III SA/Lu 1043/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu – w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Skarżący R. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r., w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wniesioną przez skarżącego skargę oddalił. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu "PPF", skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem niepełnoletnich dzieci, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. 72 m2, garaż o pow. 16 m2, oszczędności w kwocie [...]zł, samochód osobowy o wartości [...] zł i motocykl o wartości [...] zł. Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...]zł netto składa się wynagrodzenie skarżącego za pracę i z tytułu umowy zlecenia ([...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę żony ([...] zł). Skarżący wskazał, że na miesięczne koszty utrzymania rodziny składają się następujące wydatki: rata kredytu mieszkaniowego [...], gaz [...] zł, telewizja [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł, energia elektryczna [...] zł, żywność [...] zł, paliwo + koszty dodatkowe [...] zł, zajęcia dodatkowe dzieci [...] zł, bilety miesięczne i ubrania [...] zł, zajęcia sportowe [...] zł. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zakwestionował zasadność odmowy przyznania mu wnioskowanej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1526/13). Należy przy tym podkreślić, że dokonując oceny wskazanych przesłanek należy brać pod uwagę sytuację aktualną, a nie przeszłą, czy też przyszłą. W ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony rzeczywiście ubogiej (biednej). Jej udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy, a zatem przedstawienia Sądowi oceniającemu wniosek całości kompletnego, rzeczywistego i prawdziwego materiału dokumentującego stan majątkowy. Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się subiektywnie za niezamożne, ale osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (zob. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Dlatego to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15). W ocenie Sądu trafne są wnioski referendarza, że wbrew ocenie strony skarżącej, uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie nie spowoduje, że skarżący wraz z rodziną pozostaną bez środków na utrzymanie konieczne. Referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu rzeczowo i obszernie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący i jego rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (mieszkanie, garaż) i ruchomy (samochód, motocykl) i stabilną sytuację finansową (dochody z wynagrodzenia za pracę i z umowy zlecenia w kwocie [...]zł netto). Ponadto skarżący posiada oszczędności w wysokości [...] zł, które wielokrotnie przekraczają wysokość kosztów sądowych w tej sprawie. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą kredytu. Wydatki związane ze spłatą tego zobowiązania wynoszą 500-600 zł miesięczne i stanowią ok. 1/10 miesięcznego dochodu rodziny netto. Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Należy mieć na uwadze, że nawet po opłaceniu wszystkich miesięcznych wydatków (łącznie [...] zł) skarżącemu pozostają środki finansowe z uzyskiwanych dochodów (5.900 zł), które może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych, które każdorazowo nie przekraczają kwoty [...]zł. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., gdyż nie zachodziły podstawy do wzruszenia prawidłowego rozstrzygnięcia referendarza sądowego, który zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.