III SA/Łd 822/16

Dnia 28 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego NSA - Janusza Furmanka po rozpoznaniu 28 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Wojewody [...] z [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

III SA/Łd 822/16 UZASADNIENIE W.K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wymeldowania. Wyrokiem z 20 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Następnie wraz z wnioskiem o sporządzenia uzasadnienia wyroku skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF". Postanowieniem z 2 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia, referendarz – odwołując się do przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – wskazał, na niespełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazał przede wszystkim, że skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody w kwocie 2.044 zł netto. Jako argument przemawiający przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych podał referendarz także fakt, iż skarżący reguluje na bieżąco wszelkie zobowiązania zarówno publicznoprawne, jak i prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Wskazał przy tym, iż w orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że referendarz w uzasadnieniu swojego postanowienia rozpatrzył tylko wniosek w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów. Zakwestionowała też, że referendarz odniósł się w zasadzie tylko do uzyskiwanych przez niego dochodów, nie odnosząc się natomiast do ponoszonych wydatków. Dalej skarżący szczegółowo opisał wydatki gospodarstwa domowego: czynsz – 250 zł (wyjaśniając, iż w praktyce płaci dwa czynsze 100 i 150 zł z uwagi na fakt zawarcia dwóch umów), opłaty za wywóz śmieci, energię elektryczną, gaz – ok. 152 zł, opał, węgiel – ok. 125 zł, abonament RTV, internet, telefon – 110 zł, polisa ubezpieczeniowa – 59,80, koszty wyżywienia oraz niezbędne artykuły przemysłowe – 700 zł, koszty leków – 350 zł, koszty dojazdów do lekarza – 120 zł. Nadmienił także, że ma orzeczony stopień niepełnosprawności i pozostaje pod opieką lekarzy w związku ze zdiagnozowanymi chorobami kardiologicznymi. Skarżący przyznał, że spłaca raty kredytów, a przy spłacie pomaga mu syn. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 powoływanej ustawy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Komentarz; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W niniejszej sprawie zgromadzony został materiał mający świadczyć o sytuacji majątkowej skarżącego. W ocenie Sądu słusznie stwierdził referendarz, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym w komparycji postanowienia prawidłowo referendarz wskazał, że wniosek skarżącego dotyczy zwolnienia do kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata, a zatem przyznania prawa pomocy w całości. Błędnie natomiast w uzasadnieniu swojego postanowienia przeprowadził rozważania dotyczące przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie zmienia to jednak prawidłowego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Prawidłowo przy tym - jak wskazano wyżej – referendarz określił w komparycji, iż wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu, prawidłowe zatem było rozstrzygnięcie odmawiające prawa pomocy, po dokonanej przez referendarza analizie sytuacji majątkowej skarżącego, przy niewłaściwym jednocześnie wskazaniu przesłanek rozpoznania przedmiotowego wniosku w uzasadnianiu postanowienia. W konkluzji stwierdzić należy, iż samo rozstrzygniecie jest prawidłowe (odmowa przyznania prawa pomocy), mimo błędnego uzasadnienia w aspekcie powołanych przesłanek przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia trafnie podniósł referendarz, iż skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody w kwocie 2.044 zł netto. W ocenie Sądu, trafna była też argumentacja referendarza odwołująca się do faktu opłacania przez skarżącego rat kredytów w kwocie 751 zł miesięcznie. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego podniesionych w sprzeciwie od postanowienia referendarza, zdaniem Sądu, nie zasługują one na uwzględnienie i nie stanowią podstawy do zmiany rozstrzygnięcia referendarza odmawiającego przyznania prawa pomocy. W pierwszym rzędzie zwrócić należy uwagę na nieścisłość zarzutu skarżącego, który stwierdził, iż referendarz w żaden nie odniósł się do wydatków skarżącego. W swoim postanowieniu referendarz wskazał, iż skarżący ponosi koszty utrzymania w kwocie ok. 400 zł miesięcznie, w tym "komorne" - 100 zł, wskazał zatem na fakt ponoszenia przez skarżącego wydatków. Nie sposób też zakwestionować wysokości tych kosztów podanych w uzasadnieniu postanowienia referendarza (ok. 400 zł), albowiem na tyle wyliczył je sam skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (polisa ubezpieczeniowa – 59,80, internet – 28,90, abonament telefoniczny – 46,88, abonament RTV – 49,90, woda – 87,80, śmieci – 8 zł) plus "komorne" 100. W sprzeciwie skarżący podał wyższą wartość ogólną ponoszonych wydatków w gospodarstwie domowym, wskazując dodatkowo na koszty drugiej umowy najmu, opłaty za energię elektryczną, opał, koszty leków i dojazdu do lekarza. Zauważyć w tym względzie należy, iż to sam skarżący zaniżył zatem faktyczne koszty bieżącego utrzymania podane w formularzu "PPF". To rolą wnioskodawcy prawa pomocy jest przedstawienie wszystkich istotnych informacji o stanie majątkowym, mających stanowić podstawę do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przypadku przestawienia danych niepełnych, bądź nieprawdziwych, odpowiedzialność i konsekwencje tego spadają na samego wnioskodawcę. Dalej odnieść się należy raz jeszcze do informacji skarżącego o fakcie spłacania rat kredytów. Jak bowiem wskazał w treści uzasadniania sprzeciwu, raty takie faktycznie spłaca, korzystając przy tym z pomocy syna. Powyższe ma znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych skarżącego. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawca nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazać w tym miejscu należy na wynikający z art. 87 i art. 91 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy między rodzicami i dziećmi. Obowiązek ten nie zostaje wyłączony nawet w przypadku nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Obowiązek pomocy dotyczy każdej dziedziny życia i rozciąga się w szczególności na pomoc przy prowadzeniu spraw sądowych. Istotne jest wskazanie, że dotyczy on w szczególności prowadzenia postępowania sądowego. Zatem skarżący w praktyce korzystający dodatkowo z pomocy syna, pracującego za granicą, nie może zasłaniać się argumentem całkowitego braku środków na prowadzenie postepowania sądowego. Reasumując wszystkie przedstawione rozważania stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości uznać należy za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Osiągane stałe dochody, fakt spłacania rat kredytów, pomoc syna zarobkującego za granica, wszystkie te okoliczności wskazują, że sytuacja materialna skarżącego wskazuje na możliwość poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. bg