III SA/Łd 22/26

Dnia 9 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 listopada 2025 roku nr RPS-II.8641.121.2025 w przedmiocie pozbawienia prawa do stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Łaskiego z 16 września 2025 roku nr DES.711390.2025.MD; 2. umarza postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. Wojewoda Łódzki (dalej: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Starosty Łaskiego (dalej: organ I instancji) z dnia 16 września 2025 r. orzekającej o pozbawieniu A. S. (dalej: skarżąca) prawa do stypendium, o którym mowa w art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214 ze zm. – dalej: u.p.z.). Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że decyzją organu I instancji z dnia 9 stycznia 2025 r. skarżąca została uznana z dniem 2 stycznia 2025 r. za osobę bezrobotną. W tej samej decyzji organ I instancji przyznał skarżącej prawo do zasiłku od dnia 2 stycznia 2025 r. na okres 365 dni tj. do dnia 1 stycznia 2026 r. w następujący sposób: w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku, zasiłek przysługuje w wysokości 1 329,60 zł brutto miesięcznie co stanowi 80% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.z., w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku, zasiłek przysługuje w wysokości 1 044,20 zł brutto miesięcznie co stanowi 80% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Następnie, w związku z rozpoczęciem stażu w Powiatowymi Centrum Pomocy Rodzinie organ I instancji decyzją z dnia 13 marca 2025 r. przyznał skarżącej prawo do stypendium w wysokości 1 994,40 zł brutto miesięcznie, co stanowiło 120% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.z. w okresie odbywania stażu, od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r., z zastrzeżeniem, że prawo to przysługuje, o ile wcześniej nie nastąpią okoliczności powodujące utratę prawa do stypendium lub utratę statusu osoby bezrobotnej. Kolejną decyzją z dnia 13 marca 2025 r. organ I instancji wstrzymał wypłatę zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3 marca 2025 r. w związku ze skierowaniem skarżącej do odbywania stażu i przyznaniem stypendium. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w związku z rozpoczęciem stażu i przyznaniem z tego tytułu stypendium zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje. W dniu 8 maja 2025 r. Powiatowy Urząd Pracy w Łasku wygenerował RaportZUS-U2 z którego wynikało, że w okresie zgłoszenia jako osoba bezrobotna skarżąca przed 2 stycznia 2025 r. została zgłoszona do ubezpieczeń jako emeryt lub rencista lub osoba pobierająca rodzicielskie świadczenie uzupełniające zamieszkała w Rzeczypospolitej Polskiej, której składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę - kod ubezpieczenia 250021, rodzaj świadczenia: renta z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 12 maja 2025 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2025 r. o ustaleniu renty. Z decyzji wynikało, że po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 2 stycznia 2025 r. ponownie ustalono rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. Pismem z dnia 12 maja 2025 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 stycznia 2025 r. w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r. Skarżąca zapoznała się z całością materiału dowodowego. Nie wniosła żadnych zastrzeżeń i uwag do zgromadzonych dowodów. Podkreśliła, że ze względu na brak niezbędnego jej w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 stycznia 2025 r., zarejestrowała się jako osoba bezrobotna od dnia 2 stycznia 2025 r. W kolejnym oświadczeniu złożonym w dniu 12 maja 2025 r. dodała, że w kwietniu otrzymała decyzję ZUS z dnia 18 kwietnia 2025 r. o przyznaniu od dnia 1 stycznia 2025 r. prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia 22 maja 2025 r. orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 stycznia 2025 r. oraz o utracie prawa do zasiłku z dniem 2 stycznia 2025 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 33 ust. 4ca u.p.z. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, zatem nie spełnia przesłanek posiadania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Następnie pismem z dnia 29 maja 2025 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r. w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r., a w dniu 30 czerwca 2025 r. wydał decyzję orzekającą o odmowie przyznania prawa do stypendium w wysokości 1 994,40 zł brutto miesięcznie (co stanowi 120% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.z. w okresie odbywania stażu od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca od dnia 2 stycznia 2025 r. nie była osobą bezrobotną, gdyż nabyła prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Podkreślono, że następstwem decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 2 stycznia 2025 r. jest brak możliwości odbywania przez skarżącą stażu w okresie od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r., gdyż w tym okresie nie posiadała statusu bezrobotnego. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od tej decyzji organ II instancji decyzją z dnia 12 sierpnia 2025 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na błędy proceduralne. Organ odwoławczy uznał, że w tej sprawie powinien być zastosowany nadzwyczajny tryb wznowienia postępowania, a nie tryb zwykły. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał w dniu 16 września 2025 r. taką samą decyzję jak wcześniej (orzekającą o pozbawieniu prawa do stypendium w wysokości 1 994,40 zł brutto miesięcznie co stanowi 120% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.z.). Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji organ II instancji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620 – dalej: u.r.p.). Na mocy art. 460 tej ustawy utraciła moc u.p.z., a z jej art. 433 ust. 1 wynika, że postępowania w sprawach indywidualnych, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie przepisów ustawy, są prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Biorąc pod uwagę, że postępowanie w sprawie uprawnień skarżącej do stypendium z tytułu odbywania stażu wszczęto 29 maja 2025 r. organ II instancji stwierdził, że zobowiązany był do rozpatrzenia odwołania na podstawie przepisów u.p.z. Organ odwoławczy zaznaczył, że status bezrobotnego, a tym samym prawo do korzystania z uprawnień przysługujących osobom zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy przysługuje tylko takiej osobie, która spełnia warunki ściśle określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Osoba bezrobotna powinna spełniać wyżej wymienione warunki nie tylko w dniu dokonania rejestracji, lecz także w okresie pozostawania w ewidencji bezrobotnych, prowadzonej przez właściwy powiatowy urząd pracy. Wynika to wprost z przepisów regulujących powyższe kwestie, a organy administracji nie mogą w tej mierze stosować żadnej dowolności. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024 r. poz. 90). Natomiast ust. 6 powyższej ustawy stanowi, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje. Organ odwoławczy podkreślił, że wraz z utratą statusu osoby bezrobotnej bezrobotny traci wszelkie inne uprawnienia (np. zasiłek dla bezrobotnych, stypendium z tytułu odbywania stażu itp.) przysługujące mu na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżąca została uznana z dniem 2 stycznia 2025 r. za osobę bezrobotną oraz przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 stycznia 2025 r. na okres 365 dni, tj. do dnia 1 stycznia 2026 r. W związku z rozpoczęciem stażu w P. organ I instancji decyzją z dnia 13 marca 2025 r. przyznał skarżącej prawo do stypendium w wysokości 1 994,40 zł brutto miesięcznie (120% zasiłku podstawowego określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy w okresie odbywania stażu), od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r. Decyzja jest ostateczna. W związku z otrzymaniem informacji o ponownym ustaleniu renty skarżącej z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. na mocy decyzji ZUS z dnia 18 kwietnia 2025 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie odmowy przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 29 sierpnia 2025 r., a następnie decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r., na podstawie art. 104 k.p.a., odmówił przyznania skarżącej prawa do stypendium. Po uchyleniu tej decyzji przez organ odwoławczy, organ I instancji decyzją z dnia 16 września 2025 r. wydał decyzję orzekającą o pozbawieniu skarżącej prawa do stypendium. Zdaniem organu odwoławczego było to zasadne, bowiem zgodnie z treścią decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2025 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 2 stycznia 2025 r., ponownie ustalono rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. Skarżąca od tego dnia, tj. 1 stycznia 2025 r. nie spełniała warunków koniecznych do posiadania statusu osoby bezrobotnej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Zgodnie z art. 53 ust. 6 powyższej ustawy stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje wyłącznie bezrobotnemu. Biorąc to wszystko pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca od dnia 2 stycznia 2025 r. nie spełniała warunków do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu, ponieważ wraz z utratą statusu bezrobotnego straciła wszelkie uprawnienia wynikające z przepisów u.p.z. Stypendium jest świadczeniem obligatoryjnym przysługującym wyłącznie osobie, która spełnia kryteria przyznania statusu bezrobotnego, w okresie odbywania stażu. W związku z przyznaniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. i utratą statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 stycznia 2025 r., brak było podstaw do pobierania przez skarżącą stypendium z tytułu odbywania stażu. Organ podkreślił, że bezwzględnym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu bezrobotnego jest nienabycie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Brak tego elementu skutkuje z mocy samej ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Jednocześnie warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących utratę tego statusu i w tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca została w odpowiedni sposób pouczona o tym, że status bezrobotnego może posiadać osoba, która nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Otrzymanie powyższych informacji potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 2 stycznia 2025 r. ("Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy w Łasku"). Dodatkowo skarżąca została pouczona o okolicznościach powodujących pozbawienie możliwości kontynuowania stażu, a jedną z wymienionych okoliczności jest utrata statusu osoby bezrobotnej ("oświadczenie bezrobotnego skierowanego do organizatora stażu w celu odbycia stażu", własnoręcznie podpisane przez skarżącą w dniu 26 lutego 2025 r.). W skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę materiału dowodowego; 2) naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa poprzez odmowę świadczenia pomimo faktycznego odbycia stażu w okresie dwóch miesięcy, tj. od marca do kwietnia; 3) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów u.p.z. w zakresie przesłanek utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium; 4) naruszenie zasady słuszności i proporcjonalności działań organu skutkujące pozbawieniem skarżącej prawa do stypendium pomimo wykonania stażu. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o zwolnienie od wszelkich kosztów w niniejszej sprawie i przyznanie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 3 marca 2025 r. rozpoczęła staż w P. w Ł. na podstawie skierowania z PUP, posiadając w tym czasie status osoby bezrobotnej i niepełnosprawnej. Staż był faktycznie wykonany przez dwa miesiące, tj. marzec i kwiecień. Decyzją ZUS z dnia 18 kwietnia 2025 r. przyznano skarżącej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przy czym decyzja ta ustalała prawo do świadczenia rentowego wstecz, ale tylko tymczasowo do 30 września 2025 r. Renta wynosiła 1 282,35 zł miesięcznie. Kwota ta jest mało wystarczalna na egzystencję przy chorobie skarżącej jaką jest epilepsja lekooporna. Na chwilę rozpoczęcia stażu skarżąca nie posiadała wiedzy o przyznaniu prawa do świadczenia rentowego, nie była o tym w żaden sposób poinformowana. Co istotne, nie została również pouczona przez PUP o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, ani o konsekwencjach ewentualnego przyznania renty z mocą wsteczną. Skarżąca podkreśliła, że działała w pełnym zaufaniu do organów państwa, lecz mimo tego organ I instancji decyzją z dnia 16 września 2025 r. odmówił jej prawa do stypendium, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Zdaniem skarżącej, organy pominęły fakt, że staż był faktycznie wykonywany i że na dzień rozpoczęcia stażu skarżąca posiadała status osoby bezrobotnej. Decyzja miała charakter wsteczny i nie powinna wpływać na sytuację prawną skarżącej w momencie rozpoczęcia stażu. Co więcej brak było jakiegokolwiek pouczenia o ryzyku utraty prawa do stypendium. Dlatego, zdaniem skarżącej, odmowa wypłaty stypendium prowadzi do rażącego i niesprawiedliwego rozstrzygnięcia, bowiem wykonana praca w ramach stażu pozostawałaby nieopłacona. Tymczasem skutki decyzji wstecznych nie mogą obciążać strony działającej w zaufaniu do organów publicznych, zwłaszcza w sytuacji braku jakiegokolwiek pouczenia. Wobec powyższego, zaskarżona decyzja narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej i dlatego winna zostać uchylona w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 17 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu wniósł o uwzględnienie skargi i przyznanie nieopłaconych kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Możliwość i dopuszczalność uwzględnienia przez sąd takich niepodniesionych w skardze okoliczności wynika z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1), przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznanej sprawie była decyzja orzekająca "o pozbawieniu prawa do stypendium", o którym mowa w art. 53 ust. 6 u.p.z., związanego ze stażem przewidzianym w art. 53 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami, starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy (do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – art. 53 ust. 1 u.p.z.). Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 (1200 zł miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku), wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje (art. 53 ust. 6 u.p.z.). Wynika z tego, że do odbycia stażu może być skierowany bezrobotny. Bezrobotnym jest, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz ucząca się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: a) ukończyła 18 lat, b) nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna, c) nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Skierowanie do odbycia stażu i związane z tym stypendium jest uwarunkowane nabyciem statusu bezrobotnego. Do odbycia stażu i pobierania stypendium uprawniona jest bowiem osoba, która spełnia wszystkie warunki uznania za osobę bezrobotną, w tym – w przypadku osoby niepełnosprawnej – nienabycie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. W konsekwencji, jeżeli ktoś traci status bezrobotnego, traci związane z 56tym statusem uprawnienia, w tym prawo do odbycia stażu, a w konsekwencji prawo do stypendium. W rozpoznanej sprawie nie jest sporne, że decyzją organu I instancji z dnia 9 stycznia 2025 r. skarżąca została uznana za osobę bezrobotną z dniem 2 stycznia 2025 r. na okres 365 dni (k. 47 akt adm.). Dlatego skierowano ją do odbycia stażu (od 3 marca do 29 sierpnia 2025 r. – k. 52 akt adm.), w związku z czym skarżącej przysługiwało – z mocy art. 53 ust. 6 u.p.z. – stypendium, o którym mowa w tym przepisie. Decyzją z dnia 22 maja 2025 r. z mocą od 2 stycznia 2025 r. skarżąca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku (k. 77 akt adm.). Podstawą tego rozstrzygnięcia był przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z., zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Utrata statusu bezrobotnej wynikała z nabycia przez skarżącą na mocy decyzji ZUS z dnia 18 kwietnia 2025 r. prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r. (od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek) (k. 69 akt adm.). Skarżąca była pouczona przez organ I instancji, że status bezrobotnego przysługuje pod warunkiem, że nie nabędzie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Łasku z dnia 2 stycznia 2025 r., podpisana przez skarżącą – k. 32 akt adm.). Została też pouczona o okolicznościach pozbawienia możliwości kontynuowania stażu, w tym w razie utraty statusu osoby bezrobotnej (oświadczenie bezrobotnego skierowanego do organizatora stażu w celu odbycia stażu z dnia 26 lutego 2025 r. – pkt. II.4, podpisane przez skarżącą – k. 54 akt adm.). Nie może zatem skarżąca skutecznie wywodzić, że nie została pouczona o skutkach nabycia w czasie trwania stażu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wszystko to oznacza, że skoro skarżąca nabyła prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 stycznia 2025 r., to od dnia rejestracji, tj. od dnia 2 stycznia 2025 r., nie spełniała warunków koniecznych do zachowania statusu osoby bezrobotnej. Rzutowało to na związane z tym prawo do stażu oraz stypendium, które w tych okolicznościach skarżącej się nie należało. Czym innym jest jednak sposób dochodzenia takiego nienależnie pobranego świadczenia. Przepisem, który tę kwestię reguluje, jest przepis art. 76 u.p.z. Zgodnie z treścią jego ust. 2 pkt 1, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Wedle ust. 1, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że "prawidłowa wykładnia art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakazuje przyjąć, że odnosi się on do świadczenia, które jest bezrobotnemu wypłacane, pomimo ustania prawa do jego pobierania. Przepis ten odnosi się zatem do sytuacji, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymywania" (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., I OSK 2317/11, CBOSA). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznanej sprawie. Problem w tym, że organ I instancji nie zastosował wspomnianego przepisu i nie wydał decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, za to podjął decyzje, które nie mają podstawy w przepisach prawa. Nie ma takiej podstawy ani decyzja o przyznaniu prawa do stypendium (decyzja z dnia 13 marca 2025 r. – k. 55 akt adm.), ani decyzja o pozbawieniu skarżącej prawa do stypendium z dnia 16 września 2025 r. Stypendium bowiem przysługuje z mocy prawa w razie skierowania do odbycia stażu (art. 53 ust. 6 u.p.z.), a w razie utraty prawa do stypendium organ powinien