (prezentata organu). Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby przyjąć stanowisko, że korespondencja zawierająca decyzję Burmistrz Miasta i Gminy [...] z dnia 16 lipca 2024 roku została niewłaściwie zaadresowana, czy też została skierowana na nieaktualny adres zamieszkania skarżącego. Do akt sprawy włączony został dowód skutecznego doręczenia, bo osobiście skarżącemu, przesyłki pod adresem ul. [...], [...]. W aktach administracyjnych zalegają pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym we [...], z których wynika, że dłużnik A. W. zamieszkuje pod adresem ul. [...], [...] (k. 11-13 akt administracyjnych organu I instancji). Zgodne z prawem jest przyjęcie ustalenia, że urzędowy dokument doręczenia skarżącemu korespondencji (k. 5 akt administracyjnych organu I instancji) skutecznie podważa prawdziwość pisemnego oświadczenia skarżącego o treści "Nigdy nie zamieszkiwałem na stałe przy ulicy [...]. Zamieszkiwałem tam przez okres 3 miesięcy maj, czerwiec i lipiec 2018 roku". Przedłożone przez skarżącego dowody (umowa najmu oraz rachunki za czynsz) nie potwierdzają prawdziwości oświadczenia, że w lipcu 2024 roku skarżący zamieszkiwał pod adresem ul. [...], [...]. Z umowy najmu wynika, że została ona zawarta już po wystąpieniu skutku tzw. doręczenia zastępczego, dopiero 1 sierpnia 2024 roku, tj. w pierwszym dniu już otwartego terminu na wniesienie odwołania. Zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest ustalenie, że fakt zajmowania mieszkania potwierdza dowód uiszczania czynszu (okres od stycznia do lipca 2025 roku), a nie data zawarcia umowy najmu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.