Sygnatura
II SA/Rz 1640/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2026 r., II SA/Rz 1640/25 – ewidencja gruntów i budynków
Wynik
Uchylono postanowienie I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 27 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2025 r. nr GK-I.7222.1.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 września 2025 r. nr GE-O.6640.131.2024.DKU; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie na rzecz skarżącej L. N. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. N. (dalej: Skarżąca) jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: PWINGiK lub Organ II instancji) z 17 listopada 2025 r. nr GK-I.7222.1.2025, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent lub Organ I instancji) z 26 września 2025 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wykreślenia /usunięcia z działki nr [...] położonej w obrębie [...] projektowanej sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej z geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu (GESUT). Powyższe rozstrzygniecie zapadło w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 - dalej: p.g.k.). Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca wnioskiem z 28 lutego 2024 r. zwróciła się do Prezydenta o wykreślenie/usunięcie z mapy zasadniczej projektowanych sieci uzbrojenia terenu (wodociągowej i kanalizacyjnej) wrysowanych na działce nr [...] położonej w [...] przy ul. [...]. Organ I instancji poinformował wnioskodawczynię, że nie ma postaw do podejmowania działań w tej sprawie. W związku ze stanowiskiem Prezydenta, Skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: SKO), które uznało się za niewłaściwe w tej sprawie i pismem z 8 lipca 2024 r. przekazało sprawę PWINGiK. Po dokonaniu analizy złożonego wniosku, Organ II instancji wezwaniem z 11 lipca 2024 r. wezwał Skarżącą do doprecyzowania żądania. W odpowiedzi zainteresowana poinformowała, że oczekuje usunięcia projektowanych mediów z działki [...] położonej przy ulicy [...] i poprosiła "o niezwłoczne podjęcie decyzji w tej sprawie". PWINGiK postanowieniem z 2 września 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego ww. sprawie. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie do Głównego Geodety Kraju, który postanowieniem z 28 października 2024 r., nr [...], uchylił postanowienie PWINGiK, stwierdzając brak właściwości tego organu do rozpatrzenia tej sprawy. Zgodnie z postanowieniem Głównego Geodety, PWINGiK pismem z 30 lipca 2025 r. przekazał akta sprawy Prezydentowi jako organowi właściwemu. Po ponownej analizie sprawy Prezydent postanowieniem z 26 września 2025 r., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w żądanym przez Skarżącą zakresie. Na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła zażalenie, domagając się usunięcia projektowanych sieci z własnej działki. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że "Wydział Geodezji w [...] wkreśłił w mojej działce projektowane sieci samowolnie bez żadnych prawomocnych decyzji administracyjnych tj. z rażącym naruszeniem przepisów prawa w tym zakresie". Skarżąca wskazała, że uzasadnienie postanowienia z 26 września 2025 r., wskazujące, że "brak jest natomiast przepisów w ustawie p.g.k. i rozporządzeniu GESUT które stanowiłyby podstawę do aktualizacji bazy GESUT" jest nie do przyjęcia. Skoro wkreślono samowolnie te sieci bez żadnych prawomocnych decyzji to należy je niezwłocznie wykreślić. Opisanym na wstępie postanowieniem z 17 listopada 2025 r. Organ II instancji utrzymał postanowienie Prezydenta w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne sprawy dotyczące prowadzenia, aktualizacji oraz korekty danych zawartych w geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu należą do kompetencji starosty lub prezydenta miasta na prawach powiatu i realizowane są wyłącznie w formie czynności materialno-technicznych, a nie w drodze decyzji administracyjnych. Organ podkreślił, że przepisy ustawy p.g.k. oraz rozporządzenia w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu nie przewidują trybu administracyjnego, umożliwiającego właścicielowi nieruchomości żądanie wydania decyzji o wykreśleniu projektowanej sieci z bazy GESUT. Aktualizacja danych tej bazy następuje bowiem na podstawie materiałów przyjmowanych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wyników narad koordynacyjnych oraz innych dokumentów wskazanych w przepisach prawa, w drodze czynności materialno-technicznych wykonywanych przez organ prowadzący bazę. Organ II instancji wyjaśnił również, że dla załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej konieczne jest istnienie wyraźnej normy kompetencyjnej prawa materialnego upoważniającej organ do wydania decyzji w indywidualnej sprawie administracyjnej. W przedmiotowej sprawie taka podstawa prawna nie istnieje, gdyż przepisy regulujące funkcjonowanie GESUT nie przewidują możliwości wydania decyzji administracyjnej dotyczącej usunięcia projektowanych sieci uzbrojenia terenu z ewidencji. W konsekwencji, brak kompetencji organu do wydania decyzji w żądanym zakresie stanowił "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy uznał tym samym, że Prezydent prawidłowo zastosował przepisy prawa i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, ponieważ żądanie Skarżącej nie mogło zostać rozpoznane w trybie postępowania administracyjnego regulowanego przepisami K.p.a. Podkreślono, że na etapie badania przesłanek z art. 61a § 1 K.p.a. organ nie prowadzi postępowania dowodowego ani nie dokonuje merytorycznej oceny żądania, lecz ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy istnieją formalnoprawne przeszkody uniemożliwiające rozpoznanie sprawy w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie przeszkoda taka niewątpliwie wystąpiła, wobec czego postanowienie Organu I instancji zostało utrzymane w mocy. W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, Skarżąca szeroko opisała stan faktyczny sprawy wskazując, że WSA w Rzeszowie wyrokiem z 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 274/22 uchylił decyzje organów obu instancji, dotyczące planowanej na działce należącej do Skarżącej inwestycji celu publicznego, a organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu odmówił lokalizacji takiej inwestycji – w związku z czym nie jest to inwestycja planowana. Pomimo jednak prawomocnego wyroku sądu oraz decyzji rozstrzygającej sprawę, organy ewidencyjne nie wykreśliły z działki Skarżącej projektowanych sieci zasłaniając się brakiem odpowiednich przepisów, co ogranicza Skarżącą w możliwości zabudowy jej własnej działki, gdyż zapisy zawarte w ewidencji stanowią dla innych organów podstawę do władczych działań w stosunku do Skarżącej. W odpowiedzi na skargę PWINGiK wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości twierdzenia i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, jedynie wtedy gdy dotknięte są wadami w postaci: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał wniesioną skargę za uzasadnioną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie PWINGiK o utrzymaniu w mocy postanowienia Organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Podstawę prawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie wskazuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę, bądź wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw). Przesłanka ta jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Lublinie z 30 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 789/19, wyrok WSA w Kielcach z 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 589/21 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, organ ma obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W doktrynie oraz judykaturze przyjęto, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384; wyrok NSA z 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 493/13, wyrok NSA z 15 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1395/12). Wszczęcie postępowania przez organ administracji w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną narusza bowiem zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz zasadę pewności obrotu prawnego. Do "innych uzasadnionych przyczyn" skutkujących odmową wszczęcia postępowania zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 maja 2026 r. II SA/Go 229/26. W orzecznictwie akcentuje się, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku, tj. gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Por wyrok WSA w Poznaniu z 25 marca 2026 r. III SA/Po 145/26. W przedmiotowej sprawie oczywistość taka, w ocenie Sądu, nie wstępuje. W sprawie niniejszej, sądową kontrolą objęto postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, z wniosku Skarżącej, domagającej się aktualizacji zawartych w ewidencji zapisów dotyczących jej działki – w ramach istniejącej bazy GESUT - dotyczących planowanej sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej . Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżąca jest właścicielką działki budowlanej [...] w stosunku do której – na wniosek inwestorów: M. i J. T. - zapadła decyzja Prezydenta Miasta [...] z 13 lipca 2021r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego tj. budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej, utrzymana w mocy przez SKO w Rzeszowie, decyzją z 15 grudnia 2021r. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że z inicjatywy inwestorów przedmiotowa inwestycja stała się przedmiotem narady koordynacyjnej przeprowadzonej 1 września 2021 r. i na podstawie protokołu z tej narady została wpisana do bazy GESUT ( k. 56 akt adm.). Wyrokiem z 10 sierpnia 2022r. II SA/Rz 274/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając brak podstaw do objęcia przedmiotowej inwestycji decyzją o lokalizacji celu publicznego. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w odniesieniu do tej samej inwestycji, Organ I instancji, decyzją z 19 lutego 2024r. odmówił inwestorom ustalenia warunków zabudowy na przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne, zlokalizowane m.in. na działce Skarżącej. Tym samym stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie, którego organ nie kwestionuje - zwracając jedynie uwagę na brak przepisów wykonawczych, pozwalających na dokonanie wpisu w bazie GESUT, w inny sposób aniżeli jako wynik narady koordynacyjnej - nie wskazuje na to, aby ewentualnie wkreślona w działkę Skarżącej instalacja wodociągowa czy kanalizacyjna była odzwierciedleniem istniejącego stanu prawnego. W tej sytuacji nie można a’priori odmówić słuszności zarzutom Skarżącej, która podnosi, że ingerencja organu w obszar jej nieruchomości jest bezprawna, gdyż dane stanowiące podstawę wpisu do bazy GESUT stały się nieaktualne, wobec wyroku WSA w Rzeszowie, uchylającego podstawy do uznania przedmiotowej inwestycji za planowaną oraz wydanej następnie odmownej decyzji Organu I instancji, a nadto istnienie spornego zapisu rzutuje na prawo zabudowy własnej działki przez Skarżącą. Niezależnie bowiem od tego, że organ w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, iż dane zawarte w bazie GESUT nie mają charakteru wiążącego, a służą wyłącznie do koordynacji działań inwestycyjnych, to z pisma prezydenta z 14 sierpnia 2024 roku wynika, że dane wynikające z narady koordynacyjnej nie są danymi wiążącymi ale mogą zostać wykorzystane przez organ architektoniczno budowlany. W ocenie Sądu sam fakt, że dane te mogą stać się podstawą wydania przez inny organ decyzji rozstrzygającej o prawach Skarżącej, musi stanowić przesłankę do skrupulatnej aktualizacji tychże danych. Tam samym Sąd nie popiera argumentacji organu, w kwestii braku obowiązku merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Zakres przedmiotowej sprawy mieści się bowiem w granicach właściwości organu wynikających z art. 7d. p.g.i.k. zgodnie z którym, do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym m.in. prowadzenie dla obszaru powiatu: – ewidencji gruntów i budynków, w tym bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, – geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, w tym bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 3, zwanej dalej "powiatową bazą GESUT", – gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Do starosty należy zatem czuwanie nad aktualizacją informacji o sieciach uzbrojenia terenu, tak aby baza ta zapewniała zarówno pewność jak i bezpieczeństwo przyszłych procesów inwestycyjnych oraz aby odzwierciedlała zaistniałe zdarzenia prawne, a nie tworzyła wpisy w sposób samowolny, oderwany od zdarzeń stanowiących ich materialnoprawną podstawę. Nie powinno bowiem ulegać wątpliwości, że baza GESUT będąca z mocy art. 7d p.g.i.k. częścią zasobu, jest rejestrem odzwierciedlającym jedynie efekty innych postępowań merytorycznych czy też zdarzeń prawnych, nie zaś instrumentem kształtującym prawa i obowiązki obywateli w sposób autonomiczny, oderwany od efektów postępowań merytorycznych. Innymi słowy, w sprawie koniecznym jest zbadanie czy zakwestionowany przez Skarżącą wpis do bazy utracił swoją podstawę na skutek usunięcia z obrotu prawnego decyzji o lokalizacji celu publicznego, wyrokiem WSA w Rzeszowie z 10 sierpnia 2022r. czy też może stan faktyczny i prawny sprawy jest inny. Nie można bowiem automatycznie wykluczyć, że mimo iż usunięte z obrotu prawnego pozostały decyzje o lokalizacji celu publicznego i po wyroku sądu nie mogą one stanowić podstawy do ograniczania praw Skarżącej, to jednak sporny wpis znajduje swoją podstawę w innych okolicznościach faktycznych i prawnych, niezwiązanych zupełnie z lokalizacją w/w celu publicznego i sądową kontrolą tej decyzji. W tym zakresie Skarżąca oraz organ prezentują odmienne stanowiska, nie precyzując jednak podstaw prawnych do ich wywodzenia, zatem rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu bez szczegółowych ustaleń nie jest możliwe. Bez takiej analizy, załatwienie sprawy z wniosku Skarżącej – w sposób nieefektywny, poprzez odmowę wszczęcia postepowania w indywidualnej sprawie - jest przedwczesne i nieodpowiadające intencjom wniosku. Skoro bowiem do dokonywania aktualizacji bazy GESUT, zgodnie z §13 rozporządzenia ...... przewidziana została droga czynności materialno – technicznych - to w pierwszej kolejności organ winien albo w drodze czynności materialno- technicznej dokonać aktualizacji wspomnianej bazy, poprzez dokonanie stosownego wpisu aktualizacyjnego – tutaj wykreślenie wpisu o inwestycji, której postawy zostały z obrotu prawnego usunięte, albo też odmówić stosownej czynność materialno – technicznej z pouczeniem o przysługującej Skarżącej możliwości kontroli prawidłowości działania organu w drodze skargi do sądu administracyjnego. Samo tłumaczenie, że §13 rozporządzenia nie pozwala na dokonanie nowego wpisu polegającego na wykreśleniu wpisu, który stracił aktualność jest niezrozumiałe. Skoro omawiana baza podlega stałej aktualizacji, wraz ze zmieniającą się sytuacją faktyczną i prawną, to logicznym jest, że w sytuacji gdy dokonano wpisu, który na dzień jego dokonania miał ważną podstawę, zarówno faktyczną jak i prawną, a następnie podstawa ta odpadła na skutek kontroli instancyjnej czy też sądowej – to ta istotna zamian stanu prawnego stanowi podstawę do dokonania aktualizacji istniejącego wpisu, w ramach tego samego przepisu, który pierwotnie pozwolił na jego dokonanie. Jest to bowiem prosta weryfikacja okoliczności, która mogła zostać uznana za uprawniającą do wpisu, jednak po weryfikacji nie może wywoływać dalszych skutków, co wymaga odnotowania w stosownym rejestrze. W przypadku jednak gdy Starosta, będący organem właściwym do czuwania nad prawidłowością i aktualnością bazy GESUT, uzna że żądana czynność materialno- techniczna (dokonanie wpisu poprzez wykreślenie istniejącego wpisu) nie może być dokonana, powinien co najmniej poinformować Skarżącą o przyczynach nie załatwiania sprawy w formie czynności materialno technicznej. W tej sytuacji Skarżącej otwiera się droga do skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom organu, w takim przypadku wydanie decyzji o odmowie dokonania czynności materialno -technicznej nie jest wykluczone. Na uwagę zasługuje argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w postanowieniu z dnia 22 maja 2015 r. I OSK 2912/13, w której sąd nie zgodził się ze stanowiskiem, że odmowa dokonania czynności materialno –technicznej stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. ale przychylił się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie, że odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., I OSK 761/08). Należy zatem zauważyć, że zarówno we wcześniejszym orzecznictwie NSA, jak i w aktualnych orzeczeniach sądów administracyjnych obu instancji, dopuszcza się w określonych sprawach administracyjnych, aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji (m.in. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 230/09 - w sprawie odmowy wydania dowodu osobistego; wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 850/06 - dotyczący odmowy wydania zezwolenia zagranicznego; wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II SA 1719/03 - dotyczący odmowy udostępnienia danych z ewidencji pojazdów; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 509/06; wyrok NSA z dnia 25 lutego 1983 r., sygn. akt II SA 2083/82 w sprawie odmowy dokonania wpisu w akcie stanu cywilnego; postanowienie WSA w Gdańsku z 8 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 262/07 - dotyczące odmowy dokonania czynności ustawienia znaku drogowego; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 9 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1210/05). Również w doktrynie dostrzega się potrzebę rozróżnienia czynności polegających na potwierdzeniu istnienia prawa, od przypadków gdy dochodzi do odmowy podjęcia takich czynności. Podnosi się, iż odmowa potwierdzenia uprawnienia stanowi władcze, jednostronne rozstrzyganie o czyichś uprawnieniach lub ich braku (por. A. Kisielewicz: Akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w:) Instytucje Procesu Administracyjnego i sądowo administracyjnego. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ludwikowi Żukowskiemu. Przemyśl-Rzeszów 2009, str. 195-196; Z. Kmieciak glosa do uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, Nr 5, poz. 51). W orzecznictwie i piśmiennictwie, kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w każdej sprawie wymagającej rozstrzygnięcia - chyba, że przepis prawa wyraźnie wyłącza możliwość wydania decyzji - wywodzi się z treści art. 104 k.p.a. (por. K. M. Ziemski: Indywidualny akt administracyjny jako forma działania administracji. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2005, str. 445-453; Cz. Martysz: Podstawa prawna decyzji administracyjnej (w:) Księga jubileuszowa z okazji 60 rocznicy urodzin Profesora Ernesta Knosali. Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa 2008, str. 209-216; uchwała NSA z 28 maja 2001 r., sygn. akt OPK 10/01). Taka forma załatwienia sprawy, która umożliwia instancyjną i pozainstancyjną kontrolę zgodności rozstrzygnięcia z prawem, uznawana jest za formę która w najlepszy sposób chroni zarówno interes społeczny, jak i interes indywidualny strony. Pogląd ten pozostaje reprezentowany również współcześnie - w wyroku NSA z 3 marca 2025 r. I FSK 1755/21 kompetencja organu do wydania decyzji, w sytuacji gdy organ ten odmawia dokonania czynności materialnotechnicznej, realizującej uprawnienia określone przepisami prawa materialnego, których stosowanie należy do kompetencji tego organu – również w sytuacji, gdy w przepisach prawa materialnego brak jest przepisu stanowiącego wprost o tym, że tego rodzaju odmowa powinna nastąpić w drodze decyzji – wywiedziona została z przepisu ogólnego ( w sprawie I FSK 1755/21 na podstawie art. 207 § 1 O.p. ale konstatacja ta, z uwagi na analogiczną konstrukcję obu procedur administracyjnych, pozostaje aktualna również na gruncie przedmiotowej sprawy. W związku z powyższym, w takim wypadku, za wystarczającą podstawę do wydania decyzji należy uznać stosowny przepis prawa wywierający skutki materialnoprawne w odniesieniu do uprawienia, którego zrealizowania organ odmawia. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §1 P.p.s.a. obejmując rozstrzygnięciem uiszczony przez Skarżącą wpis od skargi .
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6120 Ewidencja gruntów i budynków
- Hasła tematyczne
- Geodezja i kartografia
- Skarżony organ
- Główny Geodeta Kraju
- Sędziowie
- Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Joanna Zdrzałka Jolanta Kłoda-Szeliga /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145§1 pkt 1 c · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
art. 7d. · Dz.U. 2024 poz. 1151
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Rz 10/26 · 27 maja 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2026 r., II SA/Rz 10/26 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: II SA/Rz 974/25 · 27 maja 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2026 r., II SA/Rz 974/25 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: II SA/Rz 1537/25 · 27 maja 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2026 r., II SA/Rz 1537/25 – ewidencja gruntów i budynków
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny