III SA/Lu 740/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 26 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu w zakresie wniosku J. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 26 września 2023 r. w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że sytuacja firmy (skarżący prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej) jest tak naprawdę dramatyczna. Trudności finansowe i przychód niemal w całości pokrywający wydatki firmy, powodują narastanie problemów finansowych i ryzyko likwidacji firmy, czego skarżący nie wyobraża sobie ponieważ stanowi źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny. Firma nie utrzymała zatrudnienia z poprzednich lat. Zwolnienia pracowników nie poprawiły sytuacji finansowej. Opłaty bieżących należności - pensje dla pracowników, utrzymanie firmy, kredyty, powodują, że skarżący jako właściciel zostaje z niczym, nie zarabiając na siebie i rodzinę. Spółka nie może też obecnie zaciągnąć żadnego kredytu na pokrycie zobowiązań ponieważ banki uznają kod PKD 8559B za zbyt ryzykowany. Wg banków firmy z takim kodem PKD jako główny mogą mieć problem ze spłatą zobowiązań. Upadek firmy to byłby dramat wielu rodzin. Pandemia przyniosła spółce dotkliwe i niemożliwe wcześniej do przewidzenia, niezależne od właścicieli, negatywne skutki w zakresie sytuacji finansowej (łącznie z ryzykiem utraty płynności finansowej). W 2019 r przed pandemią spółka zatrudniała średnio około 70 osób w różnych częściach kraju. Część na umowę zlecenie, a część na umowy o pracę. Firma działała z sukcesem na rynku niemal 10 lat. Niestety, przepisy wprowadzone zaraz po wybuchu pandemii i ciągłe lockdowny w 2020 i 2021 wpłynęły niekorzystnie na prowadzących firmę zarówno finansowo, jak i psychicznie. 2021 rok był jeszcze gorszy. Mimo restrukturyzacji firmy zaimplementowanej od początku pandemii oraz redukcji kosztów, które wprowadzono szybko reagując na sytuację zewnętrzną spółka przy przychodach [...] osiągnęła stratę finansową na poziomie minus - [...]. Te długi firma ciągle spłaca. 2022 rok to przychód na poziomie [...], wydatki [...] zł. Daje to dochód na poziomie [...] zł. Dochód roczny nie pozwala na utrzymanie firmy nawet przez miesiąc nie mówiąc o całym roku. Sytuacja, w której skarżący zmuszony byłby oddać jednorazowo całą kwotę wraz z odsetkami bez najmniejszych wątpliwości spowoduje bankructwo firmy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie sądu powołane we wniosku okoliczności nie uzasadniają przyjęcia zaistnienia w sprawie normatywnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący przedstawiając sytuację finansową spółki wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnił tym, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudne do odwrócenia skutki i podkreślał, że sytuacja, w której skarżący zmuszony byłby oddać jednorazowo całą kwotę wraz z odsetkami bez najmniejszych wątpliwości spowoduje bankructwo jego firmy. Zauważyć zatem należy, że przedmiotem skargi a zarazem wniosku skarżącego jest decyzja dotycząca zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu. Kwota do zwrotu wynosi [...] zł wraz z odsetkami, przy kwocie dofinansowania (jak wynika z zaskarżonej decyzji) w wysokości [...] zł. Rodzaj obowiązku nałożonego na skarżącego zaskarżoną decyzją nie wywołuje zatem co do zasady stanu, który byłby nieodwracalny. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata należności pieniężnej ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tego względu, egzekwowanie obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiane z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak nawet wskazał NSA w postanowieniu z dnia 3 lutego 2003 r., sygn. akt III FZ 624/22, orzeczenia.nsa.gov.pl.(dalej CBOSA) przesłanką wstrzymania wykonania decyzji nie może być sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego – sam fakt, że podatnik nie zdecydował się na dobrowolne uiszczenie należności, nie może być uznany za równoznaczny z tym, że jego powody w tym względzie są usprawiedliwione z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej, należy dokonywać z uwzględnieniem całościowej sytuacji majątkowej osoby wnioskującej o wstrzymanie wykonalności decyzji nakazującej zwrot dotacji. Skarżący wprawdzie przedstawił swoją sytuację finansową i trudności związane ze zwrotem kwoty dofinansowania. Nie wykazał jednak, że poniesienie tych kosztów istotnie doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wskazuje się też, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne – CBOSA). Skarżący do wniosku dołączył podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2022 r. i 2023 r. Przedstawione przez skarżącego dokumenty potwierdzają, że skarżący uczestniczy w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochody. Jak wskazał sam skarżący dochód za 2022 r. kształtował się na poziomie [...] zł, przy wydatkach [...] zł i przychodzie [...] zł. Przy czym już w tym miejscu zauważyć należy, że sama okoliczność poniesienia w latach poprzednich straty finansowej nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Nadto jak wskazał skarżący znaczna część kosztów utrzymania firmy to zobowiązania kredytowe. Jak wskazuje się w orzecznictwie spłata kredytu i innych zobowiązań cywilnoprawnych nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym (por. postanowienia NSA: z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt II FZ 103/21; z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II FZ 699/19; z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 499/11). Podsumowując, ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy mając na względzie podnoszone przez skarżącego okoliczności, a także wysokość należnej do zwrotu kwoty nie ma podstaw do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też nieodwracalne skutki, skoro – jak wyżej wskazano - w razie uwzględnienia skargi przez sąd uiszczona kwota podlegać będzie zwrotowi. Konieczność zwrotu części udzielonego dofinansowania nie stanowi sama w sobie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Nie ulega wątpliwości, że dofinansowanie ze środków europejskich stanowiło dodatkowe źródło dochodów skarżącego, a zatem konieczność zwrotu kwoty tego dofinansowania nie powinno spowodować uszczerbku w jego majątku. Nadto – na co zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2013r., sygn. akt II GZ 512/13) – strona skarżąca winna posiadać środki pozwalające na realizację swojej statutowej działalności oraz na spłacenie zaciągniętych zobowiązań, niezależnie od dofinansowania uzyskanego z budżetu Unii Europejskiej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.