III SA/Lu 278/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.

Postanowieniem z dnia [...] 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] 2023 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na lokalizację pomnika śp. Lecha Kaczyńskiego. Postanowienie powyższe zawierało pouczenie, że zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., stronie nie służy zażalenie na to postanowienie, natomiast strona niezadowolona może zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zostało ono doręczone stronie w dniu 26 kwietnia 2023 r. (k. 51 akt adm.) oraz pozostałym stronom tego postępowania. Zgodnie z treścią pouczenia, skarżąca pismem z dnia 2 maja 2023 r. zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie w dniu 9 maja 2023 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako "k.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W świetle art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sądowa kontrola orzeczeń wydanych przez organy administracji jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji. W myśl jednak § 3 tego artykułu, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Przytoczony przepis dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronom wybór środka ochrony prawnej. Od strony zależy bowiem, czy skorzysta ona z prawa do złożenia do organu administracji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też decyzję zaskarży w drodze skargi do sądu administracyjnego. Powyższe uprawnienie nie oznacza jednak, że strona może złożyć zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji, jak i skargę do sądu administracyjnego. Strona jest bowiem zobowiązana zdecydować, z którego środka zaskarżenia skorzysta, a zatem czy złoży wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ, czy też od razu - nie korzystając ze wskazanego wyżej środka zaskarżenia - wniesie skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2019, str. 362). Niedopuszczalna jest więc sytuacja, w której to samo rozstrzygnięcie strona zaskarży zarówno w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w drodze skargi do sądu administracyjnego. Warunkiem dopuszczalności skargi wniesionej na decyzję, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest rezygnacja z tego wniosku. Jeżeli zaś strona złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skargą do sądu administracyjnego będzie mogła zaskarżyć dopiero decyzję ostateczną wydaną na skutek tego wniosku, a więc po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4285/17, LEX nr 3185697; z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2344/22 LEX nr 3447675; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 7/22, LEX nr 3327841). Podnieść należy, że wynikające z art. 52 § 3 uprawnienie złożenia skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, z pominięciem kontroli rozstrzygnięcia tego organu w toku instancji, to wyjątek od zasady składania skargi od rozstrzygnięć ostatecznych, w stosunku do których wyczerpano środki zaskarżenia (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco. Unormowanie art. 52 § 3 p.p.s.a., nie oznacza w szczególności, że strona może wnieść i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargę do sądu administracyjnego. Mając na względzie powyższe rozważania należy wskazać, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca, po doręczeniu jej w dniu 26 kwietnia 2023 r. postanowienia SKO w Lublinie z dnia [...] 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, pismem z dnia 2 maja 2023 r. złożyła do tego organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 58-62 akt adm.). Pomimo skorzystania z tego środka, na wskazane postanowienie skarżąca w dniu 9 maja 2023 r. wniosła również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nie sposób przy tym uznać, że przedmiotem tej skargi jest postanowienie ostateczne organu wydane na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, postanowienie takie (umarzające w całości postępowanie w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy) zostało wydane przez organ dopiero w dniu 5 czerwca 2023 r. (k. 63-65 akt adm.), a więc już po wniesieniu skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a., wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wśród tych innych przyczyn w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się m.in. na przedwczesność skargi, przez co rozumie się zarówno sytuację, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak również gdy strona składa skargę do sądu administracyjnego po uprzednim złożeniu środka zaskarżenia, czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ (postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., I OSK 811/180, Lex nr 2470785; postanowienie NSA z 30 stycznia 2020 r., I OSK 3129/19 Lex nr 2775197, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2021 r., III SA/Kr 503/21, Lex nr 3193013). Innymi słowy, w przypadku skorzystania przez stronę ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Dopiero akt administracyjny, wydany po rozpatrzeniu zwykłego środka prawnego, jakim jest w tym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Takiej ocenie nie przeczy oświadczenie skarżącej złożone w skardze, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła na skutek pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu oraz że jej intencją było skorzystanie z prawa wniesienia skargi od postanowienia z dnia [...] 2023 r. Nie zmienia to bowiem faktu, że skarżąca pismem z dnia 2 maja 2023 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast skargę do sądu administracyjnego na zasadzie art. 52 § 3 p.p.s.a., można wnieść tylko wtedy, gdy strona nie skorzystała ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 marca 2019 r., III SA/Kr 208/19, Lex nr 2635495). W tym stanie rzeczy Sąd nie rozważał problemu dopuszczalności skargi pod kątem tego, czy na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a., jest dozwolone wniesienie skargi od również od postanowienia, a nie tylko od decyzji, jak literalnie stanowi wskazany przepis, co podnosił organ w odpowiedzi na skargę. Istotne jest bowiem, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co czyni zbędnym rozważania w zakresie dopuszczalności złożenia skargi do Sądu na postanowienie bez złożenia takiego wniosku, nie zachodzi bowiem sytuacja, o której mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a.. Z tych względów oraz na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę J. G. na powołane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2023 r., należało odrzucić jako niedopuszczalną, o czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia.