III SA/Po 1299/16

Dnia 24 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę

Uzasadnienie. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. z 2012 r., poz. 404 ze zm. ) w zw. z art. 93 ust. 1 i art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.); dalej: u.t.d., po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, udokumentowanych protokołem kontroli z dnia [...] r. nałożył na [...]karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniach [...] r. kontroli u przedsiębiorcy skontrolowano prawidłowość wykonywania działalności gospodarczej w zakresie praw i obowiązków pracowników ( m. in. czasu pracy kierowców ). Strona nie wniosła uwag do nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli i opisanych w protokole pokontrolnym. Uwagi takie wniesiono w toku postępowania przed organem I instancji. Na skutek wyjaśnień strony, organ I instancji uznał je w zakresie dotyczącym przyczyn i okoliczności stwierdzonych naruszeń w daniach [...] r. ( dokonanych przez kierowcę [...] ). Nie uznał natomiast wyjaśnień dotyczących czynów z udziałem [...] ( naruszenia z dnia [...]r. ) oraz [...] ( [...] r. ). Ostatecznie organ I instancji stwierdził naruszenia prawa polegające na: 1. Prowadzeniu pojazdu przez okres dłuższy nie 4,5 godziny bez wymaganej przerwy – l.p. 5.2, 5.2.1 i 5.2.2 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym 2. Skróceniu dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego – lp. 5.3, 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3. Powyższe naruszenia były związane z aktywnością kierowcy [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania I instancji. Zdaniem strony, należało wyjaśnić, dlaczego nie przesłuchano w charakterze świadka [...], u których wykryto naruszenia. W ocenie strony, nie mogła ona, jako przedsiębiorca, przewidzieć, że zostaną dokonane przez jego kierowców stwierdzone naruszenia. Zostali oni przeszkoleni w zakresie prawidłowego przestrzegania norm o czasie pracy kierowców. W odpowiedzi na protokół, kierowcy stwierdzili, że zapomnieli zrobić wydruków lub byli przekonani o prawidłowym zachowaniu, skoro urządzenie nie sygnalizowało problemu. Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 19 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu II instancji, w ramach postępowania I instancyjnego dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, uzasadniając wyczerpująco decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Strona nie wykazała, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 92 b i art. 92 c u.t.d., co uzasadniałoby odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. O stwierdzonych naruszeniach przedsiębiorca dowiedział się na skutek kontroli, z czego wynika, że nie miał on bezpośredniego nadzoru nad pracą kierowców. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia wskazanej wyżej decyzji organu II instancji i ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzuciła naruszenie : - art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy - art. 92 b i art. 92 c ustawy o transporcie drogowym poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które skarżąca jako przewoźnik nie miała wpływu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że istniała możliwość błędnego wykazania naruszeń w zakresie czasu pracy na podstawie oprogramowania nie posiadającego zatwierdzenia [...]. Kierowcy byli przeszkoleni w zakresie czasu pracy i należało ich przesłuchać na okoliczność tego, czy dokonywali stwierdzonych naruszeń świadomie czy niecelowo. W sytuacji, gdy kierowca zapomniał opisać wykresówkę czy źle obliczył czas jazdy strona skarżąca nie miała wpływu na powstanie tego naruszenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414), zwanej dalej u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w kontrolowanej sprawie nie budzą wątpliwości. W wyniku przeprowadzonej kontroli u skarżącej stwierdzono naruszenia prawa polegające na: 1. Prowadzeniu pojazdu przez okres dłuższy nie 4,5 godziny bez wymaganej przerwy – l.p. 5.2, 5.2.1 i 5.2.2 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym 2. Skróceniu dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego – lp. 5.3, 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3. Powyższe naruszenia były związane z aktywnością kierowcy [...]. Przedmiotowe naruszenia nie były praktycznie kwestionowane przez stronę, starała się ona natomiast wykazać brak podstaw do nałożenia na nią kary pieniężnej, ze względu na przepis art. 92 b i art. 92 c u.t.d. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować, jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia, skutkujące nałożeniem kary. Jednocześnie, w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń, zdaniem Sądu, organy również prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec skarżącej regulacji art. 92 b i art. 92 c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z przepisem art. 92 b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zgodnie natomiast z art. 92 c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń, z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry, w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09). W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć. Jak bowiem wskazał prawidłowo organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, o stwierdzonych naruszeniach strona skarżąca dowiedziała się dopiero na skutek przeprowadzanej kontroli. Okoliczność ta dowodzi, że skarżąca nie prowadziła bieżącego nadzoru nad czasem pracy kierowców i związaną z tym dokumentacją. Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy, w ramach której należy dokonywać regularnej kontroli przestrzegania przepisów prawa, m. in., w zakresie czasu pracy kierowców. Stwierdzone naruszenia dotyczą okresu od [...] r., co wskazuje na to, że kontrola taka nie była wówczas przeprowadzana w skuteczny sposób. W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały zatem wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a. Nie zachodziła przy tym potrzeba przesłuchania kierowców lub samego przedsiębiorcy na okoliczność stwierdzonych naruszeń, gdyż odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy nie jest oparta na zasadzie winy, lecz jest odpowiedzialnością ustawową za naruszenia stwierdzone w trakcie kontroli. Organ jest zobowiązany do stwierdzenia w czasie kontroli czy nastąpiło samo naruszenie, bez wnikania w jego przyczyny. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) oddalił skargę.