III SA/Lu 288/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W piśmie z 31 sierpnia 2017 r., skarżąca zwróciła się m.in. z wnioskiem o przyznanie adwokata z urzędu. Na wezwanie referendarza skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w którym zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Wskazała, że jest emerytką i pobiera z tego tytułu świadczenie w wysokości [...] zł, natomiast stan majątkowy męża i wysokość jego emerytury nie jest jej znana. Podniosła, że spłaca ratę kredytu bankowego w wysokości [...] zł miesięcznie. Jest na utrzymaniu męża, którym się opiekuje ze względu na chorobę [...]. Na wezwanie referendarza skarżąca przedłożyła część dokumentów, do złożenia których została zobowiązana wezwaniem z 25 września 2017 r. (oświadczenie z 3 października 2017 r., zestawienie transakcji z własnego konta bankowego, kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa i karty informacyjnej leczenia szpitalnego męża). Ponadto mąż wnioskodawczyni złożył pismo z 4 października 2017 r. oraz kserokopię wypisu ze szpitala. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku PPF, jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Oceniając wniosek skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że oświadczenie skarżącej złożone na urzędowym formularzu, jak również informacje wynikające z dodatkowych dokumentów i oświadczeń okazały się niewystarczające do oceny możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania przedmiotowej sprawy. Zauważyć należy, że skarżąca nadesłała jedynie część dokumentów, do złożenia których została zobowiązana wezwaniem z dnia 25 września 2017 r. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, wyjaśnienia wymagało zatem, jakie są dochody i majątek męża. Skarżąca w oświadczeniu z 3 października 2017 r. wskazała tylko, że jej mąż ma niską emeryturę, sporo zobowiązań finansowych, a z konta bankowego korzysta sam. Podniosła również, że nie ma z mężem wspólności majątkowej. Z kolei w piśmie z 4 października 2017 r. mąż skarżącej oświadczył, że nie posiada majątku, co sąd może sprawdzić w Banku [...], gdzie ma konto, ponadto wskazał, że jego świadczenie emerytalne jest niskie. Podnieść należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) nie ma uprawnień do żądania od określonych instytucji wydania dokumentów, to na stronie ciąży bowiem obowiązek wykazania jej sytuacji materialnej. Skarżąca nie podała wysokości świadczenia emerytalnego męża, ani w urzędowym formularzu, ani w oświadczeniu z 3 października 2017 r., nie przedstawiła też wyciągów z rachunku bankowego męża. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów, nie wynika zatem, jakie są miesięczne dochody jej męża, a co za tym idzie, jaka jest łączna wysokość dochodów rodziny. Skarżąca nie przedstawiła również, jakie są miesięczne wydatki rodziny ponoszone na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. Ponadto związku z oświadczeniem skarżącej, że spłaca miesięcznie po [...] zł tytułem kredytu bankowego, konieczne było wyjaśnienie, na jaki cel zostało zaciągnięte wymienione zobowiązanie finansowe. Skarżąca, mimo wezwania, ani nie nadesłała umowy kredytowej i harmonogramu spłat, ani nie wyjaśniła, w związku z jaką potrzebą zaciągnęła kredyt, którego miesięczna rata zajmuje większość jej emerytury. Z kolei, w świetle przedstawionego zestawienia z transakcji z konta bankowego skarżącej, wątpliwe wydaje się również oświadczenie skarżącej o uzyskiwaniu dochodów jedynie z emerytury. Jak bowiem wynika z tego zestawienia, skarżąca niejednokrotnie dokonywała wpłat własnych na swoje konto (np. w dniu 1 sierpnia 2017 r. wpłaciła kwotę [...] zł, w dniu 14 sierpnia 2017 r. kwotę [...] zł). Skarżąca jednakże nie wyjaśniła, skąd pochodzą środki finansowe, które wpłacała na swój rachunek bankowy. Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, w związku z czym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Dokonując analizy oświadczeń skarżącej i przedstawionych przez nią dokumentów, referendarz doszedł do przekonania, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawiła ona swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżąca nie przedkładając części dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiła swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło dokonanie prawidłowej oceny możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W świetle przedstawionych okoliczności, nie ma decydującego znaczenia argument skarżącej dotyczący stanu zdrowia męża. Nie negując istnienia poważnej choroby u męża skarżącej, podnieść należy, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje wykazanie przez wnioskodawcę, że sytuacja finansowa uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania, czego w niniejszej sprawie skarżąca nie uczyniła. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.