III SA/Po 1649/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 13 lipca 2021 roku, nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] Starosta J. na podstawie art. 104 oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia [...] marca 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 541 ze zm.) zatrzymał T. P. M. prawo jazdy kategorii AM, A, Al, A2, BI, B, Cl, C, BE, C1E, CE, T nr dokumentu: [...], nr druku: [...] wydane: [...] lutego 2021 roku przez Starostę J. do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wydał stosowną decyzję, gdyż w dniu [...] czerwca 2021r. Komendant Wojewódzki Policji w P. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r., nr L. dz. [...] zwrócił się o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami T. P. M., w związku z przekroczeniem liczby [...] punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Następnie organ przytoczył treść przepisów będących materialno-prawną podstawą decyzji. Pełnomocnik T. M. złożyła odwołanie wskazując iż jej mandant posiada prawo jazdy wydane dnia [...] maja 2021 roku w [...] wydane, a ponadto zatrzymanie dokumentu prawa jazdy dotyczyło wszystkich posiadanych przez kierowcę kategorii, podczas gdy przekroczenie punktów i złamanie przepisów prawa dotyczyło jedynie kierowania pojazdem osobowym (tj. kat. [...]). Ponadto ponowne zdawanie wszystkich egzaminów będzie dla strony czasochłonne i kosztowne. Decyzją z dnia [...] października 2021 roku, nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego działając na podstawie przepisów art. 1, 17 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 pkt 1, 127 §2 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, ma charakter związany, co oznacza, że organowi administracji publicznej nie pozostawiono żadnej swobody decyzyjnej w ramach tzw. "luzu administracyjnego", w związku z czym nie miał on możliwości ewentualnego odstąpienia od wydania takiej decyzji. Jednocześnie organy administracji publicznej nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania czy weryfikacji ilości punktów przyznawanych kierowcy za naruszenia przez niego przepisów ruchu drogowego oraz ewentualnej zasadności ich przyznania. Prowadzone przez organ Policji czynności ewidencyjne mają charakter materialno-techniczny i mogą być ewentualnie przedmiotem odrębnej skargi - do sądu administracyjnego. Ponadto organy administracji publicznej związane są wnioskiem o skierowanie kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje, który jest składany, gdy w ewidencji wykazane zostało, że kierowca przekroczył limit [...] punktów. W związku z tym przekroczenie liczby [...] punktów skutkuje tym, że osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie wszelkich posiadanych kategorii prawa jazdy, a ponadto prawo jazdy to zostaje danemu kierowcy zatrzymane na podstawie powyższych przepisów. Okoliczność przekroczenia dozwolonej liczby punktów została ustalona na podstawie powyższego wniosku. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i do jej zadań należy dokonywanie wpisów i ich usuwanie z ewidencji. Z tego względu liczba tych punktów wskazana w informacji komendanta wojewódzkiego Policji jest wiążąca dla starosty w ramach postępowania prowadzonego przez ten organ w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Taka informacja stanowi dokument urzędowy zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organu państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W rezultacie zarzuty i argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącego w odwołaniu są bezzasadne. Pismem z dnia [...] listopada 2021 roku pełnomocnik T. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Poznaniu skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 202lr. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2021r. o zatrzymaniu prawa jazdy T. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 135 a ust. 1 pkt g ustawy Prawo o mchu drogowym, poprzez zatrzymanie prawa jazdy wydanego w [...], podczas gdy nie została spełniona przesłanka do jego zatrzymania i wydania decyzji b) naruszenie przepisów postępowania tj. art.7, 77 i 80 kpa polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego przejawiające się nieuwzględnienia faktu, że prawo jazdy nie zostało wydane w kraju. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozpatrując niniejszą sprawę zarówno Starosta J. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz P. rozpatrywała sprawę pod katem przepisu art. 130 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym, który dotyczy zatrzymania prawa jazdy wydanego w kraju. T. M. posiadał jednak prawo jazdy wydane za granicą w [...], kraju obecnie nieunijnego. Tym samym rozpatrywać należało inny przepis art. 135 a ust. 1 pkt g ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustalić czy miały miejsce przesłanki w nim opisane. Organy odniosły się do innych przepisów. Organy administracyjne są związane wnioskiem komendanta ale posiadają dostęp do dokumentacji i w oparciu o nią są zobowiązane zastosować odpowiednie przepisy wydając decyzję. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację oraz stwierdzając, że sprawa rozpatrywana przez Starostę J. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze dotyczyła dokumentu wydanego przez Starostę J. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329; dalej jako p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W świetle treści art. 138 oraz 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a. k.p.a. obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, a także ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej z ewentualnym uwzględnieniem zmian w stanie faktycznym lub prawnym sprawy (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). Zasadnie wskazuje się, że jedyną przesłanką zatrzymania prawa jazdy jest fakt przekroczenia przez kierowcę liczby 24 punktów karnych i jest to okoliczność, która powinna zostać ustalona w postępowaniu administracyjnym i zweryfikowana przez Sąd przy kontroli zaskarżonej decyzji. Równocześnie, ani Sąd, ani organ nie ma kompetencji do ustalenia ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie, bez pełnego rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...]. W treści odwołania z dnia [...] sierpnia 2021 roku pełnomocnik strony skarżącej podniósł bowiem, że T. M. posiada prawo jazdy wydane w [...] dnia [...] maja 2021 roku. Do tej kwestii nie odniósł się jednak organ odwoławczy wskazując jedynie, że sprawa dotyczy prawa jazdy nr dokumentu [...]/3006; druk nr [...] wydanego w dniu [...] lutego 2021 roku przez Starostę J. . Rozpoznając odwołanie organ powinien był kwestię tę wyjaśnić. Zabrakło jednak jednoznacznego rozstrzygnięcia w kwestii dotyczącej właściwego legitymowania się przez skarżącego dokumentem prawa jazdy. W tym zakresie Sąd spostrzegł, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] czerwca 2021 roku, L. dz. [...] o sprawdzenie kwalifikacji T. M. dotyczył prawa jazdy: [...] z dnia [...] sierpnia 2019 roku wydanego przez Starostę J. . W aktach sprawy natomiast znajduje się kserokopia prawa jazdy wydanego przez władze [...] na okres od [...] maja 2021 roku do [...] maja 2026 roku. Taka okoliczność pozostaje istotna w kontekście trzech stwierdzonych naruszeń drogowych, które miały miejsce w dniu [...] czerwca 2021 roku, a które zostały również wskazane we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] czerwca 2021 roku, L. dz. [...] o sprawdzenie kwalifikacji T. M. w pozycjach nr [...] jako przypadki naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kwestia ta została ponownie podniesiona w skardze przez pełnomocnika strony, który wskazał na zastosowanie niewłaściwych przepisów w sprawie z uwagi na okoliczność legitymowania się przez T. M. prawem jazdy wydanym w [...]. Mając na względzie powyższe, Sąd uwzględnił, że w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy ani organ, ani Sąd nie mają kompetencji do ustalania okoliczności faktycznych sprawy, ani też ich weryfikowania. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący postępowanie nie może się zwrócić do organu właściwego, w niniejszej sprawie do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o wyjaśnienie okoliczności sprawy. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy treść wniosku organu Policji w świetle twierdzeń strony postępowania nie daje jednoznacznych podstaw do dokonania istotnej w sprawie kwalifikacji i odniesienie się do zarzutów odwołania. Postępowanie administracyjne prowadzone jest w tym względzie w trybie k.p.a., a zatem na organie ciążył w szczególności obowiązek uwzględnienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. W istocie przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie konieczne było jednoznaczne wyjaśnienie okoliczności dotyczących dokumentu prawa jazdy, którym mógł się legitymować się T. M., a także którym w istocie się legitymował w czasie wskazanych wyżej naruszeń drogowych. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie w jakim stanie faktycznym działały organy administracji obu instancji może umożliwić stwierdzenie, czy dokonały one prawidłowej kwalifikacji zastosowania przepisu art. 130 ust. 1 bądź przepisu art. 135a ust. 1 pkt g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 roku, poz. 988 t.j.). W niniejszej sprawie takich czynności zabrakło, a sporna kwestia wymagała jednoznacznego wyjaśnienia przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organy administracji, aby usunąć pojawiające się w sprawie wątpliwości. Prawidłowość postępowania w tym zakresie podlega również kontroli sądu, ponieważ w innym wypadku sądowa kontrola zaskarżonej decyzji byłaby całkowicie iluzoryczna. Mając na uwadze powyżej przedstawione uchybienia, Sąd podzielił zarzuty skargi i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł w punkcie I o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny zwrócić się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z wnioskiem o udostępnienie informacji wyjaśniających okoliczności rzeczywistego legitymowania się przez skarżącego dokumentem prawa jazdy, które mogło w istocie podlegać zatrzymaniu.