II FZ 1737/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.B., P.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1387/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.B., P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. II FZ 297/14, oddalił zażalenie strony skarżącej na to postanowienie. Pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. skarżący złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu uzupełnionego na wezwanie Sądu żądania wnioskodawcy wskazali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, skarżący uzyskuje ze stosunku pracy dochód w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie, przy czym aktualnie przebywa na zasiłku chorobowym. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża. Skarżący musi obsługiwać znaczne kwoty kredytowe i leasingowe przy braku dochodów, które wcześniej przynosiła stacja kontroli pojazdów. Do swojego majątku skarżący zaliczył nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Wyjaśnił również, że w budynkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, działalności takiej nie prowadzi. Cześć tych budynków dzierżawi i z uzyskiwanego z tego tytułu dochodu spłaca zobowiązania zaciągnięte w związku z wcześniejszym funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów. Postanowieniem z 25 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego postanowienia sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem Sądu, stąd należało zbadać, czy w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżących nie uległa zmianie, a ponadto, skarżący nie przedstawili za pomocą stosownych dokumentów swojej sytuacji majątkowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że ich "sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd", a "wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. WSA w Poznaniu słusznie zauważył w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazali nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Dokonana przez WSA w Poznaniu analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawców wykazała w sposób jednoznaczny, że opłacenie przez skarżących kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie spowoduje negatywnych skutków w odniesieniu do sytuacji bytowej strony. Skarżący dysponują znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, które – jakkolwiek obciążone są kredytami i ratami leasingowymi – to jednak generują również przychody. Co więcej, skoro skarżący są w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym, nie sposób uznać jednocześnie, że nadmiernym obciążeniem będzie dla nich poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.