Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Po 169/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2026 r., III SA/Po 169/26 – warunki zabudowy terenu

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z 30 września 2025 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.- dalej k.p.a.) oraz art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm. - dalej u.p.z.p.), po rozpatrzeniu odwołania N. S. (dalej również jako skarżąca) od decyzji Burmistrza Gminy [...] (dalej również jako organ I instancji) z 20 listopada 2024 r. znak [...] odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. [...], obręb P. [winno być: P. – uw. Sądu], gmina [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że N. S. wnioskiem z 17 maja 2022 r. wystąpiła do Burmistrza Gminy [...] z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. [...], obręb P. [winno być: P. – uw. Sądu]. Postanowieniem z 8 czerwca 2022 r. znak [...] Burmistrz Gminy [...] zawiesił postępowanie administracyjne z w/w wniosku. Na skutek rozpatrzenia zażalenia na ww. postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 31 października 2022 r. znak [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego jej rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z dnia 14 lutego 2023 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego m.in. poprzez przedłożenie opinii gestora sieci [...] Sp. z o. o. oraz aktualną umowę lub zapewnienie gestora sieci [...] S.A. Pełnomocnik wnioskodawczyni przy piśmie z 20 kwietnia 2023 r. przedłożył m.in. projekt umowy o przyłączenie do sieci [...] oraz opinię [...] S.A. z 31 marca 2023 r. Organ I instancji w piśmie z 5 maja 2023 r. wskazał, iż konieczne jest przedłożenie do akt sprawy obustronnej podpisanej umowy zawartej pomiędzy N. S. a [...] Sp. z o. o., umowy zawartej z [...] S.A. gwarantującej wykonanie brakującego uzbrojenia sieci kanalizacji sanitarnej oraz badania hydrogeologicznego. Burmistrz Gminy [...], po przedłużeniu terminu na przedłożenie brakującej dokumentacji, decyzją z 23 sierpnia 2023 r. znak [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. [...], obręb P. [winno być: P. – uw. Sądu], gmina [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż podstawą odmowy wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji był fakt nieuzupełnienia koniecznej dokumentacji tj. zapewnień gestorów sieci (umów, opinii hydrogeologicznej), iż istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego. W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącą Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 31 maja 2024 r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, w tym wydanie decyzji przed upływem terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem w sprawie i wypowiedzenie się co do niego. Organ II instancji wskazał również na konieczność uzupełnienia zgromadzonej w sprawie dokumentacji. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania sporządzono analizę urbanistyczną oraz przygotowano w oparciu o jej treść projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy dla planowanej inwestycji. Postanowieniem z 14 października 2024 r. znak [...] Minister Klimatu i Środowiska odmówił uzgodnienia przedłożonego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy. W jego ocenie uzgodnienie przedmiotowej decyzji naruszałoby przepisy prawa, ponieważ realizacja inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego uniemożliwiłaby eksploatację i wykorzystanie złoża węgla brunatnego "[...]. Jak dalej podano, taki rodzaj zabudowy, w warunkach zalegania złoża węgla brunatnego, skutkowałby w przyszłości uniemożliwieniem jego eksploatacji w obszarze objętym inwestycją. Burmistrz Gminy [...] decyzją z 20 listopada 2024 r. znak [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. [...], obręb P. [winno być: P. – uw. Sądu], gmina [...]. Przyczyną odmowy wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy był fakt braku uzgodnienia projektu decyzji przez Ministra Klimatu i Środowiska. N. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc zarzut wydania decyzji po przeprowadzeniu procedury uzgodnieniowej z organem niewłaściwym w tej sprawie tj. z Ministrem Klimatu i Środowiska zamiast z Marszałkiem Województwa. W odwołaniu podniesiono również, że organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie warunków zabudowy pomimo okoliczności, iż pełnomocnikowi wnioskodawczyni nie doręczono wcześniej postanowienia uzgadniającego Ministra Klimatu i Środowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wskazało, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1688) do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w następującym brzmieniu: "Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi; 6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze: a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 273 i 1846 oraz z 2023 r. poz. 595), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art.22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu. Dalej organ II instancji wskazał, iż wydanie pozytywnej decyzji ustalającej warunki zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Jedną z tych przesłanek jest konieczność zgodności decyzji z przepisami odrębnymi. Z treści art. 53 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. wynika wymóg poprzedzenia wydania decyzji o warunkach zabudowy procedurą uzgodnieniową z organami wymienionymi w art. 53 ust. 4 u.p.z.p. Uzyskanie wymaganych prawem uzgodnień leży w kompetencji organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, który powinien się zwrócić do właściwego organu uzgadniającego o akceptację projektu decyzji i poinformować jednocześnie o tym stronę. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z 14 października 2024 r. znak [...] Minister Klimatu i Środowiska odmówił uzgodnienia przedłożonego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie Ministra Klimatu i Środowiska uzgodnienie przedmiotowej decyzji naruszałoby przepisy prawa, ponieważ realizacja inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego uniemożliwiłaby eksploatację i wykorzystanie złoża węgla brunatnego [...]. Jak dalej podano, taki rodzaj zabudowy, w warunkach zalegania złoża węgla brunatnego, skutkowałby w przyszłości uniemożliwieniem jego eksploatacji w obszarze objętym inwestycją. Wynikający z 60 ust. 1 u.p.z.p. wymóg, że decyzję o warunkach zabudowy wydaje się "po uzgodnieniu" z określonymi organami oznacza, że nawet odmowa uzgodnienia przez jeden organ współdziałający stanowi przeszkodę do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy (w postępowaniu głównym). Taka też okoliczność legła u podstaw wydania decyzji odmownej w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji po przeprowadzeniu procedury uzgodnieniowej z Ministrem Klimatu i Środowiska, który w ocenie skarżącej nie jest organem właściwym do dokonania uzgodnień w tym zakresie, gdyż organem właściwym miałby być Marszałek Województwa, organ II instancji wskazał, że na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1688) od dnia 24 września 2023 r. zmianie uległy regulacje dotyczące właściwości organów administracji geologicznej w zakresie opiniowania i uzgadniania projektów dokumentów planistycznych gmin (w tym dot. decyzji o warunkach zabudowy). W odniesieniu do decyzji o warunkach zabudowy wójt (burmistrz, prezydent miasta) po sporządzeniu projektu decyzji zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 4a u.p.z.p. wydaje po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2024 r. poz. 1290 ze zm. – dalej p.g.g.). Zgodnie natomiast z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. decyzje wydaje się po uzgodnieniu z marszałkiem województwa - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 3 p.g.g., innych niż złoża strategiczne. Teren inwestycji w całości znajduje się w granicach złoża węgla brunatnego [...]. Wśród złóż kopalin wymienionych w treści art. 10 ust. 1 p.g.g., znajduje się węgiel brunatny. Tym samym organem właściwym w niniejszej sprawie w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy był Minister Klimatu i Środowiska. Zarzut skarżącej okazał się więc bezpodstawny. Odnosząc się do zarzutu, że organ I inst. wydał decyzję w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy pomimo okoliczności, iż pełnomocnikowi skarżącej nie doręczono wcześniej postanowienia uzgadniającego Ministra Klimatu i Środowiska, organ II instancji wskazał, że nie jest organem właściwym do oceny tego typu kwestii w trakcie postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy. Postępowanie uzgodnieniowe, choć niewątpliwie jest powiązane z postępowaniem dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, jest postępowaniem prowadzonym przez inny organ. To organ wydający postanowienie uzgadniające jest odpowiedzialny za prawidłowe przeprowadzenie postępowania uzgodnieniowego, w tym zgodne z prawem doręczenie postanowienia. Jeśli w ocenie skarżącej postępowanie uzgodnieniowe było obarczone wadą to winna ona podważyć to postępowanie w odpowiednim trybie. Organ II instancji wskazał, że w dacie podejmowania decyzji przez organ I instancji jak i w dacie orzekania w trybie odwoławczym postanowienie to funkcjonuje w obrocie prawnym i do czasu jego wyeliminowania z obrotu prawnego organy administracji są związane jego treścią. Podkreślono również, że organy orzekające w sprawie głównej nie mogły dokonać weryfikacji kwestii stanowiących przedmiot oceny organu uzgadniającego, albowiem działałyby poza granicami prawa. N. S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na wskazaną na wstępie decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając ją w całości i żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. zasady konstytucyjnej nie działania prawa wstecz (lex retro non agit), a tym samym art. 7 Konstytucji