III SA/Łd 941/25

Dnia 19 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Robert Adamczewski, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 26 września 2025 roku nr 140/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi na rzecz M. F. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia 26 września 2025 r. nr 140/2025/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2024 r. poz. 416), art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia M. F. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach z dnia 5 sierpnia 2025 r. nr EP.9022.2.69.2024.ALB w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W związku z nieszczepieniem dziecka M. F.1, urodzonej [...] lipca 2020 r. PPIS w Skierniewicach, upomnieniem nr 58/2022 z 22 listopada 2022 r. wezwał ojca M. F. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Z uwagi na dalszy brak szczepień dziecka, PPIS w Skierniewicach 3 kwietnia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a. ŁPWIS 9 maja 2023 r. wydał postanowienie nr 452/2023 o nałożeniu grzywny w wysokości 1100,00 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 3 kwietnia 2023 r. wystawionego przez PPIS w Skierniewicach. Strona 19 maja 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie) wniosła zarzuty podnosząc: 1) brak wymagalności obowiązku - art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a., 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu - art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a., 3) nieistnienie obowiązku - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., 4) błąd co do zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. nr EP.9012.1.2.456.2023.KP oddalił zarzuty strony. Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie. W wyniku rozpoznania zażalenia Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Pismem z 29 maja 2024 r. zobowiązany wniósł ponownie zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] i podniósł: 1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. przez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, pominięcie jako podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku, 2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań, brak ustalenia indywidulanego schematu szczepień, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, 3) brak uprzedniego doręczenia upomnienia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., 4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.: a) niewłaściwie wskazana podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r., b) błędnie wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym postawa prawna prowadzonej egzekucji. PPIS w Skierniewicach postanowieniem z 19 lipca 2024 r. oddalił zarzuty strony z 29 maja 2024 r. wniesione na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Postanowieniem z dnia 3 września 2024 r. nr 108/2024/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r. sygn. III SA/Łd 806/24 uchylił postanowienie organu I i II instancji. Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach w zakresie zarzutów: 1) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, braku wymagalności obowiązku, naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuły wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.: a. niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, b. błędnie wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna prowadzonej egzekucji - odmówił wszczęcia postępowania; 2) uznał zarzut braku wymagalności w zakresie szczepienia przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae; 3) w zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia oddalił zarzut. Strona wniosła zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Postanowienie, które znajduje się w aktach administracyjnych nie zostało podpisane. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M. F.. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 26 września 2026 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2025 r. w przedmiocie wniesionych przez M. F. zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienia organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Wydane w niniejszej sprawie postanowienie stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jego podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie (w postępowaniu administracyjnym). Postanowienie administracyjne jest jedną z postaci indywidualnego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Wymienione składniki postanowienia, służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Podpis pod postanowieniem jest niezbędnym warunkiem jego istnienia. Istota podpisu pod treścią postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego sprowadza się do utożsamienia się organu administracyjnego z treścią danego rozstrzygnięcia, którym jest związany od chwili jego doręczenia adresatowi. Z drugiej strony, podpis pod postanowieniem służy do zidentyfikowania osoby piastuna kompetencji z organem administracyjnym, a więc do sprawdzenia, czy rozstrzygnięcie (tu: postanowienie) wydała osoba do tego uprawniona. Wynika z tego, że podpis winien być podpisem odręcznym (por. m.in. wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., sygn. II SA/Gd 954/98). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że brak podpisu osoby reprezentującej organ pod rozstrzygnięciem (decyzją, czy postanowieniem) jest wadą istotną prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące jedynie projektem rozstrzygnięcia. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne (por. np. wyrok NSA z 10 października 2008 r., II GSK 508/07). Postanowienie niezawierająca podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania powoduje, że pismo takie traci charakter postanowienia (por. wyrok NSA z 30 lipca 1982 r., I SA 547/82, niepubl.). Przyjmuje się również w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak odręcznego podpisu pod postanowieniem sprawia, że - należy je uznać za wydane z rażącym naruszeniem prawa - bowiem nie zawiera ono jednego z istotnych jego elementów. Wada taka nie może być też usunięta poprzez uzupełnienie podpisu po doręczeniu postanowienia stronie, ponieważ nie przewidują tego przepisy dotyczące prostowania i uzupełniania postanowienia, zawarte w art. 111-113 w zw. z art. 126 k.p.a. Postanowienie takie winno być zatem zweryfikowane w trybie instancyjnym lub unieważnione (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 lutego 2009 r., II SA/Bd 56/09). Sąd orzekający w pełni podziela przedstawione poglądy. Z art. 133 ustawy p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Wobec powyższego fakt podpisania postanowienia przez upoważnioną do tego osobę powinien wynikać z akt sprawy administracyjnej. Zaskarżone postanowienie z dnia 26 września 2025 r. nie zostało podpisane. Pomiędzy zdaniem "Biorąc pod uwagę powyższe, Organ orzekł jak w sentencji", a pouczeniem nie ma oznaczenia imienia i nazwiska oraz podpisu osoby upoważnionej. Do akt administracyjnych nie zostały też dołączone dokumenty potwierdzające, że postanowienie podpisano elektronicznie. Reasumując stwierdzić należy, że materiał dowodowy przedłożony w aktach administracyjnych sprawy potwierdza, że nie istnieje żaden dowód na okoliczność, że zaskarżone postanowienie z dnia 26 września 2025 r. nr 140/2025/II istnieje i weszło do obrotu prawnego. Doręczony do Sądu wraz z aktami administracyjnymi postępowania dokument uznany za postanowienie takowym być nie może, albowiem faktycznie nie posiada on istotnego elementu właściwego dla postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego, tj. podpisu osoby uprawnionej do wydania postanowienia (art. 124 § 1 k.p.a.). Zatem, należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie organu II instancji z dnia 26 września 2025 r. jest dotknięte kwalifikowaną wadą prawną i zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 1 k.p.a. Brak podpisu powoduje nieważność postanowienia, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. Uchybienie enumeratywnie określonym w ustawie wymogom określającym elementy składowe i niezbędne każdego postanowienia stanowi rażące naruszenie prawa. Należy podkreślić, że oryginał postanowienia wraz z podpisem powinien znajdować się w aktach sprawy, natomiast strony postępowania otrzymują kopię (również opatrzoną podpisem). Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., o czym była mowa powyżej, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność (...) postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, spełniona została wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka stwierdzenia nieważności postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa. Wskazać też trzeba, że stwierdzenie nieważności postanowienia oznacza, że rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi (100 zł). W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zastosują się do wyżej poczynionych uwag. Wobec stwierdzenia wady kwalifikowanej zaskarżonego postanowienia Sąd nie był zobowiązany do odniesienia się do zarzutów skargi. ds