III SA/Lu 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. w przedmiocie odmowy wydania kopii protokołu przesłuchania postanawia: odrzucić skargę.

B. B. pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. wniósł za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji w Puławach skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w przedmiocie odmowy wydania kopii protokołu przesłuchania. W treści skargi skarżący wskazał, że w dniu poprzedzającym wniesienie skargi na Posterunku Policji w Nałęczowie odmówiono skarżącemu wydania kopii protokołu jego przesłuchania. Przedstawiając skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie Komendant Powiatowy Policji w Puławach dołączył kopię odpowiedzi udzielonej skarżącemu w dniu 8 stycznia 2024 r., po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nr [...] W treści pisma wskazano, że postępowanie zostało przeprowadzone przez Zespół ds. Kontroli Komendy Powiatowej Policji w P., w trybie określonym przepisami działu VIII "Skargi i wnioski" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a"). Komendant Powiatowy Policji w Puławach wyjaśnił, że skarżący w dniu [...] 2023 r. został przesłuchany na Posterunku Policji w Nałęczowie. Po przeprowadzonej czynności skarżący zażądał wydania mu protokołu przesłuchania. Zgodnie z pouczeniem funkcjonariusza Policji, skarżący w dniu [...] 2023 r. sporządził i złożył wniosek o wydanie mu kopii protokołu przesłuchania. Wniosek wraz z aktami został przekazany do Prokuratury Rejonowej w Puławach, z której w dniu [...] 2023 r. zostało skierowane do skarżącego pismo w tej sprawie. W związku z powyższym Komendant Powiatowy Policji w Puławach uznał zarzut skarżącego dotyczący odmowy wydania mu kopii protokołu przesłuchania za bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.). Ponadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.). Powołane przepisy wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych. Powyższy katalog zaskarżalnych form działalności administracji publicznej (poza przypadkami uregulowanymi w ustawach szczególnych) ma charakter zamknięty. Wniesienie skargi, która czyni przedmiotem zaskarżenia inne formy działalności bądź zaniechania niż wyżej wymienione, skutkuje niedopuszczalnością skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W szczególności właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka wykonywania zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w dziale VIII k.p.a. Przepis art. 221 § 1 k.p.a., zawarty w dziale VIII k.p.a., przewiduje, że zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami niniejszego działu. Skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą (art. 221 § 3 k.p.a.). Organy państwowe, organy samorządu terytorialnego i inne organy samorządowe oraz organy organizacji społecznych - rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski w ramach swojej właściwości (art. 223 § 1 k.p.a.). W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 228 k.p.a.). Organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi właściwy organ zawiadamia skarżącego (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.). Z powyższych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych, kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a. nie mają bowiem formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Tryb "ogólnoskargowy", uregulowany w przepisach art. 221–240 k.p.a., jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem przez organ o sposobie załatwienia skargi), a skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10). Skarga wniesiona przez skarżącego w niniejszej sprawie dotyczy niewydania skarżącemu w dniu [...] 2023 r. protokołu z przesłuchania skarżącego przeprowadzonego na Posterunku Policji w N.. Treść wniesionej skargi wskazuje, w ocenie Sądu, że stanowi ona w istocie skargę, o jakiej mowa w przytoczonych przepisach działu VIII k.p.a. Tymczasem skarga składana na sposób postępowania organu nie może skutecznie uruchomić merytorycznej kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny ocenia bowiem zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty lub przypadki bezczynności organów administracji – mieszczące się w katalogu art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., na co nie wskazuje skarżący w swojej skardze. Wobec powyższego uznać należy, że sprawa ze skargi wniesionej przez B. B. w dniu 22 grudnia 2023 r. nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, co skutkuje odrzuceniem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, Komendant Powiatowy Policji w P. w dniu 8 stycznia 2024 r. rozpoznał skargę wniesioną przez skarżącego w tyrybie przewidzianym w przepisach działu VIII k.p.a. i na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. zawiadomił skarżącego o sposobie załatwienia skargi. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.