Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Łd 977/25

Wyrok WSA w Łodzi z 15 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 977/25 – egzekucja należności pieniężnych

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 15 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 września 2025 roku nr 1001-IEE.7192.96.2025.14.JS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z 29 września 2025 r. nr 1001-IEE.7192.96.2025.14.JS, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz w związku z art. 17 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej: "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm., dalej również: "ustawa zmieniająca"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia J.T. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 27 lutego 2025 r. nr 420000/71/10/2025/7731340375-RED.A w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] organ egzekucyjny podjął szereg czynności egzekucyjnych, w tym dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Ax. oraz Bx. oraz zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym w Tomaszowie Mazowieckim. Działania te nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonych należności. Wnioskiem z 12 sierpnia 2024 r. J.T. (dalej również: "strona", "zobowiązana", "skarżąca") wystąpiła o umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2014-2016 z uwagi na przedawnienie należności objętych tytułami wykonawczymi. Wnioskodawczyni podkreśliła, że okres przedawnienia dla tytułów wykonawczych z lat 2015-2016 wynosi 5 lat, wobec czego wszczęta egzekucja jest niezgodna z obowiązującym stanem prawnym i powinna zostać wstrzymana, a postępowanie umorzone. Postanowieniem z 25 września 2024 r. nr 420000/71/75/2024/7731340375-RED.A Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...] i od [...] do [...]. Na powyższe postanowienie J.T. wniosła zażalenie z 15 października 2024 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego tytułów egzekucyjnych z lat 2014-2016, podczas gdy należności wymienione w postanowieniu przedawniają się po 5 latach. Nie zgodziła się przy tym z twierdzeniem organu, że można zawiesić postępowanie egzekucyjne, gdy nie uzyska się zaspokojenia dochodzonej należności. Podniosła również, że nie doszło do zajęcia jej wierzytelności z rachunków bankowych, ponieważ od co najmniej 5 lat nie posiadała rachunków bankowych w Bx. oraz Ax. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 18 listopada 2024 r. nr 1001-IEE. 7192.282.2024.2.MOK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 25 września 2024 r. nr 420000/71/75/2024/7731340375-RED.A i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zwrócił uwagę na prawidłowość zakresu kwalifikacji prawnej żądania J.T. zawartego w piśmie z 12 sierpnia 2024 r. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia wymagało, czy intencją zobowiązanej było wniesienie wyłącznie o umorzenie postępowanie egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych od 19 marca 2015 r. do 29 grudnia 2016 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy od maja 2014 r. do września 2016 r., czy też wniosek J.T. z 12 sierpnia 2024 r. należy potraktować szerzej, tj. uznać, że zobowiązana wniosła również o umorzenie należności za październik i listopad 2016 r., które są objęte tytułem wykonawczym z 6 marca 2017 r. nr [...]. Wezwaniem z 25 listopada 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim wezwał stronę do określenia, czy w piśmie z 12 sierpnia 2024 r. wnosi wyłącznie o umorzenie postepowania egzekucyjnego prowadzanego na podstawie tytułów wykonawczych od 19 marca 2015 r. do 29 grudnia 2016 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy od maja 2014 r. do września 2016 r., czy też wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do należności za październik i listopad 2016 r., które są objęte tytułami wykonawczymi z 6 marca 2017 r. nr [...], [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J.T. wyjaśniła, że pismem z 12 sierpnia 2024 r. wnosi umorzenie wszystkich należności względem ZUS dotyczących jej działalności gospodarczej, w tym należności za październik i listopad 2016 r., które są objęte tytułem wykonawczym z 6 marca 2017 r. nr [...]. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim postanowieniem z 27 lutego 2025 r. nr 420000/71/10/2025/7731340375-RED.A odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...] do [...], od [...] do [...], [...]. Na ww. postanowienie J.T. złożyła zażalenie z 15 marca 2025 r., zarzucając bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie doszło do zawieszenia przedawnienia należności z tytułu składek wskutek przesłania upomnienia lub wystąpienia do banku, w którym zobowiązana nie miała rachunku bankowego. W ocenie wnoszącej zażalenie przesłanie samego upomnienia bez dokonania innych czynności nie skutkuje zawieszeniem biegu przedawnienia należności z tytułu składek – tym samym więc upłynął 5-letni okres przedawnienia z tytułu nieopłaconych składek. J.T. wskazała, że od 2017 roku nie prowadziła działalności gospodarczej, nie osiągała żadnych dochodów, nie posiadała kont w bankach. Powołanym na wstępie postanowieniem z 29 września 2025 r., po rozpatrzeniu zażalenia J.T. z 15 marca 2025 r., organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J.T. na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zaskarżonym postanowieniu zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r., wobec czego, zgodnie z treścią art.1 3 ust. 1 ustawy zmieniającej w postępowaniu tym zastosowanie znajdują przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Odwołując się do treści art. 59 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że wystąpienie którejkolwiek z przewidzianych w tym przepisie przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie od wystąpienia okoliczności wskazanych w ww. przepisie. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2011 r. do października 2011 r., od listopada 2012 r. do lutego 2013 r., od sierpnia 2013 r. do grudnia 2013 r., za styczeń 2014 r., od maja 2014 r. do grudnia 2014 r., od stycznia 2015 r. do czerwca 2015 r., od września 2015 r. do listopada 2016 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2011 r. do lutego 2013 r., od sierpnia 2013 r. do stycznia 2014 r., od czerwca 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz od września 2015 r. do września 2016 r. Z treści wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak i z zażalenia z 15 marca 2025 r. wynika, że zasadniczą przyczyną, jaką J.T. podniosła na poparcie swojego żądania, jest wygaśnięcie należności objętych wskazanymi w decyzji tytułami wykonawczymi z powodu przedawnienia. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) zostało zmienione brzmienie art. 24 ww. ustawy, m. in. poprzez zmianę ust. 4, 5 i 6 oraz dodanie ust. 5a, 5b, 5c i 5d. W wyniku tej nowelizacji od 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Natomiast z treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. – wynikało, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony, od dnia wszczęcia, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Natomiast od 1 lipca 2004 r. art. 24 ust. 5b ww. ustawy stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ zaznaczył, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności. Czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na brak dobrowolnej spłaty zaległości, wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim) wystawił tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...] do [...], od [...] do [...] i skierował je do przymusowego dochodzenia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone J.T. wraz z zawiadomieniami o zajęciach wierzytelności z rachunków bankowych w terminach wskazanych w uzasadnieniu faktycznym wydanego postanowienia, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności nimi objętych, a zawieszenie będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji należności objęte ww. tytułami wykonawczymi na dzień ich wystawienia nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Zdaniem organu nie została spełniona powołana przez stronę przesłanka, która skutkowałaby koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Nie zaistniały również żadne inne przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., które nakazują umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie zgodził się również z podniesioną przez J.T. w zażaleniu z 15 marca 2025 r. kwestią skierowania zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych do banków, w których zobowiązana nie posiadała rachunku bankowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że dopiero zawiadomieniem z 9 czerwca 2022 r. dłużnik zajętej wierzytelności, Bx., poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na rozwiązanie umowy o prowadzenie rachunku, a zawiadomieniem z 12 czerwca 2024 r. dłużnik zajętej wierzytelności, Ax., poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na brak rachunku bankowego, natomiast zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych kierowane były do banków w okresie wcześniejszym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie organu II instancji J.T. zarzuciła dowolne i pozorowane czynności w postaci zajęcia kont bankowych w 2024 r., pomimo że zlikwidowała swoje konta bankowe ze względu na brak wpływów, zaś w Ax. nigdy nie posiadała konta ani wkładu oszczędnościowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że podstawowym okresem przedawnienia zaległości względem ZUS jest 5-letni okres przedawnienia, który upłynął, zaś Dyrektor Oddziału ZUS w Tomaszowie Mazowieckim stara się przedłużyć ten okres. Skarżąca zauważyła, że nie doszło do zajęcia rachunku bankowego w Ax., więc nie można mówić o podjęciu czynności egzekucyjnej. W jej ocenie doręczenie zawiadomienia o zaległościach i wezwania do zapłaty nie można uznać za wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Podkreśliła również, że ostatnią fakturę wystawiła 28 listopada 2016 r. i zaprzestała prowadzenia działalności, natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim ostatni tytuł wykonawczy doręczył 22 marca 2017 r., zatem 5-letni okres przedawnienia zaległości upłynął. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 29 września 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 27 lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości składkowych prowadzonego wobec J.T. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych od 3 stycznia 2012 r. do 6 marca 2017 r. wobec skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (składki FUS) za okres 11.2012-02.2013 r., 08.2013-01.2014 r., 05.2014-06.2015 r., 09.2015-11.2016 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne (składki FUZ) za okres 09.2011-10.2011 r., 02.2016-03.2016 r., 06.2016-09.2016 r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (składki FPiFGŚP) za okres 09-10.2011 r., 11.2012-02.2013 r., 08.2013-01.2014 r., 06.2014-06.2015 r., 09.2015-09.2016 r. W toku tego postępowania wnioskiem z 12 sierpnia 2024 r. zobowiązana zwróciła się o jego umorzenie, powołując się na przedawnienie egzekwowanych należności. W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie wskazały organy obu instancji, zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro ustawa zmieniająca weszła w życie 30 lipca 2020 r., to w niniejszym postępowaniu, które zostało wszczęte przed tą datą, zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. W świetle art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Podkreślić należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń. Jedną z przyczyn skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny jest wygaśnięcie obowiązku wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnioskowała o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie dochodzonych składek. Skarżąca argumentowała, że w przypadku jej zaległości składkowych względem ZUS upłynął 5-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Z kolei organ egzekucyjny stał na stanowisku, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wszystkich składek objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi na J.T., wobec czego należności te nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Wskazać należy, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań zawartych w art. 24 ust. 4 przywołanej wyżej ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 24 ust 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r., a więc w dacie powstania zaległości składowych skarżącej, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Bez zmian pozostało natomiast brzmienie przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W rozpoznawanej sprawie egzekucja dotyczy należności objętych tytułami wykonawczymi obejmującymi składki na ubezpieczenie społeczne (składki FUS) za okres 11.2012-02.2013 r., 08.2013-01.2014 r., 05.2014-06.2015 r., 09.2015-11.2016 r., składki na ubezpieczenie zdrowotne (składki FUZ) za okres 09.2011-10.2011 r., 02.2016-03.2016 r., 06.2016-09.2016 r. oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (składki FPiFGŚP) za okres 09-10.2011 r., 11.2012-02.2013 r., 08.2013-01.2014 r., 06.2014-06.2015 r., 09.2015-09.2016 r. Wobec powyższego, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 27 ww. ustawy z 16 września 2011 r. najstarsze należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od 09-10.2011 r. objęte wnioskiem skarżącej uległyby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r. Kolejne zaś zaległości składkowe przedawniłby się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, tj. odpowiednio w poszczególnych miesiącach 2017, 2018, 2019, 2020 i 2021 r. Niemniej jednak organ rozpatrujący sprawę zasadnie uznał, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i są wymagalne, bowiem miało miejsce zawieszenie biegu terminów przedawnienia egzekwowanych należności składkowych. Jak już wyżej wspomniano zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Taką czynnością może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyroki WSA: w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, Lex nr 2350255; w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16, Lex nr 2116066). W niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały doręczone skarżącej: - 23.01.2012 r. - tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 3.01.2012 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Cx.; - 31.05.2013 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 15.05.2013 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 18.12.2013 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 3.12.2013 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Cx.; - 5.02.2014 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 21.01.2014 r.; - 3.04.2014 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 18 marca 2014 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Ax.; - 2.06.2014 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 15.05.2014 r.; - 10.11.2014 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 23.10.2014 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Ax.; - 16.02.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 28.01.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Ax.; - 20.02.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 4.02.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Ax.; - 7.04.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 19.03.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 26.05.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 11.05.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 20.07.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z 2.07.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 13.08.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 28.07.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 9.12.2015 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 23.11.2015 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 28.01.2016 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 13.01.2016 r.; - 17.03.2025 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 2.03.2016 r.; - 27.04.2016 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 11.04.2016 r.; - 29.06.2016 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 13.06.2016 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 20.09.2016 r. – tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...] z 31.08.2016 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bx.; - 4.11.2016 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 19.10.2016 r. - 16.01.2017 r. – tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z 29.12.2016 r.; - 22.03.2017 r. – tytuł wykonawczy numer [...] z 6.03.2017 r. W niniejszej sprawie doręczenie skarżącej wyżej wymienionych tytułów wykonawczych we wskazanych datach skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętych powyższymi tytułami wykonawczymi. Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości doręczenia ww. tytułów wykonawczych. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia trwa do chwili obecnej, ponieważ – jak wynika z akt sprawy – cały czas prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące należności objętych wyżej wskazanymi tytułami wykonawczymi. W sytuacji zatem gdy w następstwie doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności składkowych do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne do chwili obecnej się nie zakończyło, organy administracji obu instancji słusznie uznały, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek. Z powyższych względów nieprawidłowa jest argumentacja skarżącej dotycząca przedawnienie jej zaległości względem ZUS z uwagi na upływ 5-letniego okresu przedawnienia. Na uwzględnienie nie zasługuje również podniesiony w skardze zarzut dotyczący podejmowania przez organ egzekucyjny dowolnych i pozorowanych czynności w postaci zajęcia kont bankowych w 2024 r., w sytuacji gdy skarżąca zlikwidowała swoje konta bankowe ze względu na brak wpływów, zaś w Ax. nigdy nie posiadała konta ani wkładu oszczędnościowego. W tym względzie podkreślenia wymaga, że dla okresu zawieszenia nie mają znaczenia okoliczności, w jaki sposób prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a więc to jakie konkretnie czynności egzekucyjne podejmował organ egzekucyjny, czy były one prawidłowe, efektywne i skuteczne, czy też po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego miała miejsce bierna postawa organu egzekucyjnego. Okolicznością wystarczającą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych jest ustalenie, że organ podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których zawiadomiony został dłużnik. W niniejszej sprawie zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych skarżącej nastąpiło z dniem doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej z uwagi na brak zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na marginesie zauważyć trzeba, że – jak wynika z akt sprawy – zawiadomienia o zajęciu wierzytelności rachunków bankowych w Bx. oraz Ax. organ egzekucyjny kierował do banków w niedługim czasie po wystawieniu ww. tytułów wykonawczych, tj. w okresie odpowiednio od 2012 r. do 2016 r. Natomiast dopiero zawiadomieniami z 9.06.2022 r. (Bx.) oraz z 12.06.2024 r. (Ax.) ww. banki jako dłużnicy zajętych wierzytelności poinformowały organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęć ze względu na aktualny brak rachunków bankowych prowadzonych dla skarżącej. Reasumując, organ przeprowadził w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wyczerpującą analizę kwestii przedawnienia poszczególnych składek i prawidłowo ustalił, że należności objęte tytułem składek są wymagalne. Bieg terminu przedawnienia tych należności został bowiem zawieszony z dniem doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Organy administracji trafnie zatem odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. d.cz.

Informacje o sprawie

Data wpływu
19 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/ Małgorzata Kowalska Teresa Rutkowska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny