III SA/Łd 981/25

Dnia 20 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2026 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 października 2025 roku nr 485/05/2025/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.

Decyzją z 3 października 2025 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej również: NFZ) w pkt 1: ustalił obowiązek poniesienia przez P. W. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) kosztów wystawionych w dniach: 5 stycznia 2022 r., 30 stycznia 2022 r., 10 lutego 2022 r., 12 kwietnia 2022 r., 13 maja 2022 r., 29 maja 2022 r., 15 lipca 2022 r., 12 sierpnia 2022 r., 23 września 2022 r., 17 października 2022 r., 20 października 2022 r., 08 listopada 2022 r., 10 listopada 2022 r., 25 listopada 2022 r. 12 grudnia 2022 r., 16 grudnia 2022 r. - recept podlegających refundacji, w łącznej kwocie 4 298,91 zł, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, oraz, w pkt 2: wskazał, iż przypadku nieterminowego wykonania obowiązku wymienionego w pkt 1, naliczone zostaną odsetki ustawowe za opóźnienie, poczynając od dnia, w którym upłynął termin płatności tej należności. Nadto wskazano, iż niezapłacona kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: Zawiadomieniem z 5 lutego 2025 r. organ poinformował stronę, że wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów recept podlegających refundacji, wystawionych na jej rzecz, we wskazanych dniach. Jednocześnie we wskazanym zawiadomieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., w ciągu 30 dni od dnia odebrania niniejszych zawiadomień strona może dokonać tzw. "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w rozpatrywanych dniach oraz poinformował o przesłance umorzenia wynikającej z art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Równocześnie, we wskazanym zawiadomieniu przedstawiono stronie tabelę zawierającą koszty wystawionych na jej rzecz recept podlegających refundacji, w której wskazano dzień wystawienia recepty, podmiot leczniczy (świadczeniodawcę), rodzaj świadczenia oraz jego wartość, w tym łączną sumę końcową opiewającą na kwotę 4 298,92 zł. Ponadto, wezwano stronę do przedłożenia dokumentów poświadczających jej prawo w zakresie wystawionych na jej rzecz recept podlegających refundacji, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w rozpatrywanych dniach, a także do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Powyższe zawiadomienie zostało odebrane przez stronę 3 marca 2025 r. W toku postępowania wyjaśniającego organ zwrócił się do świadczeniodawcy: P.(dalej: świadczeniodawca) o przedstawienie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, o których mowa w art. 50 ust. 16 u.ś.o.z., którymi okazała się strona w rozpatrywanych dniach wystawienia na jej rzecz recept podlegających refundacji. Świadczeniodawca, pismem z 19 sierpnia 2024 r., wyjaśnił, że strona we wskazanych dniach wystawienia przedmiotowych refundowanych recept złożyła dokumenty w postaci: "Oświadczenie o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej" oraz druk ZUS ZCNA, z którego wynika zgłoszenie strony skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny A. W. (żony) przez płatnika składek P. od dnia 2 lipca 2021 r., z datą wystawienia w dniu 22 października 2021 r. W odpowiedzi na wskazane powyżej zawiadomienie, strona skarżąca w piśmie z 3 kwietnia 2025 r. przedstawiła wyjaśnienia, w których podnosi cyt.: "(...) w 2021 roku zostałem zgłoszony do ubezpieczeń zdrowotnych i zgłaszając się w sytuacji choroby byłem przekonany o tym, że ubezpieczenie jest aktywne. W załączeniu przesyłam wydruk dokumentu zgłoszeniowego.". Do przedmiotowych wyjaśnień dołączono: - kopię druku ZUS P ZONA, z którego wynika m.in. zgłoszenie pana P. W. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny A. W. (żony) oraz pana A. W. jako członka rodziny pani A. W. (matki) przez płatnika składek P.od dnia 2 lipca 2021 r., z datą wypełnienia w dniu 22 października 2021 r.; - kopię druku ZUS P ZCNA, z którego wynika zgłoszenie pana M. W. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny A. W. (matki) przez płatnika składek: P. w dniu 22 października 2021 r. Zawiadomieniem z 16 maja 2025 r. organ poinformował stronę skarżącą o zakończeniu postępowania, a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz uzyskiwania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie to zostało skierowane do strony na adres jej zamieszkania, będący jednocześnie adresem zameldowania (tj. ul. [...] [...] Ł) z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, było dwukrotnie awizowane i zostało zwrócone przez Pocztę Polską z adnotacją: "Adresata nie zastałem", "Nie podjęto w terminie". Dodatkowo, w celu wyjaśnienia statusu ubezpieczenia zdrowotnego strony skarżącej w rozpatrywanych dniach objętych postępowaniem, organ zwrócił się do ZUS I Oddział w Łodzi z prośbą o udzielenie informacji, czy w dniach objętych prowadzonym postępowaniem skarżący był zgłoszony jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. W odpowiedzi na powyższe ZUS wskazał, że uporządkował okresy podlegania strony pod ubezpieczenie zdrowotne na jej koncie w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. ZUS poinformował organ, że uporządkował zapisy na koncie strony. Zawiadomieniem z 2 września 2025 r. organ poinformował stronę skarżącą o zakończeniu postępowania, a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz uzyskiwania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń przed wydaniem decyzji. Powołane zawiadomienie zostało wysłane do strony na adres do doręczeń elektronicznych, dostępny w bazie adresów elektronicznych. Powołana korespondencja skierowana do strony została doręczona adresatowi, niemniej jednak pozostała bez odpowiedzi. Powołaną na wstępie decyzją z 3 października 2025 r. Prezes NFZ ustalił obowiązek poniesienia przez stronę skarżącą kosztów wystawionych recept podlegających refundacji, w łącznej kwocie 4 298,91 zł, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz zaznaczył, że w przypadku nieterminowego wykonania wskazanego obowiązku naliczone zostaną odsetki ustawowe za opóźnienie poczynając od dnia, w którym upłynął termin płatności tej należności. Nadto wskazał, iż niezapłacona kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że zasady i tryb finansowania świadczeń zdrowotnych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego określa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, natomiast katalog świadczeń gwarantowanych zawarty jest w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Dalej, powołując treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 50 ust. 18, ust. 15 i 16 u.ś.o.z. organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania strona skarżąca nie zakwestionowała przedmiotowych recept podlegających refundacji, a wskazanych w treści decyzji. Co więcej, zaznaczono, iż ubiegając się o wystawienie recept podlegających refundacji, wskazanych w niniejszej decyzji strona podpisała każdorazowo dokumenty w postaci: "Oświadczenie o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej" oraz okazała druk ZUS ZCNA z datą wystawienia 22 października 2021 r., co zasugerowało świadczeniodawcy, że strona mogła być osobą ubezpieczoną, co jednak nie miało miejsca. Następnie, odwołując się do treści art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż strona każdorazowo podpisała w dniach wystawionych na jej rzecz recept oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Równocześnie zaznaczono, iż skarżący, korzystając recept refundowanych w rozpatrywanych dniach objętych prowadzonym postępowaniem, był poinformowana przez świadczeniodawcę, iż figuruje w systemie komputerowym e-WUŚ jako osoba nieubezpieczona. Mimo tego, strona skarżąca podpisała szesnastokrotnie (w okresie od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r.) wskazane powyżej oświadczenia, że jest uprawniona do korzystania recept refundowanych. Generowana przez system e-WUŚ w kolorze "czerwonym" informacja, wskazywała na brak ubezpieczenia zdrowotnego strony, niemniej jednak mimo tego, strona nie zainteresowała się kwestią wyjaśnienia swoich uprawnień w tym przedmiocie. Organ podkreślił przy tym, że to na stronie ciążyła powinność zapoznania się z obowiązkami prawnymi dotyczącymi jej ubezpieczenia zdrowotnego, a w razie wątpliwości co do treści zasad prawnych dotyczących prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, strona, podobnie jak i inni obywatele Polski, miała możliwość zwrócenia się z pytaniem do odpowiednich jednostek terytorialnych NFZ, które w zakresie swoich kompetencji udzielają stosownych wyjaśnień. Jednakże, strona nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej, co do posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w postaci refundowanych recept, w rozpatrywanych dniach objętych postępowaniem administracyjnym). Organ wskazał też, że w toku postępowania strona miała możliwość zapoznania się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a także miała prawo, na każdym etapie prowadzonego postępowania, składać wnioski dowodowe, miała również zapewniony dostęp do akt oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z czego skorzystała. Odnosząc się do wyjaśnień strony z 3 kwietnia 2025 r. (które wpłynęły do organu 9 kwietnia 2025 r.), organ wskazał, że przeprowadził analizę danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (dalej również: CWU), który jest zasilany m.in. danymi z ZUS, a także - w celu ustalenia statusu ubezpieczenia zdrowotnego strony - zwrócił się do ZUS i zgodnie z uporządkowanymi przez ZUS danymi zawartymi w CWU, ustalił, że strona została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego m.in. w okresie: - od 2 lipca 2021 r. do 21 października 2021 r. jako członek rodziny u pani A. W. (żony) przez płatnika składek P., posiadając jeszcze 30-dniowy okres prawa do bezpłatnych świadczeń, zgodnie z art. 67 ust. 4 u.ś.o.z.; - od dnia 28 lutego 2023 r. do dnia 28 marca 2025 r. jako członek rodziny osoby ubezpieczonej u pani A. W. (żony) przez płatnika składek P.. Dodatkowo, analiza danych zwartych w CWU na koncie pani A. W. (małżonki strony) - w zakresie dokonania zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacenia składek zdrowotnych w rozpatrywanym okresie - wskazuje, iż A. W. była zgłoszona do ubezpieczenia m.in. w okresie od 1 lipca 2021 r. do 21 października 2021 r. jako pracownik, przez płatnika składek: P., a następnie dopiero w okresie od dnia 1 lutego 2023 r. do nadal jako pracownik, przez płatnika składek: P.. Wobec powyższego, jak dalej wywodzi organ, w okresie od 22 października 2021 r. do 31 stycznia 2023 r. pani A. W. nie posiadała tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego (tym samym nie opłacała składki i zdrowotnej w powołanym okresie), który umożliwiłby dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny (tzn. strony skarżącej – swojego męża, w dniach wystawienia refundowanych recept, czyli w dniach: 5 stycznia 2022 r., 30 stycznia 2022 r., 10 lutego 2022 r., 12 kwietnia 2022 r., 13 maja 2022 r., 29 maja 2022 r., 15 lipca 2022 r., 12 sierpnia 2022 r., 23 września 2022 r., 17 października 2022 r., 20 października 2022 r., 8 listopada 2022 r., 10 listopada 2022 r., 25 listopada 2022 r. 12 grudnia 2022 r., 16 grudnia 2022 r. Nadto, powołując się treść art. 67 ust. 1, ust. 2 i 3 u.ś.o.z., organ wskazał, że osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a zgodnie z ust. 3 osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 u.ś.o.z. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże, zgodnie z art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., w ciągu 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, strona może dokonać tzw. "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym w niniejszej sprawie strona z tej możliwości nie skorzystała. W konkluzji organ wskazał, iż w rozpatrywanych dniach objętych przedmiotowym postępowaniem, strona nie była osobą ubezpieczoną i nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca zaskarżyła powyżej decyzję organu, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 50 ust. 16-18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Prezesa NFZ z 3 października 2025 r., którą ustalono stronie skarżącej obowiązek poniesienia kosztów w związku z udzielonymi stronie świadczeniami opieki zdrowotnej (w postaci refundowanych recept), w łącznej wysokości 4 298,91 zł. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 50 ust. 16 i 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.) - dalej: "ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych". W świetle art. 50 ust 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W świetle art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6, - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. Z kolei z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika, że obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W świetle zaś art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach zdrowotnych przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu. Równocześnie odnotować należy, że art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych stanowi, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74 - 76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. W świetle zaś art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osoby wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ba, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Z kolei art. 50 ust. 18b ustawy o świadczeniach stanowi, że w przypadku dopełnienia obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 w terminie, o którym mowa w ust. 18a, poniesione koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie, którego dotyczy ten obowiązek, nie podlegają zwrotowi. Ponadto, jak wynika z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Zgodnie zaś z art. 50 ust. 15 ustawy o świadczeniach zdrowotnych Fundusz nie może odmówić świadczeniodawcy sfinansowania świadczenia opieki zdrowotnej z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie, albo żądać od niebędącej świadczeniodawcą osoby uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej poniesionych przez Fundusz pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie na podstawie recepty wystawionej przez osobę uprawnioną, jeżeli: 1) w dniu udzielenia tego świadczenia potwierdził, w sposób określony w ust. 3, prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej albo świadczeniobiorca ten w tym dniu przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 2a albo 6, 2) świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, w przypadkach określonych w ust. 11 - jeżeli świadczenie to zostało zrealizowane zgodnie z warunkami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej ze świadczeniodawcą albo zgodnie z zasadami wystawiania recept refundowanych, w przypadku gdy świadczenie zostało zrealizowane na podstawie takiej recepty. Bezsporny i niekwestionowanym przez stronę skarżącą w rozpoznawanej sprawie jest fakt wystawienia skarżącemu recept podlegających refundacji w okresie wskazanym w decyzji. W ocenie sądu prawidłowe są także ustalenia dotyczące statusu ubezpieczenia strony skarżącej, które wynikały z analizy danych zwartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, zasilanego m.in. danymi z ZUS, z którego wynikają okresy zgłoszenia strony skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego. Jak bowiem wynika z akt sprawy strona skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego m.in. w okresie od 2 lipca 2021 r. do 21 października 2021 r. jako członek rodziny A. W. (małżonka skarżącego) przez płatnika składek P., oraz od dnia 28 lutego 2023 r. do dnia 28 marca 2025 r. również jako członek rodziny osoby ubezpieczonej – A. W. (małżonki strony) przez płatnika składek P.. Ponadto organ w oparciu o dane zwarte w CWU prawidłowo ustalił, że małżonka skarżącego – A. W. - była zgłoszona do ubezpieczenia m.in. w okresie od 1 lipca 2021 r. do 21 października 2021 r. jako pracownik, przez płatnika składek: P., a następnie dopiero w okresie od dnia 1 lutego 2023 r. do nadal jako pracownik, przez płatnika składek: P. Wobec powyższego należało zgodzić się z organem, że we wskazanym, kwestionowanym, okresie strona skarżąca nie była objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenia te oparte zostały na danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych i uzasadniały nałożenie na stronę skarżącą ustalonego w zaskarżonej decyzji obowiązku. Brak było przy tym podstaw do jego zakwestionowania w szczególności poprzez próbę wykazania, iż organ nie wyjaśnił, czy brak odnotowania ubezpieczenia wynikał z błędu technicznego w CWU. Odnotować przy tym należy, że w toku postępowania strona skarżąca nie zgłaszała błędów działania systemu. Brak było również jakichkolwiek wątpliwości co do tego, by istniało prawdopodobieństwo, że system CWU zawierał błąd lub nie został zaktualizowany. W toku prowadzonej weryfikacji uprawnienia strony skarżącej do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej organ zwrócił się do ZUS o udostępnienie informacji o dniach podlegania przez stronę skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu, który to organ - po uporządkowaniu zapisów na koncie ubezpieczonego - udzielił informacji, z których wynikało, że strona skarżący nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu, a tym samym nie była uprawniony do uzyskania świadczeń w postaci wystawionych recept podlegających refundacji w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Przy czym, jak słusznie zauważył organ, jeśli strona skarżąca posiada dokumenty, które potwierdzają zgłoszenie jej do ubezpieczenia, a w CWU widnieje brak ubezpieczenia, to powinna była takie dokumenty przedstawić w toku postępowania celem wyjaśnienia przez organ zaistniałych rozbieżności. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy w postępowaniu administracyjnym strona nie przedstawiła żadnego dokumentu świadczącego o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu mimo, że była pouczona o treści art. 50 ust. 18 i 18a u.ś.o.z. i wezwana do udzielenia wszelkich informacji w tym zakresie (w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania). Z akt sprawy wynika również, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji strona skarżąca nie przejawiała żadnej aktywności w wykazaniu, że brak odnotowania ubezpieczenia wynikał z błędu technicznego w CWU oraz że posiadała ona status osoby ubezpieczonej. Wręcz przeciwnie, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym istniały przesłanki do obciążenia strony skarżącej kosztami udzielonych jej świadczeń publicznej opieki zdrowotnej. W ocenie sądu organ trafnie wskazał, że w okresie od 22 października 2021 r. do 31 stycznia 2023 r. małżonka skarżącego nie posiadała tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego (tym samym nie opłacała składki zdrowotnej we wskazanym okresie), który umożliwiłby jej dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka swojej rodziny w dniach wystawienia refundowanych recept, czyli w dniach: 5 stycznia 2022 r., 30 stycznia 2022 r., 10 lutego 2022 r., 12 kwietnia 2022 r., 13 maja 2022 r., 29 maja 2022 r., 15 lipca 2022 r., 12 sierpnia 2022 r., 23 września 2022 r., 17 października 2022 r., 20 października 2022 r., 8 listopada 2022 r., 10 listopada 2022 r., 25 listopada 2022 r. 12 grudnia 2022 r., 16 grudnia 2022 r. Skoro zatem małżonka strony skarżącej nie posiadała we wskazanym powyżej okresie własnego ubezpieczenia, to tym samym ani nie mogła zgłosić do ubezpieczenia swoich najbliższych, ani nie zostały spełnione warunki do tzw. wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia, czego zresztą w niniejszym przypadku nie uczyniono. Wskazać bowiem należy, że aby wsteczne ubezpieczenie członka rodziny było skuteczne muszą został spełnione określone warunki, tj. osoba zgłaszana nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia oraz osoba zgłaszająca (w niniejszym przypadku małżonka strony skarżącej) sama posiadała status osoby ubezpieczonej w okresie, w którym udzielono świadczenia. Przypomnieć bowiem i podkreślić tym miejscu należy, że prawo do zgłoszenia członka rodziny do ubezpieczenia jest prawem pochodnym, co z kolei oznacza, że nie istnieje ono samodzielnie, gdyż wynika ono bezpośrednio z ubezpieczenia płatnika składek. Zatem, w niniejszym przypadku, wobec braku posiadania we wskazanych powyżej okresach tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego przez małżonkę strony skarżącej brak było podstaw do objęcia ubezpieczeniem, również wstecznym, strony skarżącej. W ocenie sądu organ w sposób prawidłowy i wystarczający wskazał również powody, z jakich odmówił stronie skarżącej zastosowania art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, tj. że w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej strona działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Z tego powodu każdy przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 836/24, Lex/el nr 3850907). Ponadto zauważyć należy, iż w piśmiennictwie przyjmuje się, że "na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne" (por. też.: D.E. Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS z 2017 r., z. 2, s. 7-13). Nie są to jednak jedyne przypadki, do których ma zastosowanie omawiany wyjątek (por. np. wyroki NSA: z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1828/21, Lex/el 3248260; z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1001/19, Lex/el nr 2777994; z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1780/21, Lex/el nr 328751). Jak wynika z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, strona skarżąca posiadała tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego od 3 czerwca 2019 r. (data rejestracji) do 18 stycznia 2021 r. jako pracownik (kod tytułu to: "011000"), bowiem z dniem 19 stycznia 2021 r. nastąpiło wyrejestrowanie jej z ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek: A. (REGON: [...]). Strona skarżąca posiadała jednak jeszcze 30-dniowy okres prawa do bezpłatnych świadczeń, zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 67 ust. 4 u.ś.o.z. Nie może być więc wątpliwości co do tego, że strona skarżąca w okresie od dnia 17 lutego 2021 r. do dnia 1 lipca 2021 r. była świadoma braku posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Kolejne zgłoszenie strony skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego nastąpiło dopiero w okresie od 2 lipca 2021 r. do 21 października 2021 r. - jako członek rodziny A. W., co potwierdza załączona przez stronę skarżącego kserokopia druku ZUS P ZCNA - Zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego - ze wskazaniem strony skarżącej oraz daty wypełniania dokumentu tj.: 22 października 2021 r. Po tej dacie nastąpiło jednak wyrejestrowanie małżonki strony skarżącej z ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek, tj. przez P.. Zatem w okresie od 22 października 2021 r. do 31 stycznia 2023 r. małżonka strony skarżącej nie posiadała tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym nie opłacała też składki zdrowotnej we wskazanym okresie. Znamienny jest przy tym fakt, iż zarówno płatnikiem składek jak i świadczeniodawcą wystawiającego refundowane recepty dla strony skarżącej jest ten sam podmiot. Jak bowiem słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, z danych ujawnionych w CEDIG wynika, że przedsiębiorca pod nazwą P.prowadzi działalność gospodarczą, w której przeważająca działalność to praktyka lekarska specjalistyczna, a ustanowionym pełnomocnikiem przedsiębiorcy jest strona skarżąca. Trudno zatem uznać aby pełnomocnik podmiotu, który jest płatnikiem składek mógł zasłaniać się niewiedzą w zakresie informacji dotyczącej działalności podmiotu, który reprezentuje. Strona skarżąca jako pełnomocnik świadczeniodawcy ma przecież możliwość wglądu w dokumentację finansowo-kadrową i odpowiada za należytą staranność prowadzenia jego spraw. W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie może być wątpliwości co do tego, że strona skarżąca miała możliwość, a nawet obowiązek zweryfikowania, czy została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego i czy są odprowadzane z tego tytułu składki. Powiązania personalne, a przy tym rola, jaką strona skarżąca pełniła w strukturze płatnika składek oznacza, że obieg informacji o zatrudnionych przez świadczeniodawcę pracownikach, w tym o statusie ubezpieczenia był możliwy do zweryfikowania. Trudno zatem uznać za usprawiedliwione przekonanie strony skarżącej, iż była ona objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, skoro jako pełnomocnik płatnika składek, będącego jednocześnie świadczeniodawcą, miała co najmniej pośredni wpływ na działanie tego podmiotu, a już bez wątpienia miała ona pełny wgląd w jego dokumentację. Zatem zarówno zaniechanie zgłoszenia do ubezpieczenia, jak również zaniechanie weryfikacji statusu ubezpieczenia należy uznać za zwykłe niedbalstwo, a nie usprawiedliwione błędne przekonanie o posiadaniu prawa do bezpłatnych świadczeń. W ocenie sądu w dacie składania oświadczeń o przysługującym prawie do świadczeń zdrowotnych strona skarżąca powinna mieć co najmniej rozeznanie co do faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, a już na pewno powinna zweryfikować swoje prawo do bezpłatnych świadczeń, a nie ograniczać się do podpisania kolejnego oświadczenia. Zdaniem sądu przedstawione powyżej okoliczności wskazują niewątpliwie na to, że strona skarżąca nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej, co do posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego. Osoba, składając w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu oświadczenie o prawie do świadczeń, działa bowiem w dobrej wierze tylko wtedy, gdy jej działanie nie jest obarczone jakimkolwiek brakiem staranności. W usprawiedliwionym błędnym przekonaniu nie jest natomiast ten, kto zna rzeczywisty stan prawny, albo nawet jeśli go nie zna, mógł się o nim dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności. Tym czasem w niniejszej sprawie strona skarżąca korzystając ze świadczeń opieki zdrowotnej aż szesnastokrotnie złożyła oświadczenie, że posiada prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tymczasem w dacie udzielania świadczeń w systemie e-WUŚ widniała informacja wskazująca na brak ubezpieczenia zdrowotnego strony skarżącej, co strona w istocie zlekceważyła. Trafnie również zwrócił uwagę Prezes NFZ, że skarżący pismem z 5 lutego 2025 r. został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania w celu ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej ze środków publicznych. Powyższe zawiadomienie wraz z pouczeniem o treści m.in. art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. i możliwości złożenia w tym zakresie wyjaśnień zostało doręczone skarżącemu, który jednak nie skorzystał z prawa do wypowiedzenia co materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w toku prowadzonego postępowania nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. W ocenie sądu strona skarżąca pozostawałaby w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do posiadania prawa do świadczeń, gdyby przedstawiła jakieś weryfikowalne fakty czy dokumenty, które mogłyby być podstawą do uznania takiego błędnego przekonania. Strona skarżąca jednak tego nie uczynił, w toku postępowania nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów, z których można byłoby wnioskować, nawet błędnie, o przysługującym jej prawie do świadczeń. Powyższej oceny sądu nie zmieniają dokumenty załączone przez stronę skarżącą do skargi, tj. ani zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego z 12 listopada 2025 r., który to dokument nie istniał w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ani decyzja z 1 kwietnia 2025 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i braku prawa do zasiłku, która nie dotyczy okresu objętego niniejszym postępowanie. Z akt sprawy wynika, że organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, na podstawie danych przekazanych przez ZUS, że we wskazanych w decyzji okresach strona skarżąca nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego oraz że nie były odprowadzane składki na jej ubezpieczenie zdrowotne. Tym samym więc we wskazanych dniach strona skarżąca była osobą nieubezpieczoną, a więc nie posiadała prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej. Skoro więc strona skarżąca nie miała w tym czasie statusu osoby ubezpieczonej, to spełnione zostały przesłanki do obciążenia jej kosztami udzielonych świadczeń, określone w art. 50 ust.16 u.ś.o.z. Organ nie naruszył również dyspozycji art. 10 k.p.a. Wyjaśnienia wymaga, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych a w następstwie, realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna zatem wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oceniać bowiem należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (tak chociażby w: wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 715/24, Lex/el nr 3814552). W ocenie sądu do takiego naruszenia w niniejszej sprawie nie doszło. Strona skarżąca, poza samym odwołaniem się do treści art. 10 k.p.a., a następnie ogólnikowym stwierdzeniem, iż została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się, nie wskazała bowiem jakich konkretnie czynności nie podjęła i jaki miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia, co czyni przedmiotowy zarzut niezasadnym. Z akt sprawy wynika przy tym, że zawiadomienie o wszczęciu postępowanie z dnia 5 lutego 2025 r. zawierające wszystkie wymagane pouczenia zostało jej skutecznie doręczone. Co więcej, jak wynika z akt administracyjnych, strona w piśmie z 3 kwietnia 2025 r. wyraziła swoje stanowisko w sprawie oraz załączyła wydruk dokumentu zgłoszeniowego. Następnie, pismem z 2 września 2025 r. (doręczonym 17 września 2025 r.), strona skarżąca została zawiadomienia o zakończeniu postępowania, a także o treści art. 10 k.p.a. Nie może być zatem wątpliwości co do tego, ze strona skarżąca w toku całego postępowania miała możliwość wypowiedzenia się, co zresztą czyniła. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ administracji trafnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zajęte w sprawie stanowisko uzasadnił w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Wszystkie okoliczności stanu faktycznego zostały dostatecznie wyjaśnione w oparciu przeprowadzone przez organ dowody, których wiarygodność i sposób pozyskania nie budzi wątpliwości, a tym samym materiał dowodowy nie wymagały uzupełnienia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę a.kr