III SA/Lu 33/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rębacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. R. i T. R. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z 17 września 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania A. i T. R., orzekł w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych położonych w obrębie ewidencyjnym [...] P. W., jednostka ewidencyjna [...] W.: nr [...] (w odniesieniu do nieuregulowanego udziału [...] części), nr [...] i nr [...]. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia. W dniu 27 czerwca 2024 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek A. i T. małżonków R. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] (w odniesieniu do nieuregulowanego udziału [...]), nr [...] oraz nr [...], położonych w miejscowości P. W., poprzez wykazanie w ewidencji A. i T. R. jako władających na zasadach samoistnego posiadania z wyłączeniem innych osób. Decyzją z dnia 22 listopada 2024 r., nr [...] Starosta odmówił aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Starosta [...] decyzją z dnia 11 lipca 2025 r. ponownie odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. A. i T. R. wnieśli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego decyzją z dnia 17 września 2025 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1); dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] W., jednostka ewidencyjna [...] W. w pozycji rejestrowej nr [...] dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego wpisu na rzecz G. S., ujawnionego jako władający na zasadach samoistnego posiadania w udziale [...], nakazał wpisać A. i T. R. jako władających na zasadach samoistnego posiadania w udziale [...] (pkt 2) oraz odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] P. W., jednostka ewidencyjna [...] W. w zakresie wykazania w ewidencji gruntów i budynków A. i T. R. jako osób władających wymienioną działką na zasadach samoistnego posiadania. W uzasadnieniu Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej także jako "p.g.k."), informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji. W świetle przepisu art. 20 ust. 2 p.g.k., w zakresie podmiotowym regułą jest ujawnianie w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości. Wyjątek stanowią nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, gdyż tylko w przypadku nieruchomości, dla których nie można ustalić właściciela ze względu na brak odpowiednich dokumentów (m.in. księgi wieczystej czy zbioru dokumentów), ujawnia się osoby lub inne podmioty władające tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "samoistne posiadanie" nie zostało zdefiniowane w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dlatego w ramach wykładni systemowej należy posłużyć się jego definicją zawartą w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej także jako "k.c."). Posiadaczem samoistnym jest zatem posiadacz, który włada rzeczą jak właściciel. Wykazanie w ewidencji gruntów i budynków władającego na zasadach samoistnego posiadania wiąże się zatem z koniecznością ustalenia czy władający jest posiadaczem i czy posiadanie to odbywa się na zasadach samoistnego posiadania. Niezbędne jest więc dokonanie ustaleń faktycznych oraz ich oceny przez pryzmat art. 336 w zw. z art. 140 k.c. w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. Przedmiotem ustaleń jest zatem sposób władania gruntem w kontekście korzystania z niego przez daną osobę bez jakiegokolwiek wpływu na to korzystanie przez osoby trzecie. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw lub nawet przesłanek do uznania, aby władanie na zasadach samoistnego posiadania użyte w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego miało stanowić odrębną od prawa cywilnego instytucję prawną. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że organ pierwszej instancji wprawdzie zgromadził materiał dowodowy, jednak błędnie ocenił jego wartość dowodową w rozumieniu art. 80 k.p.a. Kwestia władania przedmiotowymi działkami powinna zostać rozstrzygnięta w niniejszym postępowaniu, czego organ pierwszej instancji nie uczynił. Starosta błędnie przyjął, że skoro zeznania świadków różnią się od siebie, to nie można w sposób bezsporny ustalić rzeczywistego stanu władania przedmiotowymi gruntami. W ocenie organu drugiej instancji, wbrew zarzutom skarżących zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że powyższe ustalenia powinny zostać przeprowadzone jedynie w stosunku do objętych wnioskiem działek nr [...] i nr [...]. Natomiast żądanie wnioskodawców dotyczące ujawnienia ich jako władających udziałem [...] przypisanym dotychczas do działki nr [...] na rzecz G. S. nie ma uzasadnionych podstaw prawnych i jako niemożliwe do zrealizowania w obecnym stanie prawnym skutkuje odmową aktualizacji ewidencji gruntów w tym zakresie. Organ podkreślił, że istnieje możliwość ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków władających na zasadach samoistnego posiadania, jednakże wyłącznie w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu i dotyczy prawa do całej nieruchomości. Żaden przepis prawa nie przewiduje bowiem ujawnienia samoistnego posiadania w udziale lub do części nieruchomości. Wynika to z już z samej konstrukcji przepisów art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. w połączeniu z § 11 pkt 7 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w których mowa jedynie o wielkości przysługujących udziałów, ale w prawie własności. Organ odwoławczy wskazał, że z zeznań S. R. wynika, że wspólnie z mężem posadziła w latach 80 - tych około 100 sztuk tui w miejscu, gdzie znajdował się drewniany płot dzielący działkę nr [...] na dwie części. Tuje posadzone były do miejsca, w którym rósł stuletni kasztan. Według zeznań świadka większość tui zostało ściętych w roku 2023 i 2024, a pozostałe od drogi głównej zostały usunięte przez jej syna A. R. 2 maja bieżącego roku. Natomiast stuletni kasztan został ścięty przez syna i synową 7 grudnia 2024 r. Powyższym S. R. potwierdziła, że A. i T. R. traktują wskazaną nieruchomość jak własną. Decyzja Wójta [...] W. nr [...] z dnia 8 maja 2023 r., odmawiająca wydania zezwolenia A. R. usunięcia drzewa z gatunku Kasztanowiec zwyczajny o obwodzie pnia 320 cm rosnącego na działce nr [...] również świadczy o tym, iż traktował wyżej wymienioną działkę jak swoją własność. Organ zauważył również, że Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem w sprawie o sygn. akt II Ka [...] z dnia 11 lutego 2025 r. uniewinnił oskarżoną S. R. od zarzucanego jej czynu. W piśmie z dnia 3 października 2024 r. obrońca wskazywał na nieprawdopodobieństwo, aby obwiniona miała wyrywać z podwórka zasadzone przez pokrzywdzonych rośliny na działce nr [...]. Można wysnuć wniosek, że wymieniony wyrok został wydany na podstawie powyższej linii obrony, a zatem S. R. przyznaje, że nie wykonywała czynności na wyżej wymienionej działce. Według S. R. na działce nr [...] było zasiane zboże dla kur, które syn zniszczył i w tym miejscu posadził groch, zaś działka nr [...] użytkowana jest jako łąka, którą kosi. Na działce nr [...] jest zasiany groch, a uprawa jest zgłoszona we wniosku do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji, co potwierdza decyzja z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia 30 grudnia 2021 r. nr [...], ponieważ A.j i T. R. czują się posiadaczami samoistnymi i władają nieruchomością jak swoją własnością, czerpiąc z niej pożytki. Na działce nr [...] jest łąka, którą koszą. Zdaniem S. R. to ona kosi wskazaną łąkę. Jednak zarówno dla organu pierwszej instancji, jak i dla skarżących wydaje się przeczyć zasadom wiedzy, logiki oraz doświadczenia życiowego, jakoby koszenie łąki było wykonywane przez S. R.. Organ zwrócił również uwagę, że E. Ż., która potwierdza zeznania S. R., jest jej córką, a zatem jej opinia może być subiektywna. Mając na uwadze powyższe, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że Starosta [...] powinien był dokonać aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych o numerach 40 i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...] P. W., jednostka ewidencyjna [...] P. W., poprzez wykazanie w ewidencji gruntów i budynków A. i T. R. jako osób władających wyżej wymienionymi działkami na zasadach samoistnego posiadania. Organ drugiej instancji ustalił w toku postępowania odwoławczego, że wnioskodawcy władają przedmiotowymi działkami jak właściciele - korzystają z nich zgodnie z przeznaczeniem, pobierają pożytki i inne dochody. W tych samych granicach rozporządzają nimi. W okolicznościach badanej sprawy A. i T. R. mają przymiot samoistnych posiadaczy uprawniający do wykazania ich jako osób władających przedmiotowymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, a realizacja tego prawa powinna nastąpić w ramach aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organ podkreślił, że nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, natomiast decyzja Starosty [...] jest wadliwa. W związku z tym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., natomiast uznał, że zachodzą podstawy do wydania decyzji reformatoryjnej. T. R. i A. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2025 r., zaskarżając tę decyzję w części objętej pkt 3 i zarzucając naruszenie: a) art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą nieprawidłowym przyjęciem, że przepis ten wyłącza możliwość ujawnienia w ewidencji gruntów samoistnego posiadania w udziale lub do części nieruchomości; b) art. 80 k.p.a., na skutek niedokonania przez organ drugiej instancji jakiejkolwiek oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście ustalenia tego czy skarżący spełniają przesłanki do uznania ich za samoistnych posiadaczy 1/2 udziału w działce nr [...] położonej w [...] W.; c) art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 8 k.p.a., na skutek wadliwego i ograniczonego uzasadnienia skarżonej decyzji w zakresie wyjaśnienia, dlaczego zdaniem organu drugiej instancji brak jest prawnej możliwości dokonania postulowanej przez skarżących zmiany w ewidencji gruntów w zakresie udziału w działce nr [...] położonej w [...] W.. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej punktu 3 oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że w ich ocenie brak jest przeszkód prawnych, ażeby w ewidencji gruntów prowadzonej dla działki nr [...] ujawnić skarżących jako posiadaczy samoistnych nieruchomości w zakresie udziału wynoszącego [...] w miejsce ujawnionego w niej nieżyjącego od 55 lat poprzedniego posiadacza samoistnego - G. S.. W realiach sprawy pozostaje poza sporem, że działka nr [...] jest nieuregulowana, co już przesądza, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. Nie ma zarazem żadnych przeszkód prawnych, ażeby w ewidencji wykazywać samoistne posiadanie nieuregulowanego gruntu w częściach ułamkowych. O powyższym świadczy nawet treść aktualnych wpisów ewidencyjnych w odniesieniu do przedmiotowej działki, wskazujących, że udział 1/2 w działce stanowi przedmiot prawa własności wnioskodawców, zaś udział 1/2 znajduje się w samoistnym posiadaniu G. S.. Treść tego wpisu, pomimo jego oczywistej nieaktualności w odniesieniu do samoistnego posiadania G. S., nie jest przez organ drugiej instancji w ogóle kwestionowana. Dodatkowo skarżący wskazali, że wniosek w zakresie ujawnienia w ewidencji faktu samoistnego posiadania ułamkowej części nieruchomości dotyczy w istocie całości nieuregulowanego udziału w gruncie (1/2). Zatem nie można przyjąć, ażeby postulowana przez skarżących aktualizacja miała dotyczyć ujawnienia udziału w samoistnym posiadaniu. Dodatkowo, skarżący są właścicielami uregulowanego udziału w nieruchomości wynoszącego 1/2. Zatem po uwzględnieniu wniosku skarżących będą oni jedynymi osobami widniejącymi w ewidencji dla przedmiotowego gruntu, co oznacza, że zachowana zostanie tożsamość władających i właścicieli, co również przemawia za zasadnością prezentowanego w skardze stanowiska. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jedynie art. 57a, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Po przeprowadzeniu według wskazanych zasad kontroli zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2025 r. w zakresie objętym jej pkt 3, to jest w zakresie, w jakim organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku skarżących A. i T. R. o aktualizację danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] P. W., jednostka ewidencyjna [...] [...] W., w zakresie nieuregulowanego udziału 1/2, poprzez wykazanie w ewidencji A. i T. R. jako władających na zasadach samoistnego posiadania z wyłączeniem innych osób. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm., dalej także jako "rozporządzenie"). Przepis art. 2 pkt 8 powołanej ustawy definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, budynków i lokali (art. 20 ust. 1 p.g.k.). W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Stosownie do art. 20 ust. 2 p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.). Stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ewidencja obejmuje dane dotyczące: 1) działek ewidencyjnych; 2) użytków gruntowych; 3) klas bonitacyjnych; 4) punktów granicznych; 5) budynków; 6) lokali; 7) właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania. Z powołanych przepisów wynika, że istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie informacji o gruntach, budynkach, lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach nimi władających lub gospodarujących. Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny stwierdzony dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13). Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: z urzędu (pkt 1) lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (pkt 2). Jak podnosi się w orzecznictwie, przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine p.g.k. tworzy nową autonomiczną podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisane do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 765/16). Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k. w drodze czynności materialno-technicznej – w oparciu o podstawy wymienione w tym punkcie albo – zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. – w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.). Aktualizacja ewidencji ma na celu zastąpienie danych nieaktualnych nowymi danymi, przedstawiającymi stan aktualny. Organ jest związany treścią wniosku, co oznacza, że nie ma uprawnienia do samodzielnej modyfikacji wniosku. Żądanie zawarte we wniosku wyznacza przedmiot postępowania. Rozpoznając wniosek o dokonanie zmian w ewidencji gruntów organ ewidencyjny bada, czy w oparciu o przedstawione dowody w świetle przepisów prawa uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji zgodnie z żądaniem. Mając na uwadze powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżących domagających się aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] [...] W., jednostka ewidencyjna [...] P. W., w zakresie nieuregulowanego udziału 1/2, poprzez wykazanie w ewidencji A. i T. R. jako władających na zasadach samoistnego posiadania z wyłączeniem innych osób, nie mogło być uwzględnione. W ocenie Sądu prawidłowe jest bowiem stanowisko organu odwoławczego, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków samoistnego posiadania w udziale lub do części nieruchomości. Jak wskazano wyżej, w ewidencji gruntów – poza informacjami dotyczącymi, gruntów, budynków i lokali – wykazuje się także, zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Definicję posiadania samoistnego zawiera art. 336 kodeksu cywilnego, który stanowi, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawem, aczkolwiek wiążą się z nim określone uprawnienia. Z powołanego wcześniej przepisu 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. wynika, że co do zasady w przypadku gruntów niestanowiących własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego ujawnia się właścicieli nieruchomości, a osoby, które władają gruntami na zasadach posiadania samoistnego – tylko wówczas, gdy nie można ustalić właścicieli nieruchomości. Powołany przepis wskazuje zatem, że ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków osoby władającej na zasadach samoistnego posiadania ma charakter wyjątkowy, gdyż znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy brak jest danych odnośnie właściciela tego gruntu. Jako wyjątek od zasady, jaką jest ujawnianie w ewidencji gruntów właścicieli nieruchomości, powinien być wykładany w sposób wąski, nie zaś rozszerzająco. W związku z tym, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, już treść art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. wskazuje, że wniosek skarżących w odniesieniu do działki nr [...] nie mógł zostać uwzględniony. W sprawie pozostaje bowiem poza sporem, że działka nr [...] położona w [...] W. ma częściowo uregulowany stan prawny. Wprawdzie w ewidencji gruntów w odniesieniu do tej działki w zakresie udziału w wysokości 1/2 jest wpisany G. S. jako władający samoistnie, ale w zakresie pozostałego udziału w wysokości 1/2 wpisani są A. i T. małżonkowie R. jako właściciele. W ramach podstawy wpisu skarżących w ewidencji gruntów jako właścicieli w udziale w wysokości 1/2 wskazano postanowienie Sądu Rejonowego w J. L. w sprawie I Ns [...], wydane w sprawie o uregulowanie własności nieruchomości, postanowienie Sądu Rejonowego w J. L. w sprawie I Ns [...] o stwierdzenie nabycia spadku, postanowienie Sądu Rejonowego w J. L. w sprawie I Ns [...] o stwierdzenie nabycia spadku oraz akt notarialny Rep. A nr [...] (k. 25 oraz k. 35-44 akt adm.). W ocenie Sądu w tej sytuacji nie można uznać, że spełniona jest dyspozycja art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że nie można w ogóle ustalić właściciela przedmiotowej działki, skoro znane są osoby współwłaścicieli nieruchomości w zakresie udziału w wysokości 1/2. Przede wszystkim zaś trafnie w zaskarżonej decyzji wskazano na normę § 11 pkt 7 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, według którego ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania. Przepis wyraźnie przewiduje więc możliwość ujawnienia w ewidencji jedynie danych dotyczących wielkości udziałów w prawie własności, natomiast nie przewiduje ujawnienia danych dotyczących wielkości udziału w przypadku samoistnego posiadania. Nie ma zatem możliwości wpisania skarżących jako samoistnych posiadaczy w odniesieniu do udziału wynoszącego 1/2, w miejsce G. S.. Można zauważyć, że zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 11 pkt 7, wykazuje się także dane dotyczące: użytkowników wieczystych gruntów, jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd albo trwały zarząd nieruchomościami, państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych. W takich przypadkach, zgodnie z ust. 3 § 12 rozporządzenia, w ewidencji gruntów wykazuje się także wielkość udziałów podmiotów, o których mowa w pkt 1, w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji uprawnieniach do nieruchomości. W § 12 rozporządzenia, w odniesieniu do wymienionych w nim podmiotów, przewidziane więc zastało ujawnienie w ewidencji wielkości udziałów podmiotów, o których mowa w pkt 1, w przysługujących im uprawnieniach do nieruchomości. Jeszcze raz podkreślić zaś należy, że obowiązujące przepisy prawa, w tym przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie przewidują ujawnienia w ewidencji udziału w zakresie władania na zasadzie posiadania samoistnego. Wobec tego nie jest możliwe dokonanie takiego wpisu na rzecz skarżących. Wymaga podkreślenia, że analogiczne stanowisko było już prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie § 23 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn zm.). Przepis ten, podobnie jak obecne § 11 ust. 7 oraz § 12 ust. 3 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r., przewidywał, że rejestr gruntów zawiera informacje określające: 1) właścicieli gruntów oraz ich udziały w prawie własności; 2) władających na zasadach samoistnego posiadania gruntami o nieustalonym właścicielu; 3) użytkowników wieczystych, użytkowników, zarządców oraz trwałych zarządców gruntów Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego oraz ich udziały odpowiednio w użytkowaniu wieczystym, użytkowaniu, zarządzie lub trwałym zarządzie; 4) organy, które gospodarują zasobem nieruchomości Skarbu Państwa albo gminnym, powiatowym lub wojewódzkim zasobem nieruchomości, oraz ich udziały w tym gospodarowaniu; 5) osoby prawne, które wykonują prawo własności i inne prawa rzeczowe do gruntów Skarbu Państwa, oraz ich udziały w tych uprawnieniach; 6) nazwy spółek wspólnot gruntowych, składy zarządów tych spółek oraz osoby uprawnione do korzystania ze wspólnot gruntowych i przysługujące im udziały w tych wspólnotach; 7) dzierżawców gruntów oraz ich udziały w dzierżawie. Na tle § 23 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w orzecznictwie także wskazywano na brak możliwości uwzględnienia wniosku o dokonanie w ewidencji gruntów wpisu władającego w określonym udziale (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 534/20). W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania ujawnia się wówczas, gdy status prawny danej nieruchomości jest nieuregulowany, a jedyną relacją, jaką można stwierdzić pomiędzy określonym podmiotem a tym gruntem jest relacja faktyczna wyrażająca się w posiadaniu konkretnej nieruchomości gruntowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1418/22). Natomiast w okolicznościach sprawy skarżący są współwłaścicielami działki nr [...] położonej w P. W.. Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że w świetle przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia władanie gruntem o nieustalonym stanie prawnym, prowadzące do ujawnienia takiego władającego w ewidencji gruntów, winno dotyczyć całej działki, nie zaś jej fizycznie wydzielonej części (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 2289/19 oraz z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1418/22). Z przyczyn wyjaśnionych już wyżej uznać należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie jest również możliwe wpisanie skarżących jako władających gruntem na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie określonego udziału. Powyższej oceny w żadnym razie nie podważa argument, że w przypadku uwzględnienia wniosku skarżących byliby oni jedynymi osobami widniejącymi w ewidencji prowadzonej dla działki nr [...]. Ujawnienie skarżących musiałoby bowiem polegać na wpisaniu ich w ewidencji jako władających na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie udziału (1/2), co w świetle przywołanych obowiązujących przepisów nie jest możliwe. Za odmienną oceną nie przemawia również aktualny stan ewidencji, w której ujawnieni są skarżący jako współwłaściciele w 1/2 części oraz G. S. jako władający samoistnie w 1/2 części. Wyjaśnić należy, że przed 12 lipca 2014 r. obowiązywał art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który przewidywał, że w ewidencji gruntów i budynków, założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32), oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego. Przepis art. 2 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. przewidywał zaś, że w ewidencji podaje się osobę właściciela oraz inne osoby, w których władaniu grunt lub budynek znajduje się, jak również miejsce zamieszkania (siedzibę) tych osób. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do działki nr [...] w ewidencji gruntów pierwotnie w 1967 r. wpisane były dwie osoby jako władający, w udziałach po [...] – G. S. i B. B.. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w J. L. w sprawie I Ns [...] stwierdzono nabycie przez B. B. udziału w wysokości 1/2 we współwłasności nieruchomości – działki nr [...] położonej w P. W.. Na skutek późniejszych zdarzeń i czynności prawnych, ten udział obecnie jest wykazany w ewidencji jako udział skarżących we współwłasności (k. 25 i k. 28-44 akt adm.). Jednocześnie w ewidencji pozostał pierwotny wpis G. S. jako władającego w udziale 1/2. Wpis ten został dokonany w odmiennym od obecnego stanie prawnym. Natomiast, jak wyjaśniono już wyżej, w świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego nie jest możliwe ujawnienie skarżących jako władających działką na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie udziału. Z omówionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w szczególności powołanego w skardze art. 20 ust. 2 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, odmawiając dokonania aktualizacji ewidencji zgodnie z wnioskiem skarżących w odniesieniu do działki nr [...] położonej w [...] W.. Zaskarżona decyzja nie została też wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ odwoławczy dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, przedstawiając tę ocenę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie dopuścił się więc zarzucanego naruszenia art. 80 k.p.a. Ocena przedstawiona w zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ rozważał całokształt dowodów dotyczących kwestii posiadania w stosunku do wszystkich objętych wnioskiem działek i w ramach tej oceny nie kwestionował posiadania skarżących. Jednakże dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie objętym skargą decydujące znaczenie miały już przepisy prawa, wyłączające możliwość ujawnienia w ewidencji gruntów samoistnego posiadania w udziale lub do części nieruchomości. Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i jej uzasadnienie zawierają wszystkie wymagane przepisami elementy. W szczególności organ w jasny sposób, z powołaniem się na określone przepisy wyjaśnił, z jakich względów nie uwzględnił wniosku skarżących sformułowanego w odniesieniu do działki nr [...]. Uzasadnienie w tym zakresie jest zwięzłe, ale nie pozostawia wątpliwości co do toku rozumowania organu. Jak wyjaśniono wyżej, ocena prawna organu w tej kwestii jest w pełni prawidłowa. Zarzut naruszenia wskazanych przepisów oraz art. 8 k.p.a. jest więc nieuzasadniony. Z przytoczonych powodów brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.