RP oraz wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego tj. art. 53 ust. 4 pkt 4a u.p.z.p., które weszły w życie po dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w I instancji (wniosek o warunki zabudowy złożony w dniu 17 maja 2022 r.) 2. zasady wolności zabudowy, wynikającej z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. l i ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP (konstytucyjna zasada ochrony prawa własności), 3. art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej, 4. art. 9 i 10 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z 14 października 2024 r. (znak: [...]) tym samym uniemożliwiając stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów, i zgłoszonych żądań, 5. art. 8 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przed organy postępowania w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 9 k.p.a. , poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, 6. art. 8 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji poprzez ograniczenie prawa własności, a w efekcie naruszenie także przepisów art. 2, art. 7, art. 21, art. 75 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 i 61 ust. 1, 2 i 6 u.p.z.p. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r., nr 164, poz. 1588 ze zm.), 7. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., art. 8 ust. 2 Konstytucji oraz art. 64 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji, a także naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., art. 107 i art. 138 § 2 k.p.a. 8. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. gdzie co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, gdzie wzdłuż tej samej drogi publicznej zlokalizowana jest już zabudowa mieszkaniowa. Skarżąca podniosła, że analiza funkcji i cech zagospodarowania terenu winna zostać przeprowadzona ze szczegółowym uwzględnieniem działek i zabudowy występującej w większym obszarze analizowanym z uwagi na parametry oraz charakterystykę działki objętej wnioskiem. Skarżąca podniosła, iż brak jest informacji, czy dane pozyskiwane były z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe, z danych udostępnionych organowi przez Starostwo Powiatowe, a także brak jest wzmianki o przeprowadzeniu oględzin w terenie. W ocenie skarżącej braki zawiera również wskazanie wysokości zabudowy które wyznaczane były po przeprowadzeniu pomiarów zgodnie z możliwościami organu, a więc przy użyciu laserowego sprzętu pomiarowego (dalmierz), z punktów przestrzeni publicznej, brak fizycznej i prawnej możliwości wejścia na posesje prywatne przez pracowników organu i przeprowadzenie najdokładniejszych pomiarów (bezpośrednio przy ścianach budynków), powoduje że pomiary prowadzone są z punktów przestrzeni publicznej, w związku z czym mogą zawierać one błędy wynikające z prowadzenia pomiarów w pewnej odległości od obiektów, niejednokrotnie przez ogrodzenia, oraz z możliwych różnic w poziomach terenu (między punktem prowadzenia pomiaru a punktem badanym). Skarżąca podniosła, że w toku postępowania odwoławczego Kolegium winno przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, poprzez wystąpienie do organu I instancji o wskazanie, jakiego rodzaju usługi znajdują się w obszarze analizowanym. Jak wskazała skarżąca niewątpliwie wszystkie istotne ustalenia w sprawie w zakresie istnienia tak zwanej kontynuacji funkcji i przewidzianych przepisami prawa parametrów inwestycji określane są przez organ w oparciu o niedokładnie sporządzoną analizę urbanistyczną mogła mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie projekt decyzji, a także materiały wyjściowe do sporządzenia analizy architektoniczno-urbanistycznej, zostały sporządzone przez osobę, o której mowa w art. 5 pkt 4 u.p.z.p., jednakże brak jest wskazań dotyczących parametrów zabudowy i wskaźników zagospodarowania działek położonych w obszarze analizowanym pozyskiwane były z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe, z danych udostępnionych organowi przez Starostwo Powiatowe, a także po przeprowadzeniu oględzin w terenie przez pracownika, przy czym niedokładnie opisano sposób przeprowadzenia pomiarów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej pismem z 14 kwietnia 2026 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z przedłożonej kopii opinii geologicznej dotyczącej możliwości zlokalizowania budynku mieszkalnego na działce [...] w miejscowości P. przy ul. [...] w odniesieniu do występowania złoża węgla brunatnego oraz obszarów chronionych opracowanej przez mgr P. F., inż. J. K. i inż. J. F. na fakt braku przeszkody w planowanym zlokalizowaniu nieruchomości w kontekście złóż węgla brunatnego [...]. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku Sąd dopuścił dowód z przedłożonej kopii opinii geologicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2026r. poz. 143 ze zm. – dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym przez wejściem w życie ustawy nowelizującej. Z uwagi na fakt, iż dla terenu objętego planowaną inwestycją nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy kształtowaniu nowego zagospodarowania terenu znalazł zastosowanie art. 59 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym wymagane było ustalenie, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Wydanie tej decyzji w oparciu o regulację art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków w niej wymienionych. Stosownie zaś do treści art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 u.p.z.p. Uzgodnień tych dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., z tym że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi (art. 53 ust. 5 u.p.z.p.). W przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgodnieniowy w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie - uzgodnienie uważa się za dokonane (art. 53 ust. 5 u.p.z.p.). Natomiast zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a., jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. W myśl art. 106 § 5 k.p.a., zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy inwestorowi zażalenie (art. 53 ust. 5 u.p.z.p.), a w dalszej kolejności skarga do sądu administracyjnego. Poprzez uzgodnienie organ administracji wypowiada się o tym, czy realizacja planowanego przedsięwzięcia stosownie do proponowanych warunków zabudowy nie pociągnie za sobą naruszenia przepisów, których stosowanie leży we właściwości rzeczowej organu uzgadniającego, a wykracza poza właściwość rzeczową organu administracji właściwego do ustalenia warunków zabudowy. Uzgodnienie stanowi zatem ocenę, czy zmiany będące następstwem realizacji proponowanych warunków zabudowy nie doprowadzą do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wyrażenie zgody (uzgodnienie) wiąże organ decydujący w postępowaniu głównym, treść stanowiska zajętego przez organ uzgadniający może przesądzić o treści decyzji, która wydana jest po uzgodnieniu przez organ decydujący. Innymi słowy, organ rozpoznający sprawę merytorycznie nie może wydać decyzji pozytywnej w sytuacji, w której organ współdziałający odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1306/20; wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, iż nadanie uzgodnieniu prawnej formy postanowienia, na które przysługuje zażalenie i skarga do sądu administracyjnego, a które to może być przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych powoduje, że choć postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej, to jego wynik jest wiążący dla organu prowadzącego postępowanie główne w szczególności w przypadku negatywnych postanowień uzgodnieniowych. Weryfikacja postanowień uzgodnieniowych nie może być więc dokonywana przez organ prowadzący postępowanie główne. Dopóki zatem postanowienie uzgodnieniowe nie zostanie w odpowiednim trybie wyeliminowane z obrotu prawnego i w jego miejsce nie zostanie podjęte inne, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek uwzględnić je, rozstrzygając sprawę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2007r., sygn. II OSK 922/06; z 23 lutego 2012r., sygn. II OSK 2322/10; z 1 października 2014 r., sygn. II OSK 733/13 - CBOSA). Powyższe oznacza, iż na obecnym etapie brak jest podstaw do kwestionowania postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z 14 października 2024 r. znak [...] odmawiającego uzgodnienia przedłożonego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na pominięcie pełnomocnika skarżącej. W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy z uwagi na odmowę uzgodnienia projektu decyzji przez Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie udokumentowanych złóż kopalin. Bezspornie na terenie objętym zamierzeniem inwestycyjnym skarżącego znajduje się złoże węgla brunatnego [...]. Z tego powodu wydanie decyzji ustalającej wnioskowane warunki zabudowy uzależnione było od uzgodnienia projektu decyzji m.in. z właściwym organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych (art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p.). Organem uprawnionym do dokonania uzgodnienia, stosownie do treści art. 161a ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, był w dacie dokonywania uzgodnienia, minister właściwy do spraw środowiska, czyli Minister Klimatu i Środowiska. W tym miejscu odnosząc się do podnoszonych w skardze zastrzeżeń co właściwości Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie udokumentowanych złóż kopalin należy także wskazać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 p.g.g. złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, pierwiastków ziem rzadkich, gazów szlachetnych, wodoru, bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą. Wobec brzmienia powołanego wyżej przepisu nie ulega zatem wątpliwości, że złoża węgla brunatnego znajdujące się na terenie objętym planami inwestycyjnymi skarżącego należą do złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust.1 p.g.g. Natomiast stosownie do art. 161a ust. 1 p.g.g. w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 października 2023 r., do ministra właściwego do spraw środowiska należą sprawy związane z uzgadnianiem projektu planu ogólnego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, planu zagospodarowania przestrzennego województwa - w zakresie udokumentowanych złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz złóż kopalin określonych w art. 10 ust. 3, które zostały uznane za złoża strategiczne, a także w zakresie kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla i podziemnych bezzbiornikowych magazynów substancji. W zakresie, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw środowiska uzgadnia projekt decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz projekt decyzji o warunkach zabudowy (art. 161a ust. 2). Wypada także wyjaśnić, że artykuł 161a p.g.g. został dodany na mocy art. 1 pkt 119 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 2029), zmieniającej ustawę Prawo geologiczne i górnicze z dniem 28 października 2023 r. Jak to zostało już powiedziane organ I instancji wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji w dniu 10 października 2024 r. Postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji zostało zatem wszczęte już po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej a w konsekwencji organem właściwym do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy był organ wskazany w dodanym na mocy tej ustawy artykule 161a ust. 2 p.g.g., czyli minister właściwy do spraw środowiska. Wprawdzie weszły one w życie po złożeniu wniosku o ustalenie warunków zabudowy, jednakże mają w tej sprawie zastosowanie na mocy art. 59 ust. 1 ustawy nowelizującej, co bezpodstawnym czyni zarzut skargi. Choć przepis ten odnosi się wyłącznie do brzmienia przepisów u.p.z.p., ale ustawa ta w dacie złożenia wniosku, w art. 53 ust. 4 pkt 5 formułowała obowiązek uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Po dniu 28 października 2023 r., właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych - jest, na mocy art. 161a ust. 2 p.g.g., Minister Klimatu i Środowiska. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż o tym jaki organ administracji geologicznej jest właściwy w sprawie uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy rozstrzygają przepisy p.g.g., zaś na gruncie powołanych przepisów (art. 161a ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 p.g.g.) trafnie wskazały, że organem administracji geologicznej właściwym do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w kontrolowanej sprawie był Minister Klimatu i Środowiska. Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że organ uzgodnieniowy, czyli Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z 14 października 2024 r. znak [...], odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin. Brak złożenia zażalenia od powyższego postanowienia, przy braku możliwości kwestionowania tego postanowienia, w tym zachowania przepisów procesowych w postepowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy oznacza, że postanowienie organu uzgodnieniowego jest ostateczne. Zatem żaden z organów administracji, a także Sąd administracyjny, nie mógł ponownie dokonywać oceny w zakresie objętym uzgodnieniem. Opisane wyżej związanie organu głównego odmownym postanowieniem wydanym przez organ właściwy w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy determinuje konieczność wydania decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Oznacza to, że negatywne dla skarżącej uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy wyklucza możliwość wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy i w konsekwencji uniemożliwia realizację inwestycji na tym terenie. W sprawie kluczowe znaczenie ma okoliczność związania organów administracji obu instancji pozostającym w obiegu prawnym ww. postanowieniem uzgodnieniowym. Uzgodnienie oznacza wyrażenie zgody, a nie tylko niewiążącej opinii. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okazała się zatem złożona przez skarżącą na etapie postepowania przed tut. Sądem prywatna opinia geologiczna dotycząca możliwości zlokalizowania budynku mieszkalnego na działce [...] w miejscowości P. przy ul. [...] w odniesieniu do występowania złoża węgla brunatnego oraz obszarów chronionych opracowanej przez mgr P. F., inż. J. K. i inż. J. F. w kontekście złóż węgla brunatnego [...]. Z opisanych powodów - zdaniem Sądu - kwestionowana w skardze decyzja o odmowie ustalenia warunków zabudowy znajduje uzasadnienie i nie narusza prawa, co przesądza o konieczności oddalenia skargi w sprawie niniejszej. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 stycznia 2026
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/ Monika Świerczak /przewodniczący/ Sebastian Michalski

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny