III SA/Łd 900/17

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział III - Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 czerwca 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego P.K. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 35 mkw., w którym mieszka jego córka z dzieckiem. Żona skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni 65 mkw. oraz oszczędności w kwocie 20.000 zł. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonków w łącznej kwocie 4850 zł. W uzasadnieniu skarżący podał, że miesięczne wydatki kształtują się następująco: utrzymanie mieszkania - 600 zł, media – 300 zł, kredyt – 332 zł, pożyczka – 398 zł, dopłata do aparatów słuchowych w IV kwartale 2017 r. – 2-2,5.000 zł, opłata za studia niestacjonarne – 2150 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na fakt, że informacje przedstawione przez skarżącego nie pozwalają na uznanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący oświadczył, że dochód w rodzinie to kwota 4850 zł, ponosi on jednak wydatki na utrzymanie domu i spłatę kredytu i pożyczki – 1630 zł, ponosi również koszty studiów i aparatów słuchowych. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że żona skarżącego posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł. Zgodnie zaś z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). W judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 – niepubl.). Reasumując należy wskazać, że już tylko z uwagi na fakt posiadania przez żonę skarżącego oszczędności w kwocie 20.000 zł, nie jest możliwe uznanie, że skarżący nie ma możliwości ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zwłaszcza, że wysokość wpisu sądowego to kwota 400 zł, a więc kwota wielokrotnie mniejsza niż kwota deklarowanych oszczędności. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. e.o.