Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Lu 82/24

III SA/Lu 82/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2026-04-28

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia
28 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Kuna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. i J. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr SO-III.6231.4.2023 w przedmiocie odmowy transkrypcji aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie z dnia 10 października 2023 r., nr USC-AZ.5353.2.216.2023; II. zobowiązuje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w dniu 27 lipca 2023 r. w Q. , S. w Portugalii przez A. S. i J. P., nr aktu małżeństwa [...] – w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych; III. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz A. S. i J. P. solidarnie kwotę 1 674 zł (tysiąc sześćset siedemdziesiąt cztery złote) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. nr SO-III.6231.4.2023 Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie z dnia 10 października 2023 r. o odmowie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu 11 września 2023 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie wpłynął wniosek A. S. i J. P. o wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez A. S. i J. P., sporządzonego dnia 27 lipca 2023 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego S. w Portugalii. Do wniosku został dołączony zagraniczny odpis aktu małżeństwa sporządzony w języku portugalskim wraz z tłumaczeniem dokonanym przez uprawnionego tłumacza przysięgłego języka portugalskiego. Decyzją z dnia 10 października 2023 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie odmówił transkrypcji aktu małżeństwa, powołując się na art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (aktualnie Dz. U. z 2026 r. poz. 393, dalej także jako "p.a.s.c."). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że zarówno Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 18, jak i ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (aktualnie Dz. U. z 2026 r. poz. 236, dalej także jako "k.r.o.") w art. 1 § 1, określają małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Odmienność płci partnerów jest immanentną zasadą konstrukcyjną małżeństwa. Uwzględnienie wniosku o transkrypcję doprowadziłoby zatem do zastąpienia zagranicznego aktu stanu cywilnego polskim dokumentem stanu cywilnego, mimo że związek małżeński zawarty między osobami tej samej płci byłby niezgodny z polskim porządkiem prawnym. A. S. i J. P. wniosły odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie. Decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 104 p.a.s.c., zagraniczny dokument stanu cywilnego będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowym, jak i formalnym, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. W ocenie organu odwoławczego przedstawiony przez skarżące akt małżeństwa należy uznać za dokument stanu cywilnego, który ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Organ wskazał jednak, że akt ten zawiera rubrykę "płeć", w której w odniesieniu do każdego z małżonków dokonano wpisu "kobieta". Zdaniem Wojewody organ pierwszej instancji słusznie przyjął, że kierownik urzędu stanu cywilnego nie jest uprawniony do badania przedłożonego do transkrypcji dokumentu. Zasada ta podlega jednak pewnym ograniczeniom, przewidzianym w art. 107 p.a.s.c., stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, między innymi, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.). Organ odwoławczy wskazał, że przedłożony do transkrypcji dokument w postaci odpisu aktu małżeństwa zawiera dane osób tej samej płci, co jest niezgodne z obowiązującą w Rzeczypospolitej Polskiej klauzulą porządku publicznego. Jest to szczególna klauzula, która wyraźnie ogranicza stosowanie obcego "legis patriae". Oznacza to, że nie można zastosować prawa obcego, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe). W obowiązującym systemie prawnym RP przesłanki skuteczności zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu wyraźnie wskazują odmienność płci nupturientów, zarówno przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, przed duchownym, jak i przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do pełnienia funkcji konsula. Natomiast przeszkodą do zawarcia małżeństwa w obowiązującym systemie prawnym jest zawarcie małżeństwa z osobą tej samej płci. Organ odwoławczy stwierdził, że podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 18 Konstytucji RP oraz art. 104 ust. 5 p.a.s.c., art. 8 i art. 12 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.) nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Prawo do zawarcia małżeństwa jest podstawowym prawem każdego człowieka, a swoboda zawarcia małżeństwa podniesiona jest w wielu państwach do rangi konstytucyjnej. Prawo to zagwarantowane jest w kilku aktach prawnych o randze międzynarodowej, m.in. w art. 23 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ z 19 grudnia 1966 roku (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167) oraz w art. 12 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Prawo to ma charakter osobisty w odniesieniu do kobiety i mężczyzny, którzy podejmują decyzję o zawarciu małżeństwa jako związku opartego na trwałym i wspólnym pożyciu. W obowiązującym w Polsce systemie prawnym małżeństwo jest trwałym (ale nie nierozerwalnym) związkiem kobiety i mężczyzny i podobnie jak rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, na co wskazuje zasada ochrony rodziny wyrażona w art. 18 Konstytucji. Oznacza to, że ustawodawca został uprawniony i zobowiązany do ustanowienia i utrzymania tej instytucji, której atrybutami są monogamia - związek tylko dwóch osób i heteroseksulaność (związek jednej kobiety i jednego mężczyzny). Zasada ta określona jest również w art. 1 § 1 i 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wyraźnie podkreśla definicję małżeństwa jako związek kobiety i mężczyzny. Organ odwoławczy zaznaczył, że Konstytucja RP jest aktem najwyższej rangi w polskim systemie prawnym i nadrzędnym wobec całego systemu prawa w Polsce. Pozostałe normy ustawowe muszą być bezwzględnie zgodne z ustawą zasadniczą a także z aktami prawa międzynarodowego. Tylko polski ustawodawca może zmienić definicję małżeństwa zezwalając na zawieranie tego związku przez osoby tej samej płci. Również w przywołanym w odwołaniu wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 17 stycznia 2023 r. w sprawie Fedotowa i in. wskazano, że "sposób prawnego uznania związków osób tej samej płci pozostaje do wyłącznej dyspozycji państw stron Konwencji". Kwestie prawne dotyczące zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci pozostają nadal w gestii państwa, a art. 12 powołanej Konwencji nie nakłada wprost na państwo wspólnotowe zobowiązania do przyznania związkom osób tej samej płci prawa do zawarcia małżeństwa. Reasumując powyższe wywody organ stwierdził, że zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w Rzeczypospolitej Polskiej, tj. Konstytucją RP, przepisami Prawa o aktach stanu cywilnego, kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisami wykonawczymi do tych aktów, nie przewidziano możliwości sporządzenia aktu małżeństwa, który zawierałby dane osób tej samej płci. Możliwości takiej nie przewiduje również rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 18 kwietnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. z 2020r., poz. 698). Zarówno wzór odpisu zupełnego aktu małżeństwa (załącznik nr 3), jak i wzór odpisu skróconego aktu małżeństwa (załącznik nr 13), bezsprzecznie wskazują na odmienność płci osób, które zawarły związek małżeński. Rejestracja stanu cywilnego dokonywana jest w rejestrze stanu cywilnego prowadzonym w formie elektronicznej, w którym również nie ma technicznej możliwości sporządzenia aktu małżeństwa osób tej samej płci. Wojewoda zwrócił także uwagę, że zgodnie z art. 1138 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (aktualnie Dz. U. z 2026 r., poz. 468 z późn. zm., dalej także jako "k.p.c.") zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, co oznacza, że zgodnie z art. 3 p.a.s.c. tak samo jak polskie akty stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, co oznacza dopuszczalność posługiwania się w Polsce obcymi aktami stanu cywilnego, bez ich uprzedniej transkrypcji. Powyższe zostało potwierdzone uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z 2012 r., która zachowuje aktualność w obecnym stanie prawnym obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. A. S. i J. P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego, zarzucając naruszenie: 1) art. 104 ust. 5 p.a.s.c., poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa wnioskodawczyń w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych; 2) art. 107 pkt 3 p.a.s.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci, stanowi naruszenie zasad porządku publicznego oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego w Polsce są przepisy ustawowe regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa w Polsce; 3) art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego wnioskodawczyń, poprzez nieuznanie zawartego przez nie za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie im jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce, przynajmniej poprzez odnotowanie faktu jego zawarcia w polskim rejestrze stanu cywilnego w sytuacji, gdy transkrypcja służy zarówno realizacji najlepszego interesu wnioskodawczyń, jak i interesowi społecznemu; 4) art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci; 5) art. 18 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą. Ponadto skarżące zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2, § 2 oraz § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako "k.p.a."), poprzez ich niezastosowanie i brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz brak orzeczenia co do istoty sprawy poprzez dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa nr [...] zgodnie z wnioskiem z dnia 11 września 2023 r., ewentualnie brak uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w całości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a tym samym naruszenie: 1) art. 104 ust. 5 p.s.a.c., poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa wnioskodawczyń w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych; 2) art. 107 pkt 3 p.a.s.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa, w którym jako małżonkowie wskazane są dwie osoby tej samej płci, stanowi naruszenie zasad porządku publicznego oraz uznanie, że zasadą porządku publicznego w Polsce są przepisy ustawowe regulujące przesłanki zawarcia małżeństwa w Polsce; 3) art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego wnioskodawczyń, poprzez nieuznanie zawartego przez nie za granicą związku małżeńskiego i nieudzielenie im jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce, przynajmniej poprzez odnotowanie faktu jego zawarcia w polskim rejestrze stanu cywilnego w sytuacji, gdy transkrypcja służy zarówno realizacji najlepszego interesu wnioskodawczyń, jak i interesowi społecznemu; 4) art. 12 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pozostawienie państwom członkowskim swobody w zakresie sposobu zawierania małżeństw jest równoznaczne z zakazem rejestracji związku małżeńskiego w rejestrze; 5) art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez jego niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa wyłącznie z tego powodu, że jako małżonkowie są w nim wskazane dwie osoby tej samej płci; 6) art. 18 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą; 7) art. 31 ust. 1 oraz art. 47 Konstytucji RP, art. 20 ust. 2a, art. 21 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 z późn. zm., dalej jako "TFUE") oraz art. 2 pkt 2 Dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 158, str. 77), poprzez ich niezastosowanie i odmowę transkrypcji aktu małżeństwa, co spowodowało naruszenie prawa skarżących do wolności, poszanowania życia prywatnego oraz naruszenie swobody przepływu - przemieszczania się i pobytu na te renie państw członkowskich UE, na równych prawach w zakresie poszanowania prawa do życia prywatnego i rodzinnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania rozstrzygnięcia o dokonaniu transkrypcji aktu małżeństwa nr [...] zgodnie z wnioskiem skarżących z dnia 11 września 2023 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, że organy obu instancji w sposób nieuprawniony odmówiły dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa wnioskodawczyń w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne w związku z rejestracją w polskim rejestrze stanu cywilnego zdarzeń wcześniejszych, zgodnie z dyspozycją art. 104 ust. 5 p.a.s.c. Skarżące podkreśliły, że rejestracja związku osób jednej płci nie stanowi o naruszeniu podstawowych zasad porządku prawnego. Żaden z przepisów Konstytucji nie zabrania rejestrowania związków małżeńskich czy partnerskich osób jednej płci. Błędna wykładnia art. 18 Konstytucji polega na nieuzasadnionym przyjęciu, że małżeństwo dopuszczalne może być jedynie jako związek dwóch osób odmiennej płci, podczas gdy przepis ten odnosi się wyłącznie do przyznanej konstytucyjnie małżeństwu, jako związkowi kobiety i mężczyzny, ochrony prawnej. Tym bardziej przepisy o charakterze wykonawczym czy bariery natury czysto technicznej, jak brak odpowiednich rubryk w systemach informatycznych, nie mogą być uznane za przeszkodę dla wypełnienia obowiązku poszanowania szeregu norm konstytucyjnych czy konwencyjnych wskazanych w treści naruszonych przepisów, takich jak chociażby prawo do życia rodzinnego czy prywatnego. Skarżące zwróciły uwagę, że państwa członkowskie Rady Europy oraz należące do Unii Europejskiej, w tym Polska, mają bezwzględny obowiązek umożliwienia parom jednopłciowym instytucjonalizacji ich związków. Skarżące zwróciły uwagę na wyrok Wielkiej Izby ETPC z dnia 17 stycznia 2023 r. w sprawie Fedotova i in. v. Rosja, zgodnie z którym Federacja Rosyjska była zobowiązana do stworzenia ram prawnych dla związków tworzonych przez osoby tej samej płci. Trybunał wskazał, że sposób prawnego uznania związków osób tej samej płci pozostaje do wyłącznej dyspozycji państw stron Konwencji, jednak forma ta w sposób praktyczny powinna chronić i zaspokajać podstawowe potrzeby takich par. Przywołany przez Wojewodę Lubelskiego art. 1138 k.p.c. nie może być uznany za wystarczający środek ochronny świadczący o instytucjonalizacji związku osób tej samej płci czy spełniający narzucone przez ETPC obowiązki ochronne wobec par jednopłciowych. Skarżące podkreśliły, że Trybunał zajął podobne stanowisko także w wyroku z dnia 23 maja 2023 r. w sprawie Buhuceanu i in. przeciwko Rumunii, wyroku z dnia 5 września 2023 r. w sprawie Koilova i Babulkova przeciwko Bułgarii, wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r. Przybyszewska i in. przeciwko Polsce oraz wyroku z dnia 21 lipca 2015 r. Oliari i in. przeciwko Włochom. W ostatnio wymienionym wyroku Trybunał podkreślił, że państwa członkowskie mają swobodę wyboru, czy dopuszczają zawieranie małżeństw przez osoby tej samej płci, jednakże muszą zagwarantować takim parom prawne uznanie i ochronę, w przeciwnym razie dochodzi do naruszenia art. 8 Konwencji. W wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r. Przybyszewska i in. przeciwko Polsce Trybunał zaakcentował, że ponieważ Konwencja nie ma na celu zagwarantowania praw, które są teoretyczne lub iluzoryczne, ale praw, które są praktyczne i skuteczne, ważne jest, aby ochrona przyznana przez państwa-strony parom tej samej płci była odpowiednia. Trybunał uznał, że państwo polskie nie wywiązało się ze swojego obowiązku do zapewnienia skarżącym konkretnych ram prawnych umożliwiających uznanie i ochronę ich związków pomiędzy osobami tej samej płci. W ocenie Trybunału nie było podstaw do stwierdzenia, że przyznanie prawnego uznania i ochrony parom jednopłciowym w stabilnym i zaangażowanym związku może samo w sobie zaszkodzić rodzinom tworzonym w tradycyjny sposób lub ich przyszłości i integralności. Zapewnienie praw parom tej samej płci samo w sobie nie pociąga za sobą osłabienia praw zapewnionych innym osobom lub parom przeciwnej płci. Z kolei w wyroku z dnia 21 lipca 2015 r. Oliari i in. przeciwko Włochom Trybunał doszedł do wniosku, że sam fakt nieuregulowania w krajowym porządku prawnym danego państwa sytuacji związków jednopłciowych, w związku z osiągnięciem europejskiego konsensusu w sprawie instytucjonalizacji pożycia par jednopłciowych, stanowi naruszenie art. 8 Konwencji oraz, że interes skarżących, domagających się prawnego uznania i ochrony ich jednopłciowego związku, nie narusza w żaden sposób interesu społecznego. Trybunał uznał, że związki osób tej samej płci wymagają prawnego uznania i ochrony, gdyż są w równym stopniu zdolne do wchodzenia w stabilne relacje, jak pary płci przeciwnej. Trybunał wywiódł, że faktyczny związek partnerski powinien być objęty ochroną wynikającą z art. 8 EKPC (ochrona życia rodzinnego). Skarżące podniosły, że od kilku lat tworzą stały i stabilny związek oparty na wzajemnym wsparciu, współdecydowaniu o istotnych życiowych sprawach i planach co do przyszłości. Posiadają wspólne konto bankowe, które jest zasilane z dochodów wnioskodawczyń. Upoważniają się do prawa do informacji i do wglądu do dokumentacji medycznej. Przez rodzinę i przyjaciół są traktowane jak małżeństwo, spędzają razem wakacje, biorą wspólnie udział w uroczystościach rodzinnych. Łączą je więzi charakterystyczne dla małżeństwa. W ocenie skarżących organy dokonały błędnej wykładni art. 18 Konstytucji uznając, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą. Zdaniem skarżących, pogląd o zasadności odmowy rejestracji małżeństwa skarżących w przedmiotowej sprawie ze względu na naruszenie zasad porządku prawnego nie znajduje odzwierciedlenia we wspólnotowym, nadrzędnym porządku przyjętym przez Polskę jako członka Rady Europy, ale także i w podstawowych zasadach Unii Europejskiej, poprzez nadmierne ograniczenie naczelnej zasady unijnej - swobodnego przepływu. Skarżące zwróciły uwagę, że w wyroku z dnia 5 czerwca 2018 r. C-673/16 Relu Adrian Coman, Robert Claboum Hamilton, Asociatia Accept p. Rumunii, Trybunał przyznał, że państwa członkowskie mają swobodę w kwestiach dotyczących stanu cywilnego czy dopuszczalności małżeństw tej samej płci, ale obowiązek uznania – wyłącznie w celu zapewnienia realizacji swobody przemieszczania się – tej kompetencji nie narusza. W ocenie skarżących, odmawiając transkrypcji aktu małżeństwa w niniejszej sprawie, organ naruszył zatem przepisy art. 31 ust. 1 oraz art. 47 Konstytucji RP, art. 20 ust. 2a, art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 2 pkt 2 Dyrektywy 2004/38/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., przyznające prawo do wolności, poszanowania życia prywatnego oraz swobody przepływu – przemieszczania się i pobytu na terenie państw członkowskich UE, na równych prawach z poszanowaniem prawa każdego obywatela Unii Europejskiej do życia prywatnego i rodzinnego w wybranym przez siebie kraju członkowskim. Skarżące wskazały również, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 216/21 skierował pytanie prejudycjalne do TSUE, czy przepisy traktatów, Karty Praw Podstawowych i Dyrektywy 2004/38/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli UE i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania należy interpretować w ten sposób, że stoją na przeszkodzie, by państwa członkowskie mogły odmówić uznania i przeniesienia w drodze transkrypcji aktu małżeństwa, uzasadniając to nieuznawaniem związków jednopłciowych i utrudniając tym małżonkom przebywanie na ich terenie z tego powodu, że prawo krajowe nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że okoliczności podniesione w skardze, z powołaniem się na wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, bezspornie odnoszą się do obcych systemów prawnych, które nie obowiązują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zatem nie mają odzwierciedlenia i wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r. skarżące wniosły o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przedmiocie pytania prejudycjalnego skierowanego do Trybunału przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 216/21. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podjął zawieszone postępowanie w związku z wydaniem przez TSUE w dniu 25 listopada 2025 r. wyroku w sprawie C-713/23. W piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. skarżące podtrzymały dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc, że brak jest podstawy prawnej do odmowy dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących. Skarżące wskazały między innymi, że podniesiona w zaskarżonej decyzji ochrona małżeństwa skonkretyzowanego na formę małżeństwa zawartego przez mężczyznę i kobietę została opisana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt K 16/04. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nakaz wyrażony w art. 18 Konstytucji nie oznacza, że Konstytucja nakazuje traktować osobę mającą rodzinę inaczej (lepiej), niż osobę samotną. Przepis ten nakazuje natomiast podejmowanie przez państwo takich działań, które umacniają więzi między osobami tworzącymi rodzinę, a zwłaszcza więzi istniejące między rodzicami i dziećmi oraz między małżonkami. W ocenie skarżących uznanie małżeństwa osób tej samej płci nie ujmie ochrony małżeństwa osób odmiennej płci, nie powoduje realnego i poważnego zagrożenia dla podstawowych interesów społeczeństwa, a wręcz stwierdzić można, że dokonywanie przedmiotowej transkrypcji będzie wypełnieniem zadbania o podstawowe interesy społeczeństwa, takie jak zapewnienie sprawiedliwości, wolności oraz ochrony praw człowieka wszystkich obywateli. Zasadnym jest zatem powołanie się na konstytucyjne zasady polskiego porządku prawnego takie jak wynikająca z art. 32 Konstytucji zasada równości oraz zakaz dyskryminacji. Skarżące powołały się także na stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego z dnia 9 stycznia 2026 r. dotyczące wyroku TSUE z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie Wojewoda Mazowiecki (C-713/23), opublikowane 14 stycznia 2026 r. Skarżące zwróciły uwagę, że w ocenie Komisji, dokonywaniu transkrypcji nie powinna stać na przeszkodzie klauzula porządku publicznego (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.), która w przeszłości była wykorzystywana w orzecznictwie jako podstawa prawna odmowy transkrypcji tego rodzaju aktów. Zdaniem Komisji, od czasu powstania tego orzecznictwa doszło bowiem do ewolucji podejścia Naczelnego Sądu Administracyjnego do tej kwestii, czego najsilniejszym wyrazem jest właśnie zadanie pytania prejudycjalnego przez NSA (postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 216/21). W dalszej części swojego stanowiska Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego podała, że za niedopuszczalnością stosowania art. 107 pkt. 3 p.a.s.c. (klauzula porządku publicznego) przemawia także okoliczność, że w systemie prawa polskiego nie istnieje żaden przepis, który w sposób wyraźny (literalny) zakazywałby pozostawania w faktycznych związkach jednopłciowych lub też zawierania małżeństw pomiędzy osobami tej samej płci, czy też określałby tego typu działania jako "sprzeczne" z prawem. Komisja stwierdziła, że mając więc na uwadze kształt polskiego prawa, praktykę jego stosowania oraz najnowsze orzecznictwo, wykonanie wyroku TSUE powinno zmierzać do uznania stanu małżeńskiego dwóch osób tej samej płci, które zawarły małżeństwo za granicą, na drodze umożliwienia dokonywania transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa takich osób na zasadach analogicznych do tych, które mają obecnie zastosowanie do transkrypcji małżeństwa zawartego za granicą przez dwie osoby mające różną płeć. Takie rozwiązanie zapewni nie tylko pełne wykonanie wyroku TSUE, ale także zgodność z już obowiązującymi przepisami polskiego prawa. Skarżące zauważyły, że TSUE, z uwagi na zakres swojej kompetencji, rozpoznawał sprawę na stanie faktycznym, w którym skarżący mieli miejsce pobytu w innym kraju unijnym, a następnie wrócili do Polski. W ocenie skarżących to orzeczenie należy jednak również odnieść do okoliczności sprawy niniejszej. Skarżące przytoczyły stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, która wskazała, że z uwagi na brzmienie krajowych przepisów zasadne jest umożliwienie dokonywania transkrypcji nie tylko zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci spełniających kryteria wskazane w wyroku TSUE (w tym w szczególności kryterium rozwinięcia lub umocnienia życia rodzinnego w innym państwie członkowskim UE), ale także wszystkich pozostałych zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci (m.in. zawartych poza UE, czy zawartych przez obywateli RP, którzy na co dzień mieszkają w Polsce i tylko sformalizowali związek w innym państwie członkowskim). Ewentualna próba różnicowania położenia małżonków tej samej płci (w zależności od okoliczności towarzyszących zawarciu związku małżeńskiego za granicą) skutkująca odmową dokonywania transkrypcji części z nich rodzić będzie zarzut dyskryminacyjnego charakteru takiej praktyki, niezgodnego z konstytucyjną zasadą równości i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP). Z całą pewnością taka praktyka będzie społecznie niezrozumiała i odbierana jako krzywdząca. Choć więc wyrok TSUE dotyczy tylko tych małżonków tej samej płci, których obejmuje jurysdykcja TSUE (związana ściśle z prawem UE), to w celu ochrony konstytucyjnej zasady równości i niedyskryminacji władze krajowe powinny przyjąć bardziej systemowe rozwiązania (mające szerszy krąg adresatów), eliminujące zarzuty naruszania praw jednostek, które z dużym prawdopodobieństwem wystąpiłyby w najbliższej przyszłości. Skarżące podniosły, że stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, że z samego orzeczenia TSUE w sprawie C-713/23 wynika, że Trybunał uznaje za kluczowe zasady niedyskryminacji i równoważenia sytuacji osób tej samej i odmiennej płci. Odmienne wnioski prowadziłyby do absurdalnych sytuacji przekładania na urzędników stanu cywilnego obowiązku ustalania stanu faktycznego i każdorazowego oceniania czy kryteria związane ze swobodą przepływu są odpowiadające tym, które były podstawą orzekania przez TSUE, co byłoby sprzeczne z literalnym brzmieniem ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, która wyraźnie wskazuje, jakie kryteria powinien spełniać akt stanu cywilnego podlegający transkrypcji. Ponadto odmowa nadal opierałaby się na przesłance zasady porządku publicznego, która, jak argumentowały skarżące, nie jest naruszana. Stąd w ocenie skarżących uznać trzeba, że wyrok TSUE ma zastosowanie do par jednopłciowych, które skorzystały ze swobody przepływu w aspekcie swobody przemieszczania się (bez pobytu w tym kraju przez dłuższy czas) i zalegalizowały zgodnie z tym swój związek w innym państwie członkowskim, a następnie wróciły do kraju pochodzenia. Jak wskazał TSUE, odmowa uznania małżeństwa osób tej samej płci uniemożliwia małżonkom kontynuowanie ich życia rodzinnego z jednoczesnym korzystaniem z tego statusu prawnego, pewnego i skutecznego wobec osób trzecich, oraz zmusza ich do życia jako osoby stanu wolnego po powrocie do państwa członkowskiego pochodzenia. Odpis pisma skarżących został doręczony organowi, który nie ustosunkował się do jego treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie o odmowie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego na terenie Portugalii przez skarżące A. S. i J. P.. W ocenie Sądu skarga wniesiona na powyższą decyzję zasługiwała na uwzględnienie. Analiza sprawy w kontekście treści obowiązujących przepisów prawa, wykładanych zgodnie z aktualnym orzecznictwem, uzasadniała bowiem uznanie, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie kwestionowały legalności zawarcia przez skarżące małżeństwa na terenie Portugalii, będącej państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz złożenia przez skarżące wraz z wnioskiem zagranicznego odpisu aktu małżeństwa sporządzonego w języku portugalskim, wraz z tłumaczeniem dokonanym przez uprawnionego tłumacza przysięgłego języka portugalskiego. Natomiast organy odmówiły transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą przez dwie osoby tej samej płci stwierdzając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Z art. 104 p.a.s.c. wynika, że zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (ust. 1). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (ust. 2). Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji (art. 105 ust. 1 p.a.s.c.). W wyniku transkrypcji powstaje zatem polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy i mocy dowodowej nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 259/10, LEX nr 1129120). Transkrypcja ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, nie pociąga za sobą skutków materialnoprawnych, nie tworzy więc nowej sytuacji prawnej, lecz potwierdza jej wcześniejsze powstanie. Z kolei przepis art. 107 pkt 3 p.a.s.c. stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 503) przewiduje, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Na tego rodzaju skutki powołały się organy obu instancji odmawiając transkrypcji przedmiotowego aktu małżeństwa w okolicznościach niniejszej sprawy. Przy tym przepis art. 104 ust. 5 p.a.s.c. stanowi, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest obligatoryjna, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. Wbrew jednak zarzutowi podniesionemu w skardze, z samego faktu posiadania przez skarżące aktów urodzenia sporządzonych w polskim urzędzie stanu cywilnego, potwierdzających ich urodzenie na terenie Polski, nie wynika, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jest obowiązkowa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, obligatoryjność transkrypcji stwarza podwyższony standard dowodowy w wymienionych postępowaniach i nie wyłącza stosowania przesłanek jej odmowy określonych w art. 107 p.a.s.c., a zatem także z uwagi na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 zauważył, że aczkolwiek w powołanej uchwale pogląd ten został wyrażony w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane zostały osoby tej samej płci, to jednak jest aktualny także w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. Z tych powodów nie można podzielić stanowiska, że w przypadku transkrypcji obligatoryjnej krajowa klauzula porządku publicznego nie znajduje zastosowania. Nie wyłącza to jednak zasadności skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że rozstrzygając w sprawie organy zajęły stanowisko oparte się na poglądach wyrażanych w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1461/20). W ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest natomiast uwzględnienie, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23, wydanym w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 216/21, stwierdził, że art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie. Istotnym jest również wskazanie, że po wydaniu przez TSUE powyższego wyroku w sprawie C-713/23, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i zobowiązał organ pierwszej instancji do przeniesienia tego aktu do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności poszczególnych norm prawa Unii, a prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym poszczególnym normom w obrębie terytorium tych państw. Wynika z tego, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, choćby rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii (wyrok TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-537/22, pkt 23 i powołane tam orzecznictwo). Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego, do którego kompetencji należy stosowanie przepisów prawa Unii, by - w razie niemożności dokonania wykładni uregulowania krajowego w sposób zgodny z wymogami określonymi w prawie Unii - zapewnił pełną skuteczność wymogów tego prawa w zawisłym przed nim sporze, w razie konieczności odstępując z własnej inicjatywy od stosowania wszelkich przepisów lub praktyk krajowych, także późniejszych, które są niezgodne z przepisem prawa Unii mającym bezpośrednią skuteczność, bez konieczności zwracania się o wcześniejsze uchylenie tego przepisu krajowego lub praktyki krajowej lub oczekiwania na ich uchylenie w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie ustrojowym (wyrok TSUE z dnia 8 marca 2022 r., C-205/20, pkt 37 i powołane tam orzecznictwo). W związku z treścią wyroku TSUE w sprawie C-713/23 trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie obu skarżącym, będącym obywatelkami polskimi, przysługuje na mocy art. 20 ust. 1 TFUE status obywatela Unii Europejskiej. Status ten, mający charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego, stanowi podstawowy status obywateli państw członkowskich Unii, z którym wiąże się szereg praw. Jak zaakcentował TSUE w uzasadnieniu powyższego wyroku, zgodnie z art. 20 ust. 2 lit. a) i art. 21 ust. 1 TFUE obywatelstwo Unii nadaje każdemu obywatelowi Unii w szczególności podstawowe i indywidualne prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktacie i środków przyjętych w celu ich stosowania. Jednocześnie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, obywatel państwa członkowskiego, który jako obywatel Unii skorzystał ze swobody przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, może powoływać się na związane z tym statusem prawa, w szczególności prawa przewidziane w art. 21 ust. 1 TFUE, w stosownym przypadku również wobec swego państwa członkowskiego pochodzenia (por. wyroki: z 23 października 2007 r., Morgan i Bucher, C-11/06 i C-12/06, pkt 22; z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 31; z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 41; z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 26). Jak podkreślił TSUE w wyroku w sprawie C-713/23, jednym z praw, które wspomniany przepis przyznaje obywatelom państw członkowskich, jest prawo do tego, by prowadzili swoje życie rodzinne zarówno w przyjmującym państwie członkowskim, jak i w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają, ciesząc się w nim obecnością u swego boku członków rodziny, w tym małżonka. TSUE stanął na stanowisku, że odmowa uznania przez organy państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada dwóch obywateli Unii tej samej płci, małżeństwa zawartego przez nich zgodnie z prawem na podstawie procedur przewidzianych w tym celu w innym państwie członkowskim, w którym ci obywatele Unii skorzystali z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu, może stanowić przeszkodę w wykonywaniu prawa ustanowionego w art. 21 TFUE, ponieważ taka odmowa może spowodować dla nich poważne niedogodności na płaszczyźnie administracyjnej, zawodowej i prywatnej. W szczególności taka odmowa (...) zmusza ich do życia jako osoby stanu wolnego po powrocie do państwa członkowskiego pochodzenia. Wymaga też podkreślenia, że przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389 z dnia 7 czerwca 2016) przyznają każdemu obywatelowi Unii prawo do poszanowania życia rodzinnego (art. 7) oraz zakazują wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć i orientację seksualną (art. 21 ust. 1). Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji m.in. z uwagi na płeć wyrażone są również w przepisach Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.) – odpowiednio – w art. 8 ust. 1 i art. 14 Konwencji. Natomiast, jak zauważył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 216/21, Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie stwierdzał już naruszenie przez państwa, w tym Polskę, art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przez brak zapewnienia parom tej samej płci szczególnych ram prawnych gwarantujących uznanie i ochronę tworzonych przez te osoby związków, co skutkuje brakiem możliwości uregulowania podstawowych aspektów ich życia prywatnego i rodzinnego, pozostawiając ich w "próżni prawnej" (wyroki: z 12 grudnia 2023 r., sprawa Przybyszewska i inni przeciwko Polsce, skarga nr 11454/17; z 19 września 2024 r., sprawa Formela i inni przeciwko Polsce, skarga nr 2719/22; z 24 kwietnia 2025 r., sprawa Andersen przeciwko Polsce, skarga nr 53662/20). Trzeba wskazać, że w wyroku z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie Andersen przeciwko Polsce (skarga nr 53662/20) Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył, że w Polsce pary osób tej samej płci, ze względu na brak ich oficjalnego uznania, są jedynie związkami faktycznymi, nawet jeśli - tak jak w przypadku skarżącego w tej sprawie - ważne małżeństwo zostało zawarte za granicą. Trybunał powtórzył, że konieczność ubiegania się do sądów krajowych o ochronę zwykłych potrzeb par jest sama w sobie przeszkodą w poszanowaniu ich życia prywatnego i rodzinnego. Stwierdził ponadto, że nie ustanawiając konkretnych ram prawnych, polskie władze pozostawiły skarżącego w próżni prawnej i nie zapewniły jego podstawowych potrzeb w zakresie uznania i ochrony par osób tej samej płci pozostających w stabilnym i zaangażowanym związku. Trybunał podkreślił, że żadna z przesłanek interesu publicznego przedstawionych przez Rząd nie przeważała nad interesem skarżącego w odpowiednim uznaniu i ochronie prawnej jego związku. W tym aspekcie Trybunał zauważył, że skarżący może być zaliczany do grupy osób, na które polskie ustawodawstwo - nieoferujące uznania i ochrony par tej samej płci - może mieć bezpośredni wpływ. Trybunał doszedł do wniosku, że Polska przekroczyła swój margines oceny i nie wywiązała się ze swojego pozytywnego obowiązku zapewnienia skarżącemu konkretnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę jego związku osób tej samej płci. Trybunał uznał, że stanowi to naruszenie prawa skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego, chronionego na mocy art. 8 Konwencji. Wymaga też podkreślenia, że wynikające z art. 8 Konwencji prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego stanowi próg minimalnej ochrony prawnej. Przepis ten chroni tożsamość płciową osoby jako element konstytutywny i jeden z najbardziej intymnych aspektów życia prywatnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 216/21 i przywołane tam wyroki TSUE z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 63 oraz z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 50). W świetle powyższego, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w sytuacji gdy skarżące zawarły w sposób legalny związek małżeński na terenie innego państwa Unii Europejskiej, a mianowicie w Portugalii, powinny mieć możliwość w kraju pochodzenia legitymowania się, przede wszystkim wobec władz publicznych, statusem osób pozostających w związku małżeńskim (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 216/21). Jak podkreślił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, odmowa uznania małżeństwa w Polsce może stanowić przeszkodę w wykonywaniu ustanowionego w art. 21 ust. 1 TFUE prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu w państwie swojego pochodzenia w celu kontynuowania życia rodzinnego w takim samym stanie cywilnym. Nie budzi przy tym wątpliwości, że normy dotyczące małżeństwa należą do kompetencji państw członkowskich, a prawo Unii nie może naruszać tej kompetencji. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej Unia szanuje tożsamość narodową państw członkowskich, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, szanuje podstawowe funkcje państwa, w tym mające na celu utrzymanie porządku publicznego i ochronę bezpieczeństwa narodowego. Zwrócił na to uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C-713/23 podkreślając, że państwa członkowskie mają swobodę w zakresie wprowadzenia w ich prawie krajowym małżeństwa dla osób tej samej płci (por. też wyroki: z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 37; z 14 grudnia 2021 r., Stolichna obshtina, rayon "Pancharevo", C-490/20, pkt 52). Jednak, jak wskazał też Trybunał w swoim wyroku, każde państwo członkowskie powinno wykonywać tę kompetencję zgodnie z prawem Unii, a zatem również zgodnie z prawem dotyczącym swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, uznając w tym celu stan cywilny ustalony w innym państwie członkowskim zgodnie z prawem tego państwa (wyrok w sprawie C-713/23 oraz powołane tam orzeczenia TSUE, w tym wyrok z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 53). W związku z tym w wyroku C-713/23 TSUE podkreślił, że transkrypcja aktów małżeństwa do rejestru stanu cywilnego państw członkowskich stanowi tylko jeden ze sposobów umożliwiających uznanie małżeństw zawieranych w innym państwie członkowskim przez obywateli Unii w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu. Trybunał zauważył przy tym, że konieczne jest, aby sposoby te nie czyniły niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych w art. 21 TFUE. Obowiązek uznania nie oznacza obowiązku wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego instytucji małżeństwa osób tej samej płci. Sprowadza się on do obowiązku zagwarantowania uznania takich małżeństw, zawartych w przyjmującym państwie członkowskim i zgodnie z prawem tego państwa, do celów wykonywania praw, które obywatele ci wywodzą z prawa Unii. Jednak, brak uznania w sposób zapewniający pełną skuteczność prawa Unii (effet utile), w tym przez odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, musi być postrzegane jako niedopuszczalne ograniczenie wykonywania prawa wynikającego z art. 21 ust. 1 TFUE. Przepisy krajowe utrudniające wykonywanie tego prawa i korzystania z praw podstawowych są dopuszczone jedynie pod warunkiem, że służą one osiągnięciu celu leżącego w interesie ogólnym i nie wykraczają poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (wyroki TSUE z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 41 i z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 45, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 216/21). W związku z tym wskazać należy, że w sytuacji, gdy prawo polskie nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci, gdyż art. 1 § 1 k.r.o. dopuszcza wyłącznie małżeństwo jako związek mężczyzny i kobiety, transkrypcja jest jedynym środkiem pozwalającym w sposób pewny i skuteczny na uznanie małżeństwa zawartego w innym państwie UE przez osoby tej samej płci, nie powodujący nadmiernych utrudnień i niedogodności przy wykonywaniu przez obywateli Unii prawa wynikającego z art. 21 ust. 1 TFUE. Takiej pewności i skuteczności nie gwarantują inne instytucje przewidziane w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego (instytucja przypisku przy akcie stanu cywilnego oraz wzmianki dodatkowej – art. 25 p.a.s.c. i art. 108 ust. 2 p.a.s.c., zaświadczenie o stanie cywilnym – art. 44 ust. 1 pkt 3 p.a.s.c.), jak również art. 1138 k.p.c., według którego zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Jak wyjaśnił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 216/21, praktyka związana z posługiwaniem się zagranicznym aktem urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci, przy ubieganiu się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL dziecka, wskazuje na to, że bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego należy przyjąć, iż także korzystanie z zagranicznego aktu małżeństwa przez osoby tej samej płci napotykać będzie na takie same przeszkody i utrudnienia (zob. opinia Rzecznika Praw Obywatelskich dla Senatu RP w sprawie ustawy o dokumentach paszportowych,https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/202201/Do_Senatu_dokumenty_paszportowe_20.01.2022.pdf). Jednocześnie, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarżącym niezasadnie odmówiono dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa ze wskazaniem, że byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.), a to z tej przyczyny, że prawo polskie nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci oraz z uwagi na treść art. 18 Konstytucji, art. 1 § 1 i 2 k.r.o. i aktów podustawowych zawierających przepisy wykonawcze do ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, w tym przepisów określających wzory dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 216/21 stanowisko, zgodnie z którym ciążący na Polsce obowiązek uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w trakcie korzystania przez te osoby ze swobody przemieszczania się i pobytu, nie ma wpływu na prawnie uregulowaną w ustawodawstwie polskim instytucję małżeństwa. Kompetencja wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego instytucji małżeństwa osób tej samej płci należy bowiem do prawodawcy krajowego, a konieczność uznania takiego małżeństwa zawartego legalnie w innym państwie członkowskim tej kompetencji nie narusza. Czym innym jest przewidziana w art. 1 § 1 k.r.o. możliwość zawarcia w Polsce małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety, czym innym zaś uznanie małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci w trakcie wykonywania prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE. Przepis art. 18 Konstytucji, zamieszczony w rozdziale I Konstytucji określającym podstawowe zasady ustroju Rzeczpospolitej, stanowi, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21 pogląd, według którego przepis ten nie uzasadnia traktowania go jako stanowiącego bezwzględną przeszkodę w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym państwie członkowskim Unii, zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, w tym także przeniesienia aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Art. 18 Konstytucji, przypisujący małżeństwu jako związkowi kobiety i mężczyzny szczególną pozycję w systemie prawa, ma na celu podkreślenie, że tak rozumiana instytucja małżeństwa znajduje się pod specjalną pieczą (ochroną i opieką) Rzeczypospolitej Polskiej, podobnie jak rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo. Z przepisu tego nie da się wyprowadzić tezy, że zakazuje on uznania innych związków pomiędzy dwiema osobami niezależnie od płci oraz, że tym innym związkom nie należy się żaden poziom ochrony i opieki. Art. 18 Konstytucji nie może też być interpretowany w oderwaniu od innych przepisów Konstytucji, w szczególności art. 30, art. 31 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 47, w świetle których przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela, wolność człowieka podlega ochronie prawnej, wszyscy są równi wobec prawa, a każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym. Powołane przepisy Konstytucji przyznają zatem każdemu obywatelowi prawo do realizowania własnego życia rodzinnego, nakładając na władze publiczne państwa obowiązek ich poszanowania i ochrony oraz zagwarantowania, zgodnie ze swoimi kompetencjami, realizacji tych praw. Inne rozumienie art. 18 Konstytucji pozostawałoby w kolizji z zakazem niedyskryminacji w życiu społecznym, w tym z powodu płci i orientacji seksualnej (art. 32 ust. 2 Konstytucji). Zauważyć bowiem należy, że zawarte w państwach członkowskich Unii akty małżeństwa osób odmiennej płci przenosi się do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Natomiast zakaz wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, jako jedna z fundamentalnych zasad Unii, jest normą o charakterze bezwzględnie wiążącym. Tolerowanie dyskryminacji ze względu na różnicę płci oznaczałoby naruszenie, w odniesieniu do tych osób, poszanowania godności i wolności, do których mają oni prawo, a władze publiczne, w tym sądy winny te prawa chronić. Należy zauważyć, że również w doktrynie wyrażany jest pogląd, według którego art. 18 Konstytucji RP, przyznając preferencyjną opiekę i ochronę małżeństwu jako związkowi kobiety i mężczyzny, nie wyklucza istnienia (instytucjonalizacji) innych modeli małżeństwa (o innej podmiotowej strukturze), (...). (por. E. Łętowska, J. Woleński, Instytucjonalizacja związków partnerskich a Konstytucja RP z 1997 r., Państwo i prawo nr 6/6/2013, s. 22). W konsekwencji, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgodzić się należy, że uznanie małżeństwa osób tej samej płci, legalnie zawartego w państwie członkowskim Unii i przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji w trakcie korzystania przez te osoby z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE nie stoi w sprzeczności z art. 18 Konstytucji i art. 1 § 1 k.r.o. Sąd orzekający w sprawie zgadza się również ze stanowiskiem o braku usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci mogłoby spowodować realne, poważne zagrożenie dla podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, naruszając tożsamość narodową i krajową autonomię regulacyjną w dziedzinie prawa rodzinnego. Jak wyjaśniono wcześniej, uznanie małżeństwa legalnie zawartego za granicą przez osoby tej samej płci przez przeniesienie do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa nie narusza zasad konstytucyjnych i nie koliduje z instytucją małżeństwa w polskim porządku prawnym. Jak zauważył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 216/21, dotychczasowa wykładnia pojęcia "podstawowych zasad porządku prawnego", wynikająca z art. 107 pkt 3 p.a.s.c., utrwalona w praktyce administracyjnej i przyjęta w orzecznictwie sądowym, stanowiąca fundament odmowy dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, musi ulec modyfikacji. W wyroku w sprawie C-713/23 Trybunał wskazał, że pojęcie "porządku publicznego" jako uzasadnienie odstępstwa od podstawowej swobody powinno być interpretowane w sposób wąski, tak aby jego zasięg nie był określany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez kontroli ze strony instytucji Unii. Wynika stąd, że porządek publiczny może być przywołany jedynie w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa. A zatem, jak zaznaczył Trybunał, tego rodzaju obowiązek uznania nie narusza tożsamości narodowej ani nie zagraża porządkowi publicznemu państwa członkowskiego pochodzenia. W ocenie Sądu nie ma też podstaw do innego rozumienia art. 18 Konstytucji w kontekście art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w okolicznościach niniejszej sprawy, której stan faktyczny jest nieco odmienny od stanu faktycznego w sprawie II OSK 216/21, w której orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż skarżące w sprawie niniejszej nie powoływały się na okoliczność długotrwałego prowadzenia życia rodzinnego jako małżeństwo w innym niż kraj pochodzenia kraju Unii Europejskiej. Stanowisko przeciwne, polegające na różnicowaniu sytuacji prawnej ze względu na długość pobytu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, należałoby bowiem uznać za wyraz nierównego traktowania, na co trafnie wskazano w piśmie skarżących z dnia 2 lutego 2026 r. Na zagadnienie to zwróciła uwagę Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego w przywołanym przez skarżące stanowisku z dnia 9 stycznia 2026 r. dotyczącym wyroku TSUE z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23. Komisja podkreśliła, że ewentualna próba różnicowania położenia małżonków tej samej płci (w zależności od okoliczności towarzyszących zawarciu związku małżeńskiego za granicą) skutkująca odmową dokonywania transkrypcji części z nich rodzić będzie zarzut dyskryminacyjnego charakteru takiej praktyki, niezgodnego z konstytucyjną zasadą równości i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu, mając na względzie przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego normujące wymogi, jakie winien spełniać akt stanu cywilnego podlegający transkrypcji, nie można również odmówić słuszności podniesionemu przez skarżące argumentowi o braku podstaw do nakładania na urzędników stanu cywilnego obowiązku każdorazowego ustalania stanu faktycznego w kontekście okoliczności towarzyszących zawarciu w sposób legalny związku małżeńskiego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i analizowania czy kryteria związane ze swobodą przepływu odpowiadają tym, które były podstawą orzekania przez Trybunał w sprawie C-713/23. W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej dla jej rozstrzygnięcia istotnym jest, że skarżące, będące obywatelkami polskimi, którym na mocy art. 20 ust. 1 TFUE przysługuje dodatkowe obywatelstwo Unii, zawarły legalnie związek małżeński w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w ramach korzystania z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE – swobody przemieszczania się. W związku z tym wnioski wynikające z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 należy odnieść również do stanu faktycznego sprawy niniejszej. Wskazana na wstępie pewna odmienność stanu faktycznego tej sprawy nie wpływa zatem na ocenę o braku podstaw do odmowy dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących. Przy tym, jak zaznaczył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 216/21, odrębnym zagadnieniem jest zakres skutków prawnych transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Odniesienie się do tego zagadnienia wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy administracyjnej, której przedmiot stanowi jedynie kontrola legalności decyzji odmawiającej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci do polskich ksiąg stanu cywilnego. Reasumując, przedstawiona wyżej wykładnia przepisów prawa europejskiego dokonana przez TSUE w wyroku w sprawie C-713/23 oraz wykładnia przepisów prawa krajowego skutkowały uznaniem przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że w stosunku do zaskarżonej w tej sprawie decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zasadnie został postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy wyprowadziły nietrafne wnioski z treści art. 18 Konstytucji oraz art. 1 § 1 i 2 k.r.o. w kontekście wykładni art. 107 pkt 3 p.a.s.c., a w konsekwencji niewłaściwie zastosowały w sprawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. oraz nie zastosowały art. 104 ust. 5 p.a.s.c., uznając, że w okolicznościach sprawy transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższej oceny nie może skutecznie podważyć podniesiona w zaskarżonej decyzji argumentacja odwołująca się do treści aktu podustawowego, jakim jest aktualnie rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1023) oraz określonych tym rozporządzeniem wzorów zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa, jak również zagadnienie technicznego niedostosowania elektronicznego systemu rejestracji stanu cywilnego. Są to bowiem przepisy o charakterze wykonawczym, które nie są zawarte w akcie prawnym rangi ustawy. Także kwestia samego technicznego sposobu działania elektronicznego systemu rejestracji stanu cywilnego nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, o czym decyduje treść obowiązujących przepisów prawa krajowego w związku z przepisami prawa Unii Europejskiej. Z omówionych względów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną tą decyzją w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uwzględnił również zawarty w skardze wniosek skarżących o wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., który w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu zastosowanie powołanego przepisu w okolicznościach tej sprawy i wyznaczenie organowi terminu 30 dni było uzasadnione mając na względzie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 zapadł już w dniu 25 listopada 2025 r. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Stosownie zaś do art. 286 § 1 p.p.s.a., akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 216/21, techniczne niedostosowanie systemu teleinformatycznego rejestracji stanu cywilnego oraz aktów wykonawczych (w tym nazewnictwo rubryk oparte na kryterium płci) nie zwalnia organu administracji z obowiązku wykonania wyroku. Przyczyny takiej nie można upatrywać w niedokonaniu do chwili obecnej przez Ministra Cyfryzacji zmiany rozporządzenia z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. O ile nie zostanie zmienione to rozporządzenie, a struktura systemu teleinformatycznego wymusi przy dokonywaniu wpisu przyporządkowanie danych do rubryk oznaczonych według kryterium płci (np. "mąż/żona", "mężczyzna/kobieta"), Kierownik Urzędu dokona wpisu danych osobowych skarżących w dostępne pola. Odnotuje następnie, że akt stanu cywilnego stanowi przeniesienie do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci, a ewentualne rozbieżności w nazewnictwie poszczególnych rubryk wynikają wyłącznie z ograniczeń technicznych rejestru i nie wpływają na ocenę skutków prawnych zdarzenia w świetle prawa Unii Europejskiej. Wzmiankę o transkrypcji należy zamieścić także w wydawanych odpisach aktu małżeństwa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 216/21). Z tych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w punktach I i II wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a., art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Na zasądzoną kwotę kosztów składają się wynagrodzenie adwokata będącego pełnomocnikiem skarżących w kwocie 1.440 zł, wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz opłata od pełnomocnictw w kwocie 34 zł. Mając na względzie okoliczności, o których mowa w § 15 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w szczególności rodzaj i zawiłość sprawy, niezbędny nakład pracy adwokata, czynności podejmowane w sprawie i liczbę stawiennictw w sądzie, w którym odbyły się trzy terminy rozprawy, Sąd uznał za uzasadnione przyznanie kosztów obejmujących opłatę za czynności adwokackie w podwyższonej wysokości, a mianowicie w postaci trzykrotności stawki minimalnej wynoszącej 480 zł. Dalej idący wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie podlegał uwzględnieniu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 lutego 2024
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Inne Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Agnieszka Kosowska Anna Strzelec /przewodniczący/ Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny