III SA/Lu 465/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Asesor WSA Agnieszka Kosowska, , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublina z [...] marca 2023 r., nr [...] o odmowie wydania D. O. uwierzytelnionych odpisów akt sprawy nr [...] Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W piśmie z [...] lutego 2023 r. D. O. (dalej jako "skarżący") wniósł o wydanie mu i doręczenie stosownych odpisów pism w sprawie o znaku: [...] Żądanie to skarżący powtórzył w piśmie z [...] lutego 2023 r. W piśmie z [...] lutego 2023 r. Prezydent Miasta Lublina (dalej jako "organ I instancji") wezwał skarżącego wykazania ważnego interesu w żądaniu wydania uwierzytelnionych odpisów akt wyżej wymienionej sprawy w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. W piśmie z [...] marca 2023 r. skarżący odpowiedział na wezwanie, ponowił żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Postanowieniem z [...] marca 2023 r. Prezydent Miasta Lublin odmówił skarżącemu wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy znak: [...] dotyczącej dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że skarżący nie uzasadnił swojego żądania ważnym interesem strony. Skarżący wniósł zażalenia na powyższe postanowienie. Postanowieniem z [...] maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "organ II instancji") utrzymało w mocy postanowienie z [...] marca 2023 r. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podniósł, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy łub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Skarżący, pomimo wezwania organu I instancji, nie wykazał ważnego interesu, uzasadniającego żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniu skarżącego jego pismo z [...] kwietnia 2023 r. jest zażaleniem na postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2023 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. O. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego w całości. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji. Skarżący zarzucił błędne uznanie jego pisma z [...] kwietnia 2023 r. za zażalenie na postanowienie organu I instancji, podczas gdy pismo to było zgłoszeniem, w którym wyraził oczekiwanie, że organ I instancji zapewni mu czynny udział na każdym etapie postępowania i będzie informował skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów akt sprawy dotyczącej dodatku mieszkaniowego. W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu skarżącego, że organ błędnie uznał jego pismo z 14 kwietnia 2023 r. za zażalenie na postanowienie organu I instancji. Sąd podziela stanowisko organów, że pismo skarżącego z [...] kwietnia 2023 r. potraktować należało jako zażalenie na postanowienie organu I instancji z [...] marca 2023 r. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, postanowienie organu I instancji z [...] marca 2023 r., nr [...], doręczone zostało skarżącemu 7 kwietnia 2023 r. (k. 90 akt. adm.). Postanowienie zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie za pośrednictwem Prezydenta Miasta Lublina, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. W dniu [...] kwietnia 2023 r., a więc w terminie do złożenia zażalenia, skarżący złożył do organu I instancji pismo, w którym – podobnie jak w wielu wcześniejszych pismach kierowanych do organu – wyrażał swoje niezadowolenie z działań organu i zgłaszał różne wnioski. Pismo to nie zostało wprawdzie nazwane przez skarżącego zażaleniem, jednak z uwagi na treść postanowienia organu I instancji, odmawiającego skarżącemu wydania żądanych odpisów, słusznie uznał organ, że pismo skarżącego potraktować należy jako zażalenie. Zażalenie jest środkiem zaskarżania postanowień wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wniesienie zażalenia umożliwia dokonanie przez organ wyższej instancji kontroli postanowienia wydanego przez organ I instancji, a w konsekwencji ewentualne jego uchylenie lub zmianę, zgodnie z żądaniem strony. Zważywszy, że postanowienie organu I instancji było niekorzystne dla skarżącego, a skarżący w terminie do wniesienia zażalenia zakwestionował działania organu I instancji, uznanie jego pisma za zażalenie było w pełni uzasadnione. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że dla zakwalifikowania określonej czynności procesowej jako zażalenia wystarczy wyrażenie niezadowolenia z postanowienia organu pierwszej instancji. Tryb zażaleniowy jest bowiem odformalizowany. Dodać należy, że gdyby organ I instancji nie przedstawił organowi odwoławczemu zażalenia skarżącego (pisma z [...] kwietnia 2023 r.), mógłby spotkać się z zarzutem pozbawienia skarżącego prawa do skontrolowania postanowienia organu I instancji. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że zażalenie skarżącego zawiera różne wnioski dotyczące postępowania administracyjnego, a także wywody niezwiązane z treścią postanowienia organu I instancji. Odnosząc się do zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego stwierdzić należy, że jest ono zgodne z prawem. Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z [...] lutego 2023 r. skarżący wniósł o wydanie i doręczenie mu stosownych odpisów pism z akt sprawy o znaku: [...], dotyczącej dodatku mieszkaniowego. Skarżący podkreślił, że wydania odpisów pism domagał się już w piśmie z [...] stycznia 2023 r. W kolejnym piśmie z [...] lutego 2023 r. skarżący zawarł zapytanie, kiedy doręczony zostanie mu stosowny odpis pisma, do sporządzenia którego kolegium zobowiązało organ I instancji. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują udostępnienie stronie akt sprawy. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Prawo strony do przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, zarówno w toku postępowania, jak i po jego zakończeniu, nie jest zatem obwarowane żadnym warunkiem. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W przypadku zatem, gdy strona domaga się wydania jej z akt określonych odpisów, zobowiązana jest do wykazania swojego ważnego interesu. Oceny spełnienia tej przesłanki dokonuje organ. Wobec tego, że skarżący w pismach z [...] i [...] lutego 2023 r. nie wskazał ważnego interesu w żądaniu odpisów pism z akt, organ pismem z [...] lutego 2023 r. (doręczonym skarżącemu [...] marca 2023 r.) wezwał żalącego do wskazania ważnego interesu, uzasadniającego żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 marca 2023 r. skarżący złożył pismo, w którym przede wszystkim skierował szereg obraźliwych, nielicujących z powagą urzędu uwag w stosunku do pracowników organu i zakwestionował zasadność żądania wykazania ważnego interesu w żądaniu uwierzytelnionych odpisów pism z akt sprawy. Ponowił żądanie wydawania mu i doręczania stosownych odpisów wszystkich dokumentów, w tym wydawanych bez jego udziału i "poza jego plecami", stwierdził jednak jednocześnie, że organ błędnie traktuje jego żądanie jako żądanie wydania dokumentów na podstawie art. 73 § 2 k.p.a. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że skarżący nie wykazał istnienia ważnego interesu, uzasadniającego wydanie mu uwierzytelnionych odpisów pism z akt sprawy. Podkreślić należy, że jeżeli strona domaga się, by organ wydał jej określone dokumenty z akt sprawy, to podstawą działania organu jest art. 73 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje wydawanie wyłącznie odpisów uwierzytelnionych i pod warunkiem, że jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Skarżący oczekuje natomiast wydawania mu wszelkich dokumentów, których zażąda, w ramach zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co mocno akcentuje. Stanowisko skarżącego jest w świetle art. 73 § 2 k.p.a. błędne. Zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 73 § 2 i art. 74 § 2 k.p.a. jest więc nieuzasadniony. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.