III SA/Po 1117/22

Dnia 18 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę.

SKO w K. decyzją z dnia 3 października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 września 2022 r. o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kat. C, C1 nr dokumentu [...] wydanego w dniu 23 grudnia 2019 r. przez organ I instancji. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że organ I instancji wydał decyzję o odmowie zwrotu przedmiotowego prawa jazdy, albowiem Sąd Rejonowy w K. wydał w dniu 27 czerwca 2022 r. wyrok o sygn.. II K 43/22 orzekający wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 3 lat - do dnia 5 lutego 2025 r. włącznie. Organ powołał się przy tym na przepis art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się również wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kat. C, C 1 – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. m. in. B. W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucono naruszenie : - art. 77 kpa w zw. z art. 75, 80, 7 i 8 kpa - art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się również wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kat. C, C 1 – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. m. in. B. Sąd Rejonowy w K. wydał w dniu 27 czerwca 2022 r. wyrok o sygn.. II K 43/22 orzekający wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat B na okres 3 lat - do dnia 5 lutego 2025 r. włącznie. Z tego względu w ocenie Sądu należało orzec – jak uczyniły to organy obu instancji - o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kat. C, C1 nr dokumentu [...] wydanego w dniu 23 grudnia 2019 r. przez organ I instancji. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela w pełni stanowisko prawne zawarte w wyroku NSA z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn.. akt I OSK 2092/19, w którym wskazano : "Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 nie naruszają przepisów Konstytucji RP. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można uznać, że regulacje zawarte w tych przepisach stanowią nadmierną i nieproporcjonalną ingerencję państwa w prawa i wolności jednostki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1336/17 stwierdził, że ustawodawca dysponuje znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (zob. np. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, uzasadnienie: pkt 7.2 i n.). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. Konstytucja RP nie wprowadza zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn (zasada ne bis in idem). Konstytucja RP nie zawiera bowiem postanowień bezpośrednio statuujących tę zasadę, inaczej niż czynią to przepisy wiążących Polskę przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które - na gruncie sankcjonowania karnoprawnego - zakazują ponownego sądzenia lub karania w sprawach karnych dotyczących tego samego czynu zagrożonego karą (Artykuł 4 ustęp 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, Artykuł 50 Karty). Nawet jeśli w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zakaz ne bis in idem jest uznawany za szczegółową zasadę konstytucyjną wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) lub za element konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) i konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to nie należy zapominać, że nie jest uprawnione aprioryczne wnioskowanie, że kumulacja sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn jest konstytucyjnie zabroniona. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. W związku z powyższym, kumulacja sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zakazu wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w odniesieniu do prawa jazdy kategorii odmiennych niż objęte zakazem wynikającym z wyroku karnego nie stanowią naruszenia zasady ne bis in idem. Wskazać należy, że sankcja administracyjna realizuje przy tym cele prewencyjne i zabezpieczające. Należy również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1336/17 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela przytoczone powyżej stanowisko w zakresie wykładni przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które ma również zastosowanie w tej sprawie. Wskazać nadto należy, że powyższy pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - przykładowo można wskazać wyroki z dnia: 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14; 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1612/18; 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1882/18 oraz 21 stycznia 2020 r., I OSK 1891/18 (dostępne na https://orzeczenia.nsa.gov.pl). [ ... ] W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, interpretacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami musi uwzględniać chronione konstytucyjnie wartości nadrzędne, a jak stanowi, trafnie przywołany przez Sąd I instancji, przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczalne jest ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. [ ... ] Przewidziana w przepisach ustawy o kierujących pojazdami podstawa do nałożenia - niezależnej od sankcjonowania karnego - sankcji administracyjnej w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa każdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów nie narusza bowiem wskazanych w skardze kasacyjnej wzorców konstytucyjnych." Sąd przyjmuje powyższe stanowisko za własne i dlatego uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Jednocześnie wskazać należy, że powołany w skardze wyrok NSA z 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 264/21 dotyczy innego stanu faktycznego. Biorąc pod uwagę powyższe należało orzec o oddaleniu skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151 p.p.s.a.