III SA/Po 1387/13

Dnia 16 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B., P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia ... sierpnia 2013 r. nr ... w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 rok postanawia 1. odmówić M.B. przyznania prawa pomocy, 2. odmówić P.B. przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. II FZ 297/14, oddalił zażalenie strony skarżącej na to postanowienie. W dniu ... czerwca 2014 r. Sąd odrzucił skargę M.B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia ... sierpnia 2013 r., nr .... Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną na powyższe postanowienie. Pismem z dnia ... sierpnia 2014 r. skarżący złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu uzupełnionego na wezwanie Sądu żądania wnioskodawcy wskazali, że prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe. Dochód uzyskuje jedynie P.B., ze stosunku pracy, w wysokości ... zł brutto miesięcznie, przy czym aktualnie przebywa na zasiłku chorobowym. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża. Wcześniej skarżący był właścicielem dobrze funkcjonującej firmy, tj. stacji kontroli pojazdów. Dnia ... lipca 2010r. decyzją Starosty K. zakazano skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie skarżący musi obsługiwać znaczne kwoty kredytowe i leasingowe przy braku dochodów, które wcześniej przynosiła stacja kontroli pojazdów. Do swojego majątku skarżący zaliczył nieruchomość rolną o pow. ... ha. Wyjaśnił również, że w budynkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, działalności takiej nie prowadzi. Cześć tych budynków dzierżawi i z uzyskiwanego z tego tytułu dochodu spłaca zobowiązania zaciągnięte w związku z wcześniejszym funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2014r. o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy podnieśli oni, że wszelkie ustalenia w tym przedmiocie nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Skarżący podkreślili, że nie stać ich na opłacenie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 oraz 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy zaznaczyć, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 3 czerwca 2014 r., stąd ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy z art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić, czy po wydaniu przez Sąd prawomocnego orzeczenia z dnia ... czerwca 2014 r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF pozwala z przekonaniem stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżących nie uległa zmianie. Co więcej, skarżący ponownie nie przedstawili rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów – swojej sytuacji majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia wnioskodawców o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez nich należycie wyjaśniona ich aktualna sytuacja materialna. Oświadczenia majątkowe wnioskodawców z dnia ... sierpnia 2014 r., zawarte następnie w urzędowych formularzach, nie odpowiadały wymogom przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a. Wniosek skarżących nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę ich zdolności do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podobnie jak w momencie orzekania przez Sąd w dniu 3 czerwca 2014 r., wnioskodawcy nie przedstawili pełnych danych, które w sposób rzetelny przedstawiałyby ich sytuację majątkową i rodzinną. Nie ujawniono wysokości dopłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do prowadzonej działalności rolniczej. Skarżący nie ujawnili także informacji dotyczących powiązań ze spółką z o.o. "B.", która należy do ich syna P.B. Podkreślić trzeba, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia z art. 245 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ma on obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; ponadto: postanowienie NSA z 13 marca 2012 r. II FZ 195/12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący decydując się na wkroczenie na drogę postępowania sądowego powinni byli przewidzieć, że będzie wiązało się to z koniecznością uiszczenia wpisu oraz innych kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych (por. postanowienia NSA: z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04; z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 oraz z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, zdobycie środków finansowych przez skarżących jest obiektywnie możliwe. Z tego względu, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.