II GSK 475/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Ł. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej Ł. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1273/22 w sprawie ze skargi Ł. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1273/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Ł. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał, że że wstrzymanie wykonania wskazanego postanowienia jest konieczne celem zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Dla skarżącego możliwość prowadzenia pojazdów jest niezwykle istotna w kontekście prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a cofnięcie mu tych uprawnień uniemożliwi mu prowadzenie tej działalności, co z kolei może prowadzić do nieodwracalnych dla niego skutków. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 475/23, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dokonał sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1273/22 w ten sposób, że w wierszu 14 od góry w miejsce słowa "decyzji" wpisano słowo "postanowienia", a w wierszu 16 od góry w miejsce słów "odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami" wpisano słowa: "odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) została wprowadzona w celu tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłyby powstać dla strony skarżącej w wyniku przymusowego wykonania zaskarżonego aktu (czynności), zanim skarga zostanie rozpoznana i rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. Instytucja ta dotyczy jedynie aktów i czynności wykonalnych, tj. nadających się do wykonania i wymagających wykonania. Zatem przedmiotem wykonania aktu jest każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata rozstrzygnięcia) polegające na działaniu, zaniechaniu pewnego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, czy nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) może być zatem tylko wówczas skuteczny, gdy przedmiot tej decyzji (postanowienia) nadaje się do wykonania. W tej sprawie przedmiotem zaskarżenia do sądu I instancji jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] lipca 2022 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Mysłowice z [...] listopada 2022 r., w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie tegoż postanowienia organu odwoławczego, uznając to za konieczne w celu zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Po pierwsze należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie, dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ze względu na zakres i charakter prawny (akt odmowny), nie nadaje się do wykonania. Po drugie, przedmiotem oceny przez sąd administracyjny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania może być tylko akt lub czynność, które mieszczą się w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B. Sąd ocenia legalność powyższego postanowienia jedynie w granicach sprawy rozstrzygniętej przez ten akt. Jest to tzw. sprawa formalna (w tym wypadku "sprawa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji"), w ramach której nie jest dopuszczalne orzekanie o wstrzymaniu wykonania aktów (decyzji) rozstrzygających tzw. sprawę materialną (w tym wypadku jest to "sprawa skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego"). Dla powyższej oceny nie ma żadnego znaczenia fakt związku sprawy o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ze sprawą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania wstrzymania wykonania postanowienia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., i orzekł, jak w sentencji postanowienia.