III SA/Łd 278/23

Dnia 19 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lutego 2023 roku nr SKO.4141.19-20.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 21 lutego 2023 r. nr SKO.4141.19-20.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO), na podstawie art. 123 w zw. z art. 134, art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570) po rozpatrzeniu wniosku M. G. (dalej: strona, skarżąca), o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 4 października 2022 r. nr 4013.1.0055.2.2022 w sprawie kary pieniężnej za zajęcie pasa, w punkcie 1 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w punkcie 2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W postanowieniu organ odwoławczy ustalił, że organ I instancji decyzją z 4 października 2022 r. nałożył na stronę, prowadzącą działalność gospodarczą "S. M. G." karę pieniężną w wysokości 7000 zł za zajęcie pasa drogowego drogi Krajowej w dz. G. ul. P. (dz. nr [...], obręb [...])/ul. T. w celu funkcjonowania jednostronnej reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi od 31 maja 2021 r. do 24 czerwca 2021 r. Pismem z 26 stycznia 2023 r. strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W treści wniosku strona podniosła, że: "W dniu 21 grudnia 2022 r. otrzymałam pismo z Centrum Usług Wspólnych i po kontakcie telefonicznym ustaliłam, że widnieje na moim koncie kara 7000 zł nałożona przez Zarząd Dróg i Transportu, a pisma wysłane do mnie nie zostały odebrane. Na podany do kontaktu nr telefonu nikt nie odpowiadał, wysłałam wiadomość email do prowadzącej sprawę Pani S. W. z prośbą o kontakt, w toku rozmowy poinformowana zostałam, że kontakt będzie możliwy 9 stycznia br. Ponieważ przebywa na zwolnieniu. Po kolejnym kontakcie dowiedziałam się, że spotkanie i zapoznanie się z decyzjami możliwe jest po 19 styczniu br. Ponieważ trwa przeprowadzka. Z decyzją zapoznałam się 23 stycznia 2023 r. w siedzibie ZDiT ul. T. 36. Jest bezspornym fakt, iż nie została odebrana korespondencja, ale często przebywałam poza adresem zameldowania. Przy pierwszym kontakcie w przedmiotowej sprawie pozostawiłam kontakt telefoniczny jak i adres email i można było poinformować mnie drogą elektroniczną o wysłaniu pisma po uzyskaniu informacji zwrotnej o jego nieodebraniu. (...). Proszę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.". SKO, odwołując się do treści art. 44, art. 57 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a., stwierdziło, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. SKO zauważyło, że decyzja organu I instancji została nadana w urzędzie pocztowym listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres do doręczeń wskazany przez stronę. Strona o konieczności odbioru powyższej przesyłki została powiadomiona przez urząd pocztowy w formie awiza dwukrotnie, tj. po raz pierwszy 11 października 2022 r., a po raz drugi 19 października 2022 r. Po czym 27 października 2022 r. urząd pocztowy dokonał zwrotu przesyłki do organu I instancji jako przesyłkę niepodjętą w terminie. Zgodnie z powyższymi ustaleniami zdaniem SKO zaskarżona decyzja została doręczona stronie 25 października 2022 r. w trybie art. 44 k.p.a., zatem termin jej zaskarżenia (liczony od 26 października 2022 r.) upłynął 8 listopada 2022 r. Odwołanie strony zostało złożone w organie I instancji 27 stycznia 2023 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do zaskarżenia decyzji organu I instancji. SKO, przytaczając treść art. 58 i art. 59 k.p.a., wyjaśniło, że strona nie spełnia przesłanek do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem przyczyna, uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, jaką jest złożenie odwołania, ustała 21 grudnia 2022 r.; w tym dniu strona dowiedziała się o nieodebranej korespondencji, dotyczącej nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem 27 stycznia 2023 r. Mając powyższe na względzie SKO stwierdziło, iż 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji zaczął biec od 22 grudnia 2022 r. i upłynął 28 grudnia 2022 r., a strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem 27 stycznia 2023 r. Oznacza to, że ustawowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie został przez zainteresowaną dotrzymany, a przez to przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Uchybienie terminu ustawowego powoduje zatem bezskuteczność czynności procesowej, jaką jest w tym przypadku wniesienie odwołania. Skargę na postanowienie SKO złożyła do sądu strona, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie, rozpatrzenie odwołania oraz zobowiązanie Zarządu Dróg i Transportu (dalej: ZDiT) do przedłożenia dokumentu, z którego wynika naruszenie pasa drogowego. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że pisma wysłane w październiku 2022 r. nie zostały odebrane, ponieważ przebywała u rodziny, zajmując się wnukami. Dopiero pismo z Centrum Usług Wspólnych odebrane 21 grudnia 2022 r. z informacją o karze i potwierdzeniem salda pozwoliło na kontakt i uzyskanie informacji o nieodebranych pismach od ZDiT. Po ustaleniu telefonicznie, że została wydana decyzja w sprawie, organ nie umożliwił zapoznania się z aktami i treścią decyzji wydanej w sprawie. Dopiero od momentu, kiedy organ udostępnił akta i treść decyzji można mówić o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, tj. od 23 stycznia 2023 r. Ponadto na podany kontakt telefoniczny do ZDiT nikt nie odbierał. Strona wysłała maila z prośbą o kontakt do S. W. (prowadząca sprawę). W rozmowie telefonicznej prowadząca sprawę poinformowała stronę, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i możliwość zapoznania się z materiałami w sprawie jest po 9 stycznia 2023 r., ponieważ ZDiT jest w trakcie przeprowadzki do nowej siedziby. Kolejne spotkanie zostało umówione na 23 stycznia 2023 r., kiedy to strona zapoznała się z decyzją ZDiT. Nieodebranie pism nie było przez stronę zawinione, a pobyt poza miejscem zamieszkania spowodowany był koniecznością pomocy rodzinie, mieszkającej w innym mieście. Strona nie miała wpływu na to, że organ ją zbywał i nie chciał udostępnić akt. Poza tym strona opisała okres, w jakim organy analizowały jej sprawę, dochodząc do wniosku, że tylko obywatel musi przestrzegać terminów w przeciwieństwie do organów. Decyzja organu I instancji została wydana niezgodnie z prawem, tzn. do października 2022 r., czyli przez 20 miesięcy nie dostarczono dokumentu, z którego wynikałoby, że nastąpiło naruszenie pasa drogowego. W odpowiedzi na skargę SKO, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W ocenie sądu organ administracji naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Przepis ten przewiduje cztery przesłanki przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, a mianowicie: po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie odwołania). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody do dokonania danej czynności procesowej, niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności w tym zakresie. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 821/19 – LEX nr 3333912). W niniejszej sprawie istotne jest ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 4 października 2022 r., o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 7.000 złotych. Skarżąca jako tę datę wskazuje 23 stycznia 2023 r., gdy mogła zapoznać się z aktami sprawy. Według organu odwoławczego ustanie tej przyczyny nastąpiło 21 grudnia 2022 r., to jest w dacie doręczenia skarżącej pisma Centrum Usług Wspólnych. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Przepis art. 8 § 1 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.). W ocenie sądu organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył ww. przepisy. Nie załączył do akt sprawy powołanego we wniosku strony o przywrócenie terminu pisma Centrum Usług Wspólnych ( doręczone stronie 21 grudnia 2022 r.). Ponadto w uzasadnieniu postanowienia nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej dotyczących uniemożliwienia jej zapoznania się z aktami sprawy przed dniem 23 stycznia 2023 r. z przyczyn zależnych wyłącznie od organu administracji, to jest nieobecności pracownika i przeprowadzki mającej trwać do 19 stycznia 2023 r. Wobec niedołączenia do akt ww. pisma organ odwoławczy nie znał jego treści. Nie mógł zatem podważyć prawdziwości wyjaśnień skarżącej, iż nie zawierało ono informacji dotyczących wydania decyzji, na której podstawie obciążono jej konto bankowe kwotą 7.000 zł. Okoliczność powzięcia przez stronę informacji o obciążeniu konta bankowego nie może być traktowane jako pozyskanie wiedzy o wydaniu aktu administracyjnego. Ze względu na brak wyjaśnienia podstawowych kwestii umożliwiających ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania. Wydanie orzeczenia wymaga przeprowadzenia dowodu z dokumentu - pisma Centrum Usług Wspólnych, doręczonego skarżącej 21 grudnia 2022 r. Analiza jego treści umożliwi organowi ustalenie, czy zawarto w nim informacje dotyczące wydania decyzji w stopniu umożliwiającym stronie złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Jeżeli treść pisma nie zawierała takich informacji, niezbędne okaże się wyjaśnienie czy nieobecność pracownika organu i przeprowadzka miały wpływ na udostępnienie akt stronie dopiero w dniu 23 stycznia 2023 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § i 210 § 2 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie kończące postępowanie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). eg