Sygnatura
III OSK 2747/24
III OSK 2747/24 - Wyrok NSA z 2026-05-22
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 22 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 62/24 w sprawie ze skargi A. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. U. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 62/24 oddalił skargę w całości A. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 19 października 2023 r. A. U. (dalej: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. We wniosku tym skarżąca nie wskazała informacji w przedmiocie kierunków studiów podejmowanych przez nią na innych niż Uniwersytetu [...] w [...] uczelniach do dnia złożenia wniosku o przyznanie tego stypendium. Jednocześnie skarżąca oświadczyła o kompletności i zgodności ze stanem faktycznym podanych przez nią danych, pod rygorem odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych, w tym pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej i świadomości obowiązku zwrotu bezprawnie pobranych środków. Po rozpatrzeniu wniosku, Rektor Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: "organ") decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 i 93 ust. 4-6 i 8 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm., zwanej dalej: "p.s.w.n.") i zw. z art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 3 ust. 4-6 i 8 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], zwanego dalej: "Regulaminem", wprowadzonego zarządzeniem Rektora nr 145/2023 z dnia 28 września 2023 r., odmówił przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024 wobec przekroczenia przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku). W toku postepowania ustalono (w systemie POL-on), że łączny okres dotychczasowych studiów skarżącej na wszystkich uczelniach i kierunkach jest dłuższy niż ten przez nią wskazany (i dłuższy niż 12 miesięcy), ponieważ obejmuje: - 1 semestr na Uniwersytecie [...] w [...]; Wydział Zarządzania, informatyki i Finansów 1 października 2015 - 28 lutego 2016 - skreślenie 28 lutego 2016 r., - 6 semestrów na Uniwersytecie [...] w [...]; Zarządzanie 1 października 2019 - 13 czerwca 2022; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2020 do czerwca 2021 oraz od października 2021 do czerwca 2022 (4 semestry), - 3 semestry na Uniwersytecie [...] w [...]; Zarządzanie 15 października 2022 - obecnie; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2022 do lutego 2023 (1 semestr), - 2 semestry na Politechnice [...]; Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii 26 września 2011- 29 czerwca 2012 - skreślenie 29 czerwca 2012 r. - 1 semestr w Wyższej Szkole Bankowej w [...]; Wydział Finansów i Zarządzania 1 października 2016- 1 marca 2017 - skreślenie 1 marca 2017 r., - 2 semestry w Wyższej Szkole Bankowej w [...]; Wydział Finansów i Zarządzania 27 października 2017- 12 marca 2018 - skreślenie 12 marca 2018 r. - 1 semestr na Uniwersytecie [...]; Wydział Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska 1 października 2013 - 29 stycznia 2014 - skreślenie 29 stycznia 2014. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. Sąd postanowił odmówić uwzględnienia wniosków skarżącej o przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wniosku o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę A. U. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w wersji obowiązującej w sprawie skarżącej jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew przekonaniu skarżącej zmiana przepisów była na tyle istotna i czytelna, że nie można obecnie przyznania pomocy w formie stypendium wiązać z okolicznością jego uprzedniego pobierania. Skoro bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje – co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę – "bez względu na ich pobieranie przez studenta" – to bezzasadne jest ustalanie, czy student otrzymywał już wcześniej stypendium i wiązanie tych ustaleń z jego aktualnym prawem do tego świadczenia. W aktualnym stanie prawnym istotny jest "okres studiowania", a nie "okres pobierania stypendium", co stanowi podstawę zarzutów skargi, która nie mogła zostać przez Sąd uwzględniona. Raz jeszcze bowiem należy podkreślić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie którego studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (m.in. stypendium rektora), uniezależniając przyznanie tego prawa – jak było to rozumiane w uprzednio obowiązującym stanie prawnym – od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze (wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., III SA/Gd 204/23). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyjąć zatem należy, że jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność, przez jaką ilość semestrów skarżąca mogła ubiegać się o świadczenie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. z tego względu, że posiadała status studenta. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym – co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i na co nieprawidłowo powołuje się wciąż skarżąca – od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (wyroki WSA: w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SA/Gd 98/23). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że skoro zatem skarżąca – co nie jest w sprawie kwestionowane – składając wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024, studiowała łącznie już przez 16 semestrów, to przekroczony został limit, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie nieprawidłowej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. A tym samym nie podzielił zarzutu naruszenia przez organy art. 7a k.p.a. w zw. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. a w konsekwencji naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., gdyż w ocenie Sądu w sprawie nie zachodziły wątpliwości co do interpretacji tegoż przepisu, które mogłyby zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, tak jak to podniosła w skardze. Odnosząc się końcowo do wniosków skarżącej zawartych w skardze w zakresie przedstawienia zagadnienie prawnego składowi siedmiu sędziów NSA oraz pytania prawnego do TK wskazać należy, Sąd na rozprawie postanowieniem oddalił ww. wnioski. W pierwszej kolejności podnieść należy, że z pytaniem prawnym w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej może wystąpić Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej, co wynika wprost z art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a."). Ponadto skoro zdaniem Sądu brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest jednoznaczne i konkretne, to jako takie nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych Sądu. Tym samym Sąd nie dostrzegł podstaw prawnych do zwrócenia się w tym zakresie z pytaniem do TK. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. U., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez błędną wykładnię i uznanie, że okres przysługiwania świadczeń, o którym mowa w naruszonym przepisie, to okres studiowania liczony od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów, a więc utożsamianie pojęcia przysługiwania świadczenia z okresem posiadania statusu studenta, podczas gdy przez okres przysługiwania świadczenia należy rozumieć okres, w którym student jest beneficjentem pomocy finansowej określonej w ustawie wobec spełnienia przezeń przesłanek jej otrzymywania (okres przyznania świadczenia), a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi w całości, II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669) przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uwzględnieniu okresów studiowania poprzedzających wejście w życie naruszonego przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n., podczas gdy ustawa, w tym naruszony przepis, znajduje zastosowanie do okresów następujących po 1 października 2019 r., a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi w całości, względnie w przypadku uznania, iż zaistniał tzw. pat interpretacyjny, - naruszenie przepisów postępowania przez to, że miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z interpretacji przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. na korzyść skarżącej, a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi w całości, a w konsekwencji wyżej wskazanych naruszeń, wobec braku poszanowania przepisów prawa i obowiązku stania na straży praworządności, naruszenie także przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi w całości. Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem I instancji i postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także zrzekła się rozprawy. Niemniej jednak w przypadku zażądania przez organ przeprowadzenia rozprawy wniosła o przeprowadzenie rozprawy w trybie wideokonferencji. Względnie, w trybie art 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Sąd I instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz ponowne rozpoznanie sprawy. Nadto, skarżąca kasacyjnie wniosła o: - na podstawie art. 187 p.p.s.a. przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego obejmującego wykładnię przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym), w szczególności ustalenia, czy wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta"; - w przypadku uznania, że treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie budzi wątpliwości i wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta" - przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w zakresie oceny zgodności przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) z Konstytucją, w szczególności z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP i - na podstawie art. 192 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. - zawieszenie postępowania. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu [...] w [...] wniósł jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez błędną wykładnię. Podstawy i tryb przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów reguluje art. 86 i następne, a w tym także art. 93 p.s.w.n. Przepis ten uległ zmianie nowelizacją ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). Zmiana ta weszła w życie z dniem 18 grudnia 2021 r. Przed tą datą zgodnie z treścią art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenia objęte art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ww. ustawy przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Po tej nowelizacji nastąpiła zmiana tej regulacji. Zgodnie z treścią art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia objęte treścią art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów i 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Przedłożenie tego okresu o 2 semestry następuje, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 p.s.w.n.). Zgodnie zaś z treścią art. 93 ust. 6 ww. ustawy do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5 tego przepisu, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Ponadto w przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Zaprezentowany pogląd znajduje uzasadnienie w wyrokach wydawanych wobec stanów faktycznych i prawnych kształtowanych po dniu 18 grudnia 2021 r. (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2081/24; wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2033/24; wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2798/23; wyrok NSA z 11 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 2890/23; wyrok NSA z 11 czerwca 2025 r. sygn. III OSK 2447/23). Zatem prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje uznać, iż jedynym kryterium jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność przez jaką ilość semestrów skarżąca mogła ubiegać się o świadczenie z tego względu, że posiada status studenta, bez względu na okres pobierania tego świadczenia, bowiem świadczenia z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. zostały obecnie ścisłe powiązane jedynie z okresem studiów nie zaś z okresem w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał. Okres przysługiwania świadczeń, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., to okres studiowania liczony od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów, a więc nastąpiło utożsamienie pojęcia przysługiwania świadczenia z okresem posiadania statusu studenta. Dlatego też na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez niewłaściwe zastosowanie. Po pierwsze naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Tymczasem skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie przyjętych przez organy stypendialne oraz Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego. Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie zakwestionowała wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, nie podważyła też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, to w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji zobligowany byłby wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej wskazując na przepisy, które normują sposób ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, czego w skardze kasacyjnej skutecznie nie uczyniono. Nie mogłyby tym samym w realiach niniejszej sprawy osiągnąć skutku zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w świetle bowiem przyjętej przez Sąd I instancji wykładni przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej, odniesionej do przyjętego w sprawie stanu faktycznego, stanowisko Sądu jest prawidłowe. Po drugie w ustawie Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym nie ma przepisu "art. 1 ust. 1 pkt 3". Nawet przyjmując, że skarżącej kasacyjnie chodziło o art. 1 pkt 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym, to przepis ten odnosi się wyłącznie do wskazania, kiedy wchodzą w życie art. 86-95, art. 198-216 i art. 263 p.s.w.n. (co nastąpiło z dniem 1 października 2019 r.). Po trzecie zauważyć należy, że zauważyć należy, że Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym z 2018 r., jak i ustawa nowelizująca z 2021 r. w swej treści nie zawierały przepisów intertemporalnych odnoszących się do studentów, którzy swoje studia rozpoczęli wcześniej - przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r., czy nawet w trakcie obowiązywania ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Jedyne wyjątki dotyczyły dwóch przypadków. Pierwszy z nich odnosił się do studentów odbywających studia w roku akademickim 2018/2019, albowiem stosownie do art. 270 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ubieganie się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie odbywało się na zasadach dotychczasowych tj. określonych ustawą z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Drugi wyjątek dotyczył świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w oparciu o art. 16 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do których zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, tj. art. 93 ust. 4 ustalający sześcioletni okres przysługiwania świadczenia, który liczony był jako faktyczny czas pobierania tego świadczenia, a nie okres studiowania. W niniejszej sprawie nie zachodził zatem żaden z powyższych dwóch przypadków. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska wyrażonego przez organ stypendialny oraz Sąd I instancji, z którego wynika, że do okresu 12 semestrów o którym mowa w art. 93 ust. 4 ustawy należy wliczać wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach (także te rozpoczęte przed wejściem w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Niczym nieuzasadniona jest bowiem wykładnia sprowadzająca się do możliwości nieuwzględnienia przy rozpoznawaniu wniosków studentów o przyznanie świadczeń materialnych na gruncie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce okresów odbywania studiów sprzed wejścia w życie przepisów tejże ustawy. Wykładnia dopuszczająca liczenie okresu odbywania studiów niejako od nowa począwszy od 1 października 2019 r. na gruncie obowiązującej ustawy, prowadziłaby do umożliwienia takim studentom pobierania świadczeń finansowych przez okres znacznie przekraczający limit 12 semestrów wyznaczonych normą art. 93 ust. 4 ustawy, co godziłoby jednocześnie w konstytucyjną zasadę równości, wskutek dyskryminacji studentów rozpoczynających studia pod rządami ustawy z 20 lipca 2018 r., w zestawieniu ze studentami, którzy rozpoczęli studia w uprzednio obowiązującym reżimie prawnym na gruncie ustawy z 27 lipca 2005 r. Zasadnie zatem organ stypendialny wskazał, że należyta wykładnia nakazuje uznać, iż w świetle art. 93 ust. 6 p.s.w.n. należy wliczyć wszystkie okresy studiowania skarżącej, także te które miały miejsce pod rządami przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.). Przede wszystkim podkreślić należy, że wobec braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Niewątpliwie orzekający w sprawie organ stosował stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek stypendialny (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Jak wynika z ustaleń organów stypendialnych skarżąca łącznie na studiach pierwszego stopnia studiowała 16 semestrów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego w istocie skutecznie nie zakwestionowała skarżąca, a następnie po jego wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu, dokonał właściwej subsumcji przepisu prawa przeprowadzając jego prawidłową wykładnię w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Poddana kontroli sądowej decyzja pozbawiona była zatem dowolności. Swojego skutku nie mógł także odnieść zarzut naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z interpretacji przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. na korzyść skarżącej. Otóż w swej istocie zarzut ten wiąże się z zarzutem naruszenia "art. 7a k.p.a." przez jego niezastosowanie. W tym zakresie podnieść należy, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246). Otóż art. 7a k.p.a. dzieli się na dwa paragrafy, a drugi z nich jeszcze na dwa punkty. Pozostaje więc domyślać się, że skarżącej kasacyjnie chodzi o zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Jak wynika z brzmienia tego przepisu "jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ." Otóż przedmiotem niniejszej sprawy nie było nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Stypendium rektora nie przysługuje studentowi z mocy prawa. Skarżąca dopiero ubiegała się o jego przyznanie, a więc o przyznanie (powstanie) uprawnienia do jego otrzymywania, co następuje dopiero z chwilą, gdy stosowna decyzja wydana w tym przedmiocie staje się ostateczna. Swojego skutku nie mógł także odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. Otóż strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała postaci naruszenia tych przepisów tj. czy ich naruszenia upatruje w błędnej wykładni, czy w niewłaściwym zastosowaniu. Nadto zarzut ten w ogóle nie został uargumentowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a w treści samego zarzutu jedynie ogólnikowo jest mowa o "braku poszanowania przepisów prawa i obowiązku stania na straży praworządności, naruszenie także przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy" (podobnie w uzasadnieniu - s. 11). Tym samym autor skargi kasacyjnej wskazał przepisy, które jego zdaniem naruszyły organy administracyjne bez podania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm. Taka metoda formułowania zarzutów została trafnie uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd taki wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny - por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2011 r., II FSK 797/10; 13 września 2011 r., II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., III OSK 1434/21). Analiza treści omawianego zarzutu, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej także nie pozwala ustalić, w czym skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia poszczególnych powołanych w skardze kasacyjnej przepisów, uniemożliwiając tym samym zrozumienie intencji autora skargi kasacyjnej, jak też jej motywów. Ubocznie jedynie wskazać należy, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie organ wydał decyzję na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a także prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, nie uchybiając wymienionym w zarzucie zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, tj. zasadzie legalności (art. 6 k.p.a.) i zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania dotyczącego przyznania stypendium rektora zostały ustalone (nie są zresztą kwestionowane przez stronę skarżącą kasacyjnie) oraz poddane odpowiadającej prawu ocenie. W sprawie wyjaśniano również wyczerpująco podstawy prawne działania organu w sprawie. Ponadto, w związku z treścią omawianego zarzutu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie okoliczności istotne dla wydania decyzji, czy były one uwzględnione przy wydaniu decyzji i w jaki sposób zostały ocenione przez organ (por. wyrok NSA z 16 maja 2008 r., II OSK 554/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku, dokonał poprawnej oceny zaskarżonej decyzji i słusznie przyjął ustalony przez organ stan faktyczny za odpowiadający wymogom prawa. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie, powziął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, wskazując podstawy podjętego rozstrzygnięcia, a ocena ta nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podnoszony w obu wskazanych wyżej zarzutach. Przepis ten nie był stosowany przez Sąd I instancji i nie stanowił podstawy wyrokowania, a więc nie mógł go naruszyć. Co więcej jest to przepis wynikowy (tak jak i art. 151 p.p.s.a.), a jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa procesowego, która uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że takie okoliczności w sprawie nie zachodzą, a więc nie widział potrzeby zastosowania tej podstawy wyrokowania. Zatem WSA we Wrocławiu prawidłowo zastosował, jako podstawę wyrokowania art. 151 p.p.s.a W skardze kasacyjnej wniesiono również o rozważenie możliwości przedstawienia budzącego uzasadnione wątpliwości zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Artykuł 187 § 1 p.p.s.a. umożliwia składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawienie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Uruchomienie procedury uchwałodawczej nakłada na skład zwykły Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek wykazania, że w sprawie wystąpiło "zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości" w rozumieniu art. 187 § 1 p.p.s.a., oraz że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty i wnioski uzasadniały sformułowanie przedstawionego zagadnienia prawnego. Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości obejmuje taką kwestię prawną, której wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Takie wątpliwości w niniejszej sprawie nie występują, stąd brak uzasadnionych podstaw do wystąpienia z takim pytaniem. Odnośnie wniosku w przedmiocie skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, to skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze kasacyjnej zakresie. Z przepisu art. 193 Konstytucji RP wynika jednoznacznie, że jednym z warunków koniecznych do wystąpienia z takim pytaniem jest powstanie – w ocenie składu orzekającego w danej sprawie – wątpliwości co do konstytucyjności kwestionowanych przepisów oraz od odpowiedzi, na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Wynika z tego, że kwestię wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym pozostawiono uznaniu sądu administracyjnego. Nie jest on w tej kwestii związany żądaniem stron postępowania. Nie musi więc kierować takiego pytania do Trybunału, jeżeli jest przekonany, że mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisy są zgodne z Konstytucją. Uwzględniając wskazane okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 listopada 2024
- Symbol z opisem
- 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
- Sędziowie
- Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Wojciech Jakimowicz Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
art. 93 ust 4 · Dz.U. 2023 poz. 742
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny