III SA/Lu 751/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. M., T. M. i W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w trybie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Skarżący zmarł po wniesieniu skargi na powyższą decyzję. Postępowanie w sprawie zawieszono wobec śmierci skarżącego, a następnie podjęto z udziałem jego następców prawnych – E. M., T. M. i W. M.. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie odnosi się wyłącznie do obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym (zawarte w jej Rozdziale 4) regulujące kwestię kar pieniężnych za przejazd pojazdami nienormatywnymi, nie przewidują w tym przypadku możliwości stosowania Ordynacji podatkowej, w przeciwieństwie do kar pieniężnych określonych w Dziale Vb (Prawa o ruchu drogowym), przewidzianych między innymi za wprowadzenie do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji (art. 140m. ust. 1 pkt 1). W świetle art. 140 n. ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Brak podobnego wyraźnego odesłania - w zakresie kar pieniężnych nakładanych z powodu naruszeń wymienionych w art. 140aa. ust.1 Prawa o ruchu drogowym - powoduje, że nie wchodzi w grę, stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej, zasada sukcesji dotycząca spadkobierców skarżącego. Sporną karę pieniężną nałożono na skarżącego za popełniony przez niego delikt administracyjny. Powyższe wskazuje na osobisty charakter sankcji finansowej związanej z obowiązkiem zapłaty przez skarżącego kary 15 000 zł. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa. ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). W myśl art. 140ac. ust. 4 tej ustawy, kara pieniężna podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaliczenie administracyjnych kar pieniężnych do niepodatkowych należności budżetowych, stosownie do treści przepisu art. 60 ustawy o finansach publicznych, zawierającego przykładowy katalog środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, nie uzasadnia stanowiska, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania z udziałem spadkobierców skarżącego. Należy pamiętać, że ustawa o finansach publicznych wyjaśnia w art. 67, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Powyższe odesłanie wyklucza możliwość obciążenia karą pieniężną – E. M., T. M. i W. M., skoro w pierwszej kolejności w grę wchodzą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś w dalszej i to "odpowiednio" uregulowania działu III Ordynacji podatkowej normującej między innymi kwestię zobowiązań podatkowych i odpowiedzialności spadkobierców za długi. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Kodeks cywilny w art. 922 § 1 stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Przepis powyższy w § 2 określa, że nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zgodzić się trzeba z poglądem prawnym, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych (mające charakter cywilnoprawny). Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (zob. E. Skowrońska-Bocian, Kodeks cywilny. Komentarz, Księga czwarta. Spadki, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd. VII, Warszawa 2006 r. s. 298). Nie można nałożyć kary pieniężnej na osobę, która nie popełniła czynu zabronionego, a więc na spadkobiercę (zob. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07) W świetle powyższych rozważań brak podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie doznaje ograniczenia ogólna reguła, że w prawie administracyjnym nie ma generalnej zasady następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych ta gałęzią prawa. Wynikał stąd wniosek, że wynik postępowania sądowoadministracyjnego odnosił się do obowiązków ściśle związanych z osobą skarżącego i nie dotyczył interesów prawnych E. M., T. M. i W. M.. Na marginesie tych uwag należy wyjaśnić, że w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. (k. 77 akt sąd.) profesjonalny pełnomocnik T. M. wnosił o umorzenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie – jako bezprzedmiotowego. Z tych też względów na mocy art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. umorzono postępowanie.