Sygnatura
III SA/Łd 95/26
III SA/Łd 95/26 - Wyrok WSA w Łodzi z 2026-05-22
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 22 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 22 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 26 listopada 2025 roku w przedmiocie przyznania stypendium Rektora Uniwersytetu Łódzkiego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 13 października 2025 roku; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Łódzkiego na rzecz strony skarżącej D. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 listopada 2025 r. Rektor Uniwersytetu Łódzkiego (dalej Rektor UŁ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.) w zw. z art. 86 ust. 4, art. 93 ust. 3-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm.; dalej p.s.w.n.), oraz § 6 ust. 7 Regulaminu świadczeń stypendialnych dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Łódzkiego wprowadzonego Zarządzeniem nr 132 Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 16 września 2024 r. (dalej Regulamin), utrzymał w mocy własną decyzję z 13 października 2025 r. w przedmiocie przyznania D. L. (dalej strona lub skarżący) stypendium rektora na 5 miesięcy na okres od 1 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie oraz odmowy przyznania stronie stypendium rektora w okresie od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. (pkt 1) oraz zobowiązał stronę do zwrotu kwoty 4000 zł na konto bankowe UŁ (pkt 2). W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismem z 8 października 2024 r. (data wpływu pisma do Centrum Obsługi Studenta Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ – 10 października 2024 r.) skarżący – student logistyki ([...] semestr studiów stacjonarnych pierwszego stopnia) złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2024/2025 na podstawie kryterium średniej ocen "4,3333". We wniosku podał, że wcześniej studiował na kierunku "[...]" 1 stopień od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. Łączny okres rozpoczętych przez niego semestrów na wszystkich dotychczasowych uczelniach wynosi 8 semestrów na studiach pierwszego stopnia. Do wniosku zostało dołączone oświadczenie starszego specjalisty w Centrum Obsługi Studenta Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ (bez daty), w którym stwierdzono, że student rozpoczął 9 semestrów (w tym 4 semestry na Politechnice Łódzkiej). Decyzją Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów z 7 stycznia 2025 r. nr 133185, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt. 4, art. 95 ust. 1 pkt 1–2, art. 93 ust. 1–3 p.s.w.n. w związku art. 104 i 107 k.p.a. oraz § 26–§ 30, z zastrzeżeniem § 17 ust. 1, § 18 i § 20 Regulaminu, zostało przyznane stronie od 1 października 2024r., stypendium rektora na 9 miesięcy w kwocie 1000 zł miesięcznie. Z raportu z systemu POL-on załączonego do akt administracyjnych (wydruk z 3 lipca 2025 r.) wynika, że nie można zarejestrować świadczenia strony za okres od marca do czerwca 2025 r. ze względu na przekroczenie okresu przysługiwania świadczenia, ponieważ świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia nie dłużej niż 9 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Ponadto w systemie POL-on na koncie strony jako studenta w zakładce "Podsumowanie przebiegu studiów" znajduje się informacja, że strona podjęła studia stacjonarne 1-go stopnia na kierunku "[...]" na Politechnice Łódzkiej, liczba semestrów 6. Postanowieniem z 26 sierpnia 2025 r. Rektor UŁ, działając na podstawie art. 147, art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i 2 i art. 150 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 i art. 91 p.s.w.n., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania stronie stypendium rektora w związku z powzięciem nowych informacji i zebraniem nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji przez Uczelnianą Komisję Stypendialno-Socjalną Studentów i nieznanych Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej w chwili wydania decyzji. 13 października 2025 r. Rektor UŁ, na podstawie art. 104, 107, 145 § 1 pkt 5, 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 86 ust. 4, art. 93 ust. 3-8 p.s.w.n. oraz § 6 ust. 7 Regulaminu: uchylił decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ z 4.12.2024 r. nr 133185 na mocy, której przyznano stronie stypendium rektora od 1 października 2024 r. na 9 miesięcy, wypłacane w kwocie 1000 zł miesięcznie (pkt 1); przyznał stypendium rektora na 5 miesięcy na okres od 1 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. (pkt 2); odmówił przyznania stypendium rektora w okresie od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. (pkt 3); zobowiązał do zwrotu kwoty 4000 zł na nr bankowy na konto UŁ podane poniżej, wpisując swoje dane: imię i nazwisko, adres, wydział, nr albumu, tytułem-zwrot stypendium rektora Bank Gospodarstwa Krajowego: [...] (pkt 4). W uzasadnieniu powyższej decyzji z 13 października 2025 r. Rektor UŁ wskazał, że z danych z systemu POL-on wynika, że student odbywał studia przez okres 9 semestrów do końca semestru zimowego roku akademickiego 2024/2025 (do 28 lutego 2025 r.), a 10 semestr studiowania na studiach pierwszego stopnia przypada na semestr letni roku akademickiego 2024/2025, ( [...] - Politechnika Łódzka studia pierwszego stopnia (2020/2021 -2 semestry, 2021/2022 - 2 semestry); Logistyka - Uniwersytet Łódzki studia pierwszego stopnia (2022/2023 - 2 semestry, 2023/2024 - 2 semestry, 2024/2025 - 2 semestry). Na podstawie danych zgromadzonych w systemie USOSweb, zostało ustalone, że składając wniosek o stypendium rektora student wpisał, że rozpoczął 8 semestr studiów w semestrze zimowym 2024/2025, co nie znajduje potwierdzenia w systemie POL-on. Składając podpis na oświadczeniu we wniosku, potwierdził zapoznanie się z Regulaminem, a także obowiązek zgłoszenia uczelni wszelkich zmian mających wpływ na przyznane stypendium. Organ stwierdził, że analiza powyższych danych prowadzi do wniosku, że okres 9 semestrów studiowania upłynął w 28 lutego 2025 r. Oznacza to, że w okresie, na który Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Studentów przyznała świadczenie, upływał termin możliwości pobierania świadczeń na studiach I stopnia, a organ stypendialny wydał decyzję o przyznaniu świadczenia na 9 miesięcy na podstawie danych zawartych w systemie USOS, jak i we wniosku studenta, które okazały się być niepełne. Organ wskazał, że ustawodawca w art. 93 p.s.w.n. ograniczył studentom, co do zasady do 9 semestrów okres na studiach pierwszego stopnia, przez który przysługuje prawo do świadczeń, bez względu na okres pobierania świadczeń. W świetle powyższego, w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okres, w którym student posiadał status studenta, bez względu na to, czy w tym okresie pobierał świadczenia stypendialne. Do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów, semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od wskazanej zasady, poza określoną w art. 93 ust. 7 p.s.w.n., a dotyczącą stypendium dla osób niepełnosprawnych. W konsekwencji Rektor UŁ ustalił, że decyzja Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów, na mocy której przyznano studentowi stypendium rektora na 9 miesięcy w roku akademickim 2024/2025, została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy nieuwzględniający wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji jest niezgodna z przepisami p.s.w.n. i Regulaminu, ponieważ w dniu przyznania świadczenia student odbywał studia na ostatnim semestrze przysługiwania świadczeń stypendialnych na studiach pierwszego stopnia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taka okoliczność w ocenie organu miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem organ wydający decyzję nie posiadał w chwili jej wydania pełnej wiedzy o wszystkich okresach studiowania. Okoliczność ta stanowiła podstawę do wznowienia przez Rektora UŁ postępowania na mocy postanowienia z 26 sierpnia 2025 r. W związku z wydaniem niniejszej decyzji, po uwzględnieniu wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, a w szczególności po ustaleniu pełnego okresu studiowania, zdaniem Rektora UŁ zasadne było uchylenie decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów z 4 grudnia 2024 r. nr 133185, na mocy której przyznano stypendium rektora na 9 miesięcy w roku akademickim 2024/2025 w kwocie 1000 zł miesięcznie, jako niezgodnej z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz przyznanie stypendium rektora na 5 miesięcy w okresie od 1 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie i odmówienie przyznania stypendium rektora w okresie od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Decyzja została doręczona stronie 4 listopada 2025 r. 5 listopada 2025 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się z rozstrzygnięciem w zakresie ograniczenia okresu przyznania stypendium do pięciu miesięcy oraz zobowiązania go do zwrotu wypłaconej kwoty 4000 zł. Wskazał, że w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 był krótko studentem Politechniki Łódzkiej. Zrezygnował ze studiów w początkowej fazie semestru i nie powinno to być traktowane na równi z pełnym okresem studiowania. Podał, że został poinformowany przez pracownika dziekanatu, że taki krótki okres nauki nie będzie wliczany do limitu semestrów uprawniających do świadczeń stypendialnych. Z uwagi na trudną sytuację materialną zwrócił się z prośbą o umorzenie obowiązku zwrotu kwoty 4000 zł. Rektor UŁ 20 listopada 2025 r. nie wyraził zgody na umorzenie nakazanej do zwrotu kwoty, a następnie w dniu 26 listopada 2025 r. wydał opisaną na wstępie decyzję stanowiącą przedmiot skargi skierowanej do sądu. W uzasadnieniu decyzji z 26 listopada 2025 r. Rektor UŁ powtórzył ustalenia i uzasadnienie prawne zawarte w decyzji z 13 października 2025 r., Zdaniem Rektora UŁ analiza danych prowadzi do wniosku, że okres 9 semestrów studiowania upłynął 28 lutego 2025 r. Oznacza to, że w okresie, na który Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna dla Studentów przyznała stronie świadczenie, upływał termin możliwości pobierania świadczeń na studiach I stopnia, a organ stypendialny wydał decyzję o przyznaniu świadczenia na 9 miesięcy na podstawie danych zawartych w systemie USOS, jak i we wniosku studenta, które okazały się być niepełne. Decyzja doręczona została skarżącemu 11 grudnia 2025 r. W skardze skierowanej 8 stycznia 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem negatywnym i decyzją wydaną po czasie, ograniczającą okres przyznania stypendium do 5 miesięcy oraz zobowiązującą skarżącego do zwrotu kwoty 4000 zł. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Wskazał, że pobierał stypendium Rektora UŁ tylko przez 4 semestry studiów stacjonarnych I stopnia za osiągnięcie bardzo dobrych wyników w nauce. Komisja Stypendialno-Socjalna UŁ wydała ustną i pisemną zgodę w formie decyzji już w 2023 r., jak również w 2024 r. przyznając skarżącemu należne uprawnienia stypendialne aż do września 2025 r. Skarżący poinformował także, że zrezygnował z kontynuacji nauki na Politechnice Łódzkiej (dalej PŁ) na studiach I stopnia (ukończywszy tylko 3 semestry), a w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 nie kontynuował nauki jako student na PŁ. Studiował na PŁ tylko przez 3 semestry, gdyż musiał zrezygnować ze studiów (pomimo bardzo dobrych wyników w nauce) z przyczyn osobistych (zdrowotnych). Skarżący zrezygnował ze studiów w początkowej fazie 4 semestru, nie uczestnicząc w zajęciach i nie zaliczając żadnych przedmiotów w 4 semestrze na PŁ, dlatego został skreślony z listy studentów. Zdaniem skarżącego fakt ten nie powinien być traktowany na równi z pełnym okresem studiowania, choć okazuje się, że obecnie widnieje taka informacja w systemie POL-on, o której nie miał wiedzy, że był studentem przez 4 semestry (a nie tylko przez 3 - skreślenie późniejsze z listy studentów). Dodatkowo skarżący podkreślił, że został poinformowany ustnie przez pracownika dziekanatu UŁ, iż taki krótki okres nauki nie będzie wliczany do limitu semestrów uprawniających do świadczeń stypendialnych i że w systemie też jest dobrze. Gdyby miał taką świadomość, że sytuacja wygląda inaczej (istnieje taki inny zapis w systemie POL-on), to może nie składałby wniosku o stypendium Rektora UŁ lub ewentualnie spodziewałby się już wcześniej (po weryfikacji) pisemnej odpowiedzi odmownej o przyznaniu tego stypendium w tym okresie spornym. Skarżący nadmienił, że informacje z systemu POL-on były również dostępne dla pracowników administracji UŁ i przedmiotowej Komisji UŁ przed wydaniem decyzji stypendialnych, a nie dopiero po zakończonych z wyróżnieniem studiach w 2025 r. Skarżący wyjaśnił, że otrzymał informację o pomyłce pracowników Komisji UŁ na adres studencki e-mail już po obronie pracy licencjackiej, na który to odpisał w dobrej wierze (dalsza korespondencja była prowadzona listownie). Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie pracuje i studiuje w roku akademickim 2025/2026 z bardzo dobrymi wynikami równocześnie na 2 kierunkach na UŁ, tak więc znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej z powodu braku środków finansowych. Oświadczył, że nie posiada stałego zatrudnienia ani innych źródeł dochodu, a środki ze stypendium były niezbędne i stanowiły realne wsparcie w kontynuowaniu nauki. W związku z powyższym z uwagi na wyjątkowe okoliczności i działanie w zaufaniu do informacji uzyskanych od pracownika uczelni UŁ o możliwości pomyłki komisji skarżący zwrócił się z prośbą o podjęcie przez sąd postanowienia o umorzeniu obowiązku zwrotu kwoty 4000 zł wypłaconego uznaniowego stypendium naukowego przyznanego w przez Rektora UŁ. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W piśmie z 11 marca 2026 r. skarżący podtrzymał skargę w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora UŁ z 26 listopada 2025 r. Podkreślił, że jako student działał w pełnym przekonaniu o legalności przyznanego świadczenia i wykorzystał otrzymane środki na bieżące koszty kształcenia . Nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji błędów organu ( art. 8 k.p.a.) Podkreślił brak swojej winy w ustaleniu stanu faktycznego wskazując, że wypełniając wniosek opierał się na danych dostępnych w systemie USOS, a to na organie jako profesjonaliście spoczywał obowiązek rzetelnej weryfikacji uprawnień studenta przed wydaniem decyzji. Późniejsze wykrycie błędów przez administrację uczelni nie powinno skutkować nakazem zwrotu środków skonsumowanych przez studenta. Zaskarżona decyzja narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Brak też podstaw do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, a skoro środki zostały zużyte na cele edukacyjne przed uchyleniem decyzji, nakładanie obowiązku zwrotu stoi w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym złożył pełnomocnik Rektora UŁ, a skarżący przyłączył się do tego wniosku. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest wydana po wznowieniu postępowania decyzja Rektora UŁ z 26 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję z 13 października 2025 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu stypendium rektora na 5 miesięcy od 1 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie oraz odmowy przyznania skarżącemu stypendium rektora od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. (pkt 1) oraz zobowiązująca skarżącego do zwrotu kwoty 4000 zł na konto bankowe UŁ (pkt 2). W postanowieniu z 26 sierpnia 2025 r. jako podstawę wznowienia Rektor UŁ wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uznając, że w sprawie po wydaniu 7 stycznia 2025 r decyzji przyznającej skarżącemu stypendium rektora od 1.10.2024r na 9 miesięcy przez Uczelnianą Komisję Stypendialno-Socjalną Studentów, w wyniku analizy raportu z programu POL-on Rektor UŁ powziął z urzędu informację, że w momencie składania wniosku o stypendium rektora strona rozpoczęła już 9 semestr studiów, w związku z tym mogła otrzymać stypendium tylko na 5 miesięcy, do 28 lutego 2025 r. Zdaniem sądu Rektor UŁ naruszył w rozpoznawanej sprawie przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (podstawa uchylenia decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), oraz przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 95 ust. 1 p.s.w.n. (podstawa uchylenia decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), co skutkowało koniecznością wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Jak stanowi art. 93 ust. 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. W myśl art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Ustawa nowelizująca odpowiednie przepisy p.s.w.n. z 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021, poz. 2232) dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania studentowi świadczeń materialnych z art. 86 p.s.w.n. i art. 359 p.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z okresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie okresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do tych świadczeń dodatkowo od okresu studiowania. Jednoznacznie wskazuje na to zmiana treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przytoczonego wyżej. Zatem sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z "okresem studiowania", a nie jak uprzednio z okresem faktycznego "korzystania" przez studenta ze świadczenia. Tym samym na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów, nie zaś z okresem, w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2024 r., sygn. VII SA/Wa 268/24). Wskazać także należy, że stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej, tj. przepisu przejściowego – do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 -4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 , w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. W rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącego złożony 10 października 2024 r. dotyczył roku akademickiego 2024/2025, dlatego prawidłowo komisja stypendialna rozpoznająca wniosek przyjęła, że do wniosku tego należy stosować przepisy ustawy p.s.w.n. w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą. W konsekwencji należy stwierdzić też, że prawo do świadczenia stypendialnego skarżącego wiązało się bezpośrednio z okresem studiowania i przysługiwało mu na studiach pierwszego stopnia nie dłużej niż przez 9 semestrów. Przy czym nie ma znaczenia, czy student uczestniczył w zajęciach, czy zaliczał jakiekolwiek przedmioty, tak jakby chciał tego skarżący w odniesieniu do 4 semestru studiów na PŁ. Z kolei stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia ( art. 149 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie postaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją, z której korzystać powinno się tylko wyjątkowo, w ściśle określonych sytuacjach – jest to bowiem wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Na organie wydającym decyzję w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. ciąży obowiązek wykazania, że przesłanka wznowienia postępowania rzeczywiście zachodzi. W szczególności w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ wznawiający postępowanie musi wykazać, że "będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są rzeczywiście, nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi" (por. wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., I GSK 2974/18). Podkreślić przy tym należy, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone (por. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., I GSK 2509/18). Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że 10 października 2024 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2024/2025 będąc studentem [...] semestru studiów stacjonarnych 1-go stopnia na kierunku "Logistyka". We wniosku podał również, że wcześniej podjął studia 1-go stopnia od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. na kierunku "[...]". Obecnie na ww. kierunku "[...]" ma status "skreślony". Natomiast łączny okres rozpoczętych przez skarżącego semestrów na wszystkich dotychczasowych uczelniach wyniósł, jego zdaniem, 8 semestrów na studiach 1-go stopnia (studia licencjackie, inżynierskie). Na tej podstawie Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalnej dla Studentów decyzją z 7 stycznia 2025 r. przyznała stronie stypendium rektora na 9 miesięcy od października 2024 r., tj. na czas odbywania studiów w roku akademickim 2024/2025 w semestrze zimowym i letnim w wysokości 1000 zł miesięcznie. Następnie 3 lipca 2025r., po analizie raportu z systemu POL-on okazało się, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania stypendium rektora na okres letni 2024/2025, bowiem jego okres studiowania w roku akademickim 2024/2025 przekroczył 9 semestrów, zatem mógł otrzymać stypendium jeszcze jedynie do 28 lutego 2025 r. tj. na 5 miesięcy. W ocenie skarżącego brak jest podstaw do żądania od niego zwrotu stypendium wypłaconego od marca od czerwca 2025 r., bowiem w dobrej wierze wskazał, że w chwili złożenia wniosku o stypendium rektora ( 10.10.2024 r.) rozpoczął dopiero 8 semestr studiów. Wyjaśnił, że zrezygnował z kontynuacji nauki na Politechnice Łódzkiej ukończywszy tylko 3 semestry, a w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 nie kontynuował nauki, nie uczestniczył w zajęciach i nie zaliczał żadnych przedmiotów. Ponadto to na organie dysponującym dostępem do systemów POL-on oraz USOS spoczywał obowiązek weryfikacji podanych przez niego danych. W takich okolicznościach sprawy, oceniając zgodność z prawem zaskarżonej do sądu decyzji rozważyć należało w pierwszej kolejności, czy w sprawie rzeczywiście zaistniała przesłanka wznowienia postępowania wskazana przez organ. Inaczej mówiąc, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, powzięcie przez Rektora UŁ informacji o przekroczeniu okresu przysługiwania świadczenia po wydaniu decyzji i wypłaceniu skarżącemu stypendium za wszystkie 9 miesięcy, na podstawie danych zawartych w wydruku z systemu POL-om stanowiło nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniającą wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i czy rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Okoliczność ta musi mieć charakter prawotwórczy, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musiała istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 26 marca 2024 r., III OSK 3411/21). Podkreślić należy, że za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a jedynie odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" oznacza takie dowody, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy. Nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 kwietnia 2024 r. III SA/Gd 50/24). Błędy w postępowaniu dowodowym mogą uzasadniać wznowienie postępowania - ale tylko takie, które wynikają z braku wiedzy o istotnych dla sprawy okolicznościach, a nie z wadliwego ustalenia tych okoliczności. Bowiem błędne ustalenie okoliczności jest czymś innym, niż niewiedza o okoliczności, stanowiąca przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 lutego 2024 r., I GSK 158/20). Okoliczność rozpoczęcia przez skarżącego 9 semestru studiów I stopnia w dniu składania wniosku o przyznanie stypendium rektora jest istotna z punktu widzenia zastosowania normy prawnej określonej w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał, że świadczenia pomocy materialnej przysługują studentom przez okres 12 semestrów ale nie dłużej niż przez 9 semestrów na studiach pierwszego stopnia. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Studentów przeprowadziła jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem. W sytuacji, gdy skarżący rozpoczynając [...] semestr studiów na kierunku Logistyka we wniosku podał, że jego studia na Politechnice Łódzkiej trwały od 1.10.2020 r. do 30.06.2022 r., a więc 4 semestry, a jednocześnie, że łączny okres rozpoczętych semestrów wynosi 8, organ powinien wyjaśnić oczywistą rozbieżność. Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna dla Studentów w czasie wydawania decyzji z 7 stycznia 2025 r. nie zweryfikowała okoliczności jak długo skarżący posiada statusu studenta, co mogłaby uczynić chociażby poprzez weryfikację danych w systemie POL-on, do którego miała dostęp z urzędu. Biorąc pod uwagę wskazanie przez skarżącego we wniosku długości studiowania na PŁ i możliwość sprawdzenia tej informacji w systemie POL-on, brak podstaw do uznania, że okoliczność, iż skarżący rozpoczął 1.10.2024 r. 9 a nie 8 semestr studiów była dla organu nową okolicznością faktyczną lub informacja z systemu POL-on nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji , nieznanym organowi, który decyzję wydał. System POL-on jest zintegrowanym systemem wiedzy o polskiej nauce i szkolnictwie wyższym, którego pierwsze moduły rozpoczęły prace w 2011 r. Jest to zatem system, do którego Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna dla Studentów ma dostęp od dłuższego czasu i pozwala na gromadzenie istotnych z punktu widzenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego danych o studencie. Zgodnie z art. 342 ust. 1 p.s.w.n., to Minister prowadzi Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. System POL-on obejmuje wykaz studentów (ust. 3 pkt 2), który zawiera m.in. imiona i nazwisko, numer PESEL, informacje o przyjęciu na studia i ich odbywaniu, rok urodzenia, datę rozpoczęcia studiów, datę ich ukończenia i nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia z listy studentów (art. 344 ust. 1 p.s.w.n.). Przy czym dane, o których mowa w ust. 1, wprowadzają do Systemu POL-on rektorzy oraz rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa (art. 344 ust. 2 p.s.w.n.). Dostęp do danych zawartych w wykazie przysługuje rektorom oraz rektorom uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa - w zakresie danych dotyczących studentów kształcących się w kierowanych przez nich uczelniach (art. 344 ust. 3 pkt 2 p.s.w.n.). Analogiczny wykaz był prowadzony również w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm.), gdy skarżący rozpoczynał swoje pierwsze studia 1 października 2020 r. Z powyższych względów, w ocenie sądu, organ z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. uznał, że zaistniała w sprawie podstawa do wznowienia postępowania i następnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a uchylił decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów z 7 stycznia 2025 r i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Doszło zatem w sprawie do naruszenia powyżej wskazanych przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Rektora UŁ z dnia 13 października 2025r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że nawet gdyby w sprawie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. i podstawa do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a , to brak jest podstawy prawnej do jednoczesnego ustalenia w sentencji decyzji wysokości nienależnie pobranego stypendium oraz wezwania skarżącego do zwrotu określonej kwoty. Należy zauważyć bowiem, że art. 145 § 1 k.p.a. ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Granica wznowionego postępowania jest wyznaczona ostateczną decyzją i nie można wyjść poza tę granicę. W sytuacji, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie wznowionej było przyznanie skarżącemu stypendium rektora, to zakresem takiego postępowania może być objęta jedynie ta kwestia. Po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia, organ mając na uwadze treść art. 151 § 1 k.p.a., albo odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Niedopuszczalne jest natomiast rozszerzenie takiego postępowania i wydania rozstrzygnięcia w jeszcze innym przedmiocie, jak uczynił to Rektor UŁ w rozpoznawanej sprawie, zobowiązując skarżącego do zwrotu pobranego stypendium. Stanowiło to także naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na to, że przepis ten nie daje organowi możliwości orzekania w innej sprawie, która nie była rozpoznawana decyzją dotychczasową. Wypowiedzenie się w zaskarżonej decyzji w kwestii obowiązku zwrotu części pobranego przez skarżącego stypendium nastąpiło nie tylko z przekroczeniem granic wznowionego postępowania administracyjnego (ono bowiem dotyczyło jedynie orzeczenia o prawie skarżącego studenta do stypendium rektora na rok akademicki 2024/2025), ale stanowiło również działanie bez podstawy prawnej. Ustawa p.s.w.n. ani nie definiuje pojęcia nienależnie pobranego świadczenia przyznanego studentowi, ani nie określa zasad zwrotu części pobranych świadczeń w przypadku wznowienia postępowania i w jego wyniku orzeczenia o przyznaniu świadczenia na krótszy okres lub odmowie jego przyznania i nie przewiduje orzekania w przedmiocie zwrotu takiego świadczenia w formie decyzji administracyjnej. W ustawie p.s.w.n. uregulowano bowiem jedynie to, w jakiej formie udzielona może zostać pomoc materialna studentowi (art. 86 ust. 1 p.s.w.n.), zasadnicze przesłanki uzyskania pomocy w postaci stypendium rektora (art. 91 p.s.w.n.), okres, na jaki przyznawane są stypendia (art. 92 p.s.w.n.), ograniczenia w możliwości przyznawania świadczeń (art. 93 p.s.w.n.), utratę prawa do świadczenia i przypadki wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia (art. 94 p.s.w.n.). Ustawa p.s.w.n. stanowi, że przyznawanie pomocy materialnej studentowi, w tym stypendium rektora bądź odmowa jej przyznania, następuje w drodze decyzji administracyjnej uczelnianych komisji stypendialnych i odwoławczych komisji stypendialnych, które podlegają uchyleniu przez rektora, gdy są niezgodne z prawem (art. 86 ust. 2-4 p.s.w.n.). W ustawie przewidziano, że rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów (art. 95 ust. 2 p.s.w.n.), w którym (wedle upoważnienia ustawowego z art. 95 ust. 1 p.s.w.n.) określa się: 1) wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania; 2) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4; 3) sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta; 4) tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Tak więc, jak wynika z treści zacytowanego wyżej art. 95 ust. 1 p.s.w.n., brak też ustawowego upoważnienia dla Rektora do określenia w Regulaminie świadczeń dla studentów kwestii dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych przez studenta świadczeń. Regulamin świadczeń wydany z powołaniem się na ustawowe upoważnienie nie może wykraczać poza zakres tego upoważnienia, jego językowego znaczenia ani pozostawać w sprzeczności z treścią ustawowego upoważnienia. Natomiast musi mieścić się ściśle w ramach podmiotowych i przedmiotowych brzmienia delegacji ustawowej. W przeciwnym razie postanowienie regulaminu, chociaż formalnie wchodzi do systemu prawa, to jednak w istocie rzeczy jest pozbawione mocy obowiązującej w tym znaczeniu, że organ nie może na jego podstawie władczo kształtować sytuacji prawnej studenta poprzez między innymi nakładanie obowiązków. Oznacza to, że regulacje zawarte w Regulaminie świadczeń wydanym przy wykorzystaniu delegacji ustawowej, które nie mają jednoznacznego, ścisłego odniesienia do treści tej delegacji, nie mogą być stosowane (zob. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2539/21, wydany na tle rozporządzenia z przekroczeniem delegacji ustawowej). Sąd podkreśla, że w świetle ustawy p.s.w.n. sytuacje, w których nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia, zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 i art. 94 p.s.w.n. Żaden z tych przepisów nie przewiduje wydania decyzji o obowiązku zwrotu świadczenia przyznanego decyzją, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Reasumując, ponieważ ustawa p.s.w.n. nie przewiduje wydania decyzji o obowiązku zwrotu świadczenia, to zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji było działaniem bez podstawy prawnej. Podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia nie daje też Rektorowi Regulamin świadczeń stypendialnych dla studentów i doktorantów UŁ. Konsekwencją uwzględnienia skargi, w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, stało się obciążenie organu obowiązkiem zwrotu na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego, sprowadzających się do uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 złotych (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). e.o.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 11 lutego 2026
- Symbol z opisem
- 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
- Hasła tematyczne
- Szkolnictwo wyższe
- Skarżony organ
- Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
- Sędziowie
- Anna Dębowska Monika Krzyżaniak Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
art. 86, art. 93, art. 95, art. 342, art. 344 · Dz.U. 2024 poz. 1571
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 210 § 1 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 · Dz.U. 2025 poz. 1691
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny