Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Lu 75/26

Wyrok WSA w Lublinie z 23 kwietnia 2026 r., III SA/Lu 75/26 – rozgraniczenia nieruchomości

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia
23 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Małek Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G., H. F. i L. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2025 r. nr SKO.GN/40/572025 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu zażalenia J. G. i L. F., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza J. z dnia 18 października 2024 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym M. , gmina J. i zobowiązujące do ich poniesienia strony postępowania rozgraniczeniowego, to jest wnioskodawcę E. L. w wysokości 1900,00 zł, H. F. w wysokości 1266,66 zł (4/6), J. G. w wysokości 316,67 zł (1/6) oraz L. F. w wysokości 316,67 zł (1/6). Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 9 maja 2024 r. E. L. wniosła o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości M. N., gmina J., stanowiącej jej własność z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], stanowiącą współwłasność J. G. (udział wprawie własności w wysokości 1/6), L. F. (udział w prawie własności w wysokości 1/6) oraz H. F. (udział w prawie własności w wysokości 4/6). Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. Burmistrz J. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe i upoważnił do czynności rozgraniczeniowych geodetę uprawnionego J. P., wybranego w wyniku zapytania ofertowego. Uprawniony geodeta wezwał strony postępowania do stawienia się w dniu 26 lipca 2024 r. celem ustalenia granic działki [...] z działką [...]. Mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie na gruncie nie stawiły się H. F. oraz J. G.. Jak wynika ze sporządzonego protokołu granicznego, w wyniku wywiadu terenowego uprawniony geodeta ustalił, że na spornej granicy na odcinku od punktu 1 do punktu 10 istnieje płot drewniany, którego położenie jest niezgodne z granicą ewidencyjną. Przebieg granicy ewidencyjnej został ustalony punktami [...] i [...]. Granica ewidencyjna została ustalona w oparciu o Bazę Ewidencji Gruntów i Budynków z wykazem współrzędnych punktów granicznych ze spełniającymi wymogi dokładnościowe atrybutami, operat [...] dotyczący podziału działki [...] oraz operat [...] dotyczący modernizacji. Obecni przy czynnościach geodezyjnych L. F. oraz E. L. oświadczyli, że przystają na granicę wynikającą z dokumentacji ewidencyjnej. Z uwagi na nieobecność H. F. oraz J. G., nie doszło do zawarcia ugody przed geodetą. Tytułem wynagrodzenia wykonane czynności geodeta uprawniony wystawił fakturę VAT nr [...] na kwotę 3 800,00 zł, zgodnie z umową nr IN [...] z dnia 24 czerwca 2024 r. Dokumentacja techniczna z czynności wyznaczania przebiegu granic w postaci operatu rozgraniczeniowego została zaewidencjonowana w Państwowym Ośrodki Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w B. w dniu 2 października 2024 r. pod nr [...] Decyzją z dnia 17 października 2024 r. IN.6830.2.3.2024.PG Burmistrz J. orzekł o rozgraniczeniu ww. działki nr [...] z działką nr [...]. Granica pomiędzy działkami została ustalona według granicy ewidencyjnej oznaczonej punktami [...] i [...] zgodnie ze szkicem granicznym znajdującym się w protokole granicznym, sporządzonym przez uprawnionego geodetę J. P.. Postanowieniem z dnia 18 października 2024 r. Burmistrz J. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3.800,00 zł, na które składa się wynagrodzenie dla geodety za wykonanie czynności rozgraniczeniowych. Jednocześnie Burmistrz postanowił, że koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia ponoszą: E. L. w wysokości 1 900,00 zł, H. F. w wysokości 1 266,66 zł (współwłasność w części 4/6), L. F. w wysokości 316,67 zł (współwłasność w części 1/6) oraz J. G. w wysokości 316,67 zł (współwłasność w części 1/6). W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że rozdzielił koszty postępowania rozgraniczeniowego z uwzględnieniem brzmienia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli J. G. i L. F., zaskarżając je w części, co do pkt 2 i 3. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części, umorzenie postępowania, obciążenie wnioskodawczyni w całości kosztami postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazali, że wnioskodawczyni jako osoba inicjująca postępowanie oraz posiadająca interes prawny w dokonanym rozgraniczeniu powinna ponieść w całości koszt przeprowadzonego rozgraniczenia nieruchomości. Wskazali także, iż postępowanie było niepotrzebne, gdyż potwierdziło dotychczasowy przebieg granicy. Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia J. G. na postanowienie Burmistrza J. z 18 października 2024 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na powyższe postanowienie Burmistrza J. zażalenia wnieśli J. G., H. F. i L. F.. Zażalenia wniesione w pismach opatrzonych datą 28 października 2024 r. nie zostały podpisane przez skarżące strony, w związku z czym pismem z 15 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwało skarżących do usunięcia braków formalnych zażaleń, poprzez ich podpisanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia zażaleń bez rozpatrzenia. W dniu 26 listopada 2024 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) do organu odwoławczego wpłynęło pismo pełnomocnika J. G., wraz z zażaleniem podpisanym przez J. G.. Pozostali skarżący nie uzupełnili braków formalnych zażaleń, poprzez ich podpisanie, co skutkowało pozostawieniem zażaleń H. F. i L. F. bez rozpatrzenia. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęły dwie skargi na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarga wniesiona w imieniu J. G., H. F. i L. F. została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Lu 160/25. Natomiast pod sygnaturą III SA/Lu 161/25 została zarejestrowana druga skarga wniesiona w imieniu J. G.. Postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. Sąd odrzucił skargę J. G. wniesioną w sprawie o sygn. III SA/Lu 160/25. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 160/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2024 r. Sąd wyjaśnił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie ustaliło, że zachodziły podstawy do pozostawienia zażaleń H. F. i L. F. bez rozpatrzenia. Kolegium rozpoznało jedynie zażalenie J. G., podczas gdy zażalenia zostały wniesione także przez L. F. i H. F. i zażalenie L. F. zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 141 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę Kolegium, mając na względzie przepisy art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., w pierwszym rzędzie rozważy, stosownie do stanu sprawy, zaistnienie podstaw do wydania w odniesieniu do zażalenia H. F. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza J. z 18 października 2024 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 październik a 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia J. G. i L. F., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza J. z dnia 18 października 2024 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że wbrew zażaleniu, z akt sprawy i zgromadzonego materiału wynika, że wszystkie strony przeprowadzonego postępowania administracyjnego były zainteresowane rozgraniczeniem oraz istniał spór graniczny. Z protokołu granicznego jednoznacznie wynika, że strony pozostają w sporze granicznym, bowiem dotychczasowa granica wyznaczona przez drewniany płot nie jest zgodna z granicą ewidencyjną. Mimo zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia, uczestnicy nie zgłaszali organowi braku sporności granic, na który wskazują w złożonym zażaleniu. Głównymi dokumentami stanowiącymi podstawę ustalenia przebiegu granicy były: Baza Ewidencji Gruntów i Budynków z wykazem współrzędnych punktów granicznych ze spełniającymi wymogi dokładnościowe atrybutami, operat [...] dotyczący podziału działki [...] oraz operat [...] dotyczący modernizacji. W ocenie geodety, wymienione materiały pozwalają w sposób niebudzący wątpliwości i z wymaganą dokładnością wyznaczyć przebieg spornej granicy. Upoważniony geodeta wskazał obecnym stronom przebieg granicy prawnej na podstawie dostępnych danych i dokumentów geodezyjnych. Zgodnie z protokołem granicznym ustalono przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym pomiędzy punktami: [...] i [...]. Geodeta wyznaczył Punty graniczne pomiędzy rozgraniczanymi działkami oraz okazał je obecnym przy czynnościach stronom. Z uwagi na nieobecność wszystkich stron postępowania nie było możliwe zawarcie ugody przed geodetą, jednakże obecne strony (E. L. oraz L. F.) oświadczyły, że ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń co do ich przebiegu. Do rozgraniczenia nieruchomości doszło na podstawie stosownego rozstrzygnięcia Burmistrza J.. Szkic graniczny, znajdujący się w Protokole granicznym, w sposób jednoznaczny potwierdza, że strony pozostają w sporze co do rzeczywistego przebiegu granic w zakresie drewnianego ogrodzenia od punktu 1 do działki [...]. We wskazanym zakresie stan użytkowania i faktyczny przebieg granicy nie pokrywa się z ustaleniami co do przebiegu granicy prawnej. Zatem przeprowadzenie rozgraniczenia zasadne było w interesie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, ze względu na istniejący pomiędzy stronami spór graniczny. Wobec powyższego, zasadnie organ I instancji rozliczył koszty przeprowadzonego postępowania pomiędzy wszystkie strony. Przeprowadzenie rozgraniczenia nastąpiło z korzyścią dla wszystkich stron postępowania, co skutkuje stosownym obciążeniem kosztami rozgraniczenia. Koszty te zostały podzielone proporcjonalnie. Organ dokonując rozdzielenia kosztów uwzględnił przy tym wysokość udziału w prawie własności nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...], przysługującym jej współwłaścicielom. Kolegium podkreśliło, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że między wnioskodawczynią a współwłaścicielami działki nr [...] istnieje spór graniczny. Postępowanie rozgraniczeniowe doprowadziło do usunięcia niepewności co do przebiegu spornej granicy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. G., H. F. oraz L. F. zarzucili postanowieniu z dnia 20 października 2025 r.: 1. naruszenie art. 138 §1 pkt. 1 oraz art. 144 k.p.a.; 2. naruszenie art. 262 k.p.a., w zakresie dotyczącym obciążenia skarżących kosztami postępowania w kwotach jak wyżej na podstawie współwłasności części oraz zobowiązania do wpłaty ww. kwoty na rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w J.. Koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia powinna ponieść w całości wnioskodawczyni E. L. z uwagi na fakt, że była osobą inicjującą przedmiotowe postępowanie a stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony zgodnie z art. 262 §1 pkt. 1 k.p.a., a tak było w przypadku wnioskodawczyni; 3. nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie przepisów- prawa materialnego, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie mające wpływ na treść postanowienia poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczności istotne dla sprawy; 4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, który miał wpływ na jego treść poprzez pominięcie stanowiska Skarżącej w przedmiotowej sprawie. Błąd polegał m.in. na tym, że organ I i II instancji błędnie przyjął, że skarżący L. F. i H. F. nie uzupełnili braków formalnych; 5. naruszenie zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) wynikających z art. 7 k.p.a. w związku z art 77 § 1 k.p.a. i art 78 § 1 k.p.a., przez zaniechanie wykonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, które umożliwiłby wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz wydanie decyzji merytorycznej w sposób prawidłowy, b) wynikających z art 8 k.p.a. oraz art 9 k.p.a. w związku z art 77 § 4 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w związku z art 73 k.p.a. i art. 81 k.p.a., przez nierozpoznanie zarzutów dotyczących prowadzenia sprawy w sposób uniemożliwiający stronie działającej bez zawodowego pełnomocnika należyte działanie i reprezentowanie jej praw, nieuzasadniony okolicznościami i stopniem skomplikowania sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego celem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniając tylko jeden z wchodzących w grę interesów z pominięciem stanowiska skarżącej, a w toku postępowania odwoławczego nie poinformowanie skarżącej o przysługujących jej na tym etapie uprawnieniach, a także nierozpatrzenie wszystkich lub niedostateczne rozpatrzenie podniesionych przez skarżącą zarzutów i nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy, które organ winien brać pod rozwagę z urzędu oraz niestwierdzenie wadliwości postępowania w sytuacji zaniechania informowania skarżącego działającego bez zawodowego pełnomocnika o przysługujących mu uprawnieniach w toku postępowania oraz o faktach znanych organowi z urzędu w sytuacji braku wiedzy skarżącej i niepoinformowania jej o możliwości składania w toku postępowania wniosków dowodowych oraz zgłoszonych żądań, c) wynikających z art 12 k.p.a., przez pobieżne załatwianie sprawy oraz nieprzeprowadzenie czynności postępowania pomimo istniejących możliwości ich przeprowadzenia, d) art 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez oparcie orzeczenia na podstawie części przeprowadzonego materiału dowodowego, który nie został rozpatrzony wyczerpująco i w żaden sposób zweryfikowany. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia z dnia 18 października 2024 r. oraz umorzenie postępowania w zakresie nałożenia obowiązku zapłaty przez skarżących. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie dotyczyło rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia 17 października 2024 r. o rozgraniczeniu. Rozgraniczenie nieruchomości uregulowane zostało w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne. Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości (art. 29 ust. 1 p.g.k.). Jest to postępowanie, które może składać z dwóch stadiów: postępowania administracyjnego i ewentualnie postępowania sądowego. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu (art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W postępowaniu tym czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę, albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda w sprawie decyzję administracyjną (art. 33 ust. 1 ustawy). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie przekazania jej sądowi powszechnemu, a wówczas sprawa toczy się dalej już w postępowaniu cywilnym nieprocesowym. Zgodnie z art. 31 ust. 1 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Z przepisu tego wprost wynika obowiązek zaangażowania geodety przez organ administracji do każdego postępowania, którego przedmiotem jest rozgraniczenie nieruchomości. Powinność ta jest następstwem tego, iż czynności związane z rozgraniczeniem wymagają wiedzy specjalistycznej. Podkreślić przy tym należy, że włączenie geodety do wskazanych czynności nie zostało pozostawione uznaniu organu. Zatem należy przyjąć, że wydatki związane z wynagrodzeniem geodety są bezpośrednio związane z tego typu postępowaniem. Organy obu instancji przyjęły, że granica stała się sporna, skoro jeden z właścicieli nieruchomości miał wątpliwości co do jej przebiegu. W takiej sytuacji powstaje pytanie, czy organ był uprawniony obciążyć obie strony postępowania przedmiotowymi kosztami. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu kosztów tego postępowania zastosowanie znajdują przepisy Działu IX k.p.a. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a nadto koszty mediacji (art. 263 § 1 k.p.a.). Organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjęty jest pogląd, że wybór geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych powinien być poprzedzony rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym organ administracji powinien dołożyć w tym zakresie należytej staranności. W razie potrzeby powinien zażądać od oferentów kalkulacji zaproponowanych kwot tak, aby można było zweryfikować ofertę (jak została wyliczona proponowana kwota i czy jest ona adekwatna do nakładu pracy geodety). Organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez geodetów lecz winien dokonać ich sprawdzenia i weryfikacji. Ustalając wysokość kosztów postępowania rozgraniczającego organ zobowiązany jest bowiem wykazać i uzasadnić wysokość kosztów danego postępowania, wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony tymi kosztami. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odwołało się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06. W uchwale tej NSA wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 k.c. – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w p.g.i.k. oraz w k.c. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i administracyjnym, organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady. Wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.i.k., które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c. stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. W jego ocenie, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, pozostaje w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym, wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale jest podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodzić się należy z organem, że zasada o jakiej mowa w ww. uchwale NSA, tzn. obciążenia stron kosztami postępowania po połowie, w oparciu o art. 152 k.c. nie oznacza nakazu. Powołana wyżej uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. wskazuje typową regułę, że koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele nieruchomości po połowie, bez względu na towarzyszące im – co do zasady – zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody, czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 p.g.k). Istnieją zatem przypadki, kiedy odstąpienie od wskazanej wyżej zasady jest możliwe, ale wynikać to musi ze szczególnych okoliczności konkretnej sprawy, które decydować mogą o innym sposobie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie Sądu, na tym etapie postępowania nie można przyjąć, że ta sprawa takie szczególne okoliczności posiada. Zwrócić również uwagę należy, że przepis art. 152 k.c. stanowi o obciążeniu właścicieli nieruchomości sąsiednich kosztami rozgraniczenia po połowie, lecz zasada ta ma pełne zastosowanie wówczas, gdy rozgraniczenie dotyczy tylko dwóch nieruchomości. Jeżeli natomiast przedmiotem rozgraniczenia jest kilka nieruchomości, zaś liczba wspólnych punktów granicznych jest różna, to rozdzielenie kosztów postępowania w częściach równych pomiędzy wszystkich właścicieli nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia doprowadziłoby do niesprawiedliwego rozkładu kosztów. Rozkład kosztów postępowania powinien także odzwierciedlać rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. Powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w tym stanowiska stron postępowania oraz wolę uniknięcia lub zakończenia sporu. Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453), geodeta sporządza akt ugody, jeżeli doprowadzi do jej zawarcia. Akt ugody należy sporządzić oddzielnie dla każdej linii granicznej, która w całości lub na niektórych odcinkach była sporna. Obejmuje ona wyłącznie sporne odcinki granicy (ust. 2). Treść ugody nie może wykraczać poza przedmiot związany z rozgraniczeniem. Po sporządzeniu aktu ugody geodeta wykonuje czynności, o których mowa w § 11 pkt 2 i 4 (ust. 3). Obciążanie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości (inicjatora postępowania) będzie wyjątkiem od reguły i musi wynikać ze szczególnych okoliczności indywidualnej sprawy, decydujących o możliwości innego sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Tego rodzaju przypadki dotyczą przykładowo sytuacji, w których granice sąsiadujących nieruchomości nie są w istocie sporne, gdyż pozostawały wiążąco ustalone we właściwym trybie. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że pomiędzy właścicielami działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] istniał spór, co do przebiegu granicy między wymienionymi nieruchomościami. W dniu 26 lipca 2024 r. uprawniony geodeta wyznaczył przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] według granicy ewidencyjnej oznaczonej punktami [...] i [...] zgodnie ze szkicem znajdującym się w protokole granicznym. Jak wynika z protokołu, obecni przy czynnościach rozgraniczeniowych L. F. (działka o nr ew. nr [...]) oraz E. L. (działka o nr ew. nr [...]) jednoznacznie stwierdzili, że przystają na granicę wynikającą z dokumentacji ewidencji gruntów. Strony nie zawarły ugody ze względu na nieobecność wszystkich współwłaścicieli. Nie można więc uznać, że postępowanie rozgraniczeniowe, chociaż zostało wszczęte na wniosek E. L., nie było prowadzone także w interesie J. G., L. F. oraz H. F.. Ponieważ granica sąsiednich gruntów stała się sporna, nie ulega wątpliwości, że ustalenie granic przedmiotowych nieruchomości leży w interesie wszystkich ich właścicieli (współwłaścicieli). Konsekwencją zakończenia ww. postępowania rozgraniczającego w trybie administracyjnym, poprzez wydanie decyzji o rozgraniczeniu, było rozliczenie zaskarżonym postanowieniem zapłaconego geodecie wynagrodzenia. Koszty te wyniosły 3800 zł, a prace zostały wykonane zgodnie z zawartą umową znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy. Nie ma także podstaw do uznania, że właściciele działki ewidencyjnej nr [...] mogliby być obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego w mniejszej części, niż właścicielka działki ewidencyjnej nr [...], lub też całkowicie zwolnieni od obowiązku ponoszenia kosztów. Obciążenie kosztami postępowania wnioskodawczyni i właścicieli działki nr [...] w równych częściach jest w pełni uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy, w której pomiędzy stronami istniał spór co do przebiegu granicy. Podniesione w obu skargach zarzuty nie podważają także prawidłowości zaskarżonego postanowienia w zakresie odnoszącym się do wysokości ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości również to, że zostało wystosowane zapytanie ofertowe na wykonanie przedmiotowego rozgraniczenia, jak i to, że wybrana została najkorzystniejsza oferta, spośród trzech jakie wpłynęły. Zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zatem, ewentualne działania skarżących i wywołane tym zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogą mieć znaczenia w sprawie. Nadto, organy obu instancji nie mogły badać legalności decyzji o rozgraniczeniu z dnia 17 października 2024 r. w przedmiotowej sprawie, bowiem organy administracji publicznej nie są właściwe do merytorycznej kontroli instancyjnej decyzji rozgraniczeniowej. Wyłącznie sąd cywilny może przeprowadzić taką kontrolę, po przekazaniu mu sprawy w następstwie zgłoszenia przez stronę w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, wniosku określonego przepisem art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Postępowanie rozgraniczeniowe może bowiem składać się tylko z jednej fazy postępowania, która stanowi postępowanie administracyjne, ale może także składać się z dwóch powiązanych ze sobą stadiów, to jest: jednego prowadzonego w trybie administracyjnym i drugiego - prowadzonego przez sąd cywilny. W tym drugim zatem przypadku, wprawdzie oba stadia postępowania rozgraniczeniowego są ze sobą powiązane, tym niemniej każde z nich jest innym - pod względem rodzajowym - postępowaniem. Z tej przyczyny każde z tych obu faz postępowania rozgraniczeniowego kończy odrębne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (wyrok NSA z 16 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 581/20). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Kolegium prawidłowo ustaliło stan faktyczny i wyjaśniło wszystkie istotne okoliczności. W sposób wyczerpujący rozważyło cały zebrany materiał dowodowy, a następnie do ustalonego stanu faktycznego zastosowało właściwe przepisy prawa. Materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania postanowienia o kosztach rozgraniczenia, a jego treść pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do jego uchylenia. W konsekwencji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Jerzy Drwal /sprawozdawca/ Marcin Małek /przewodniczący/ Robert Hałabis

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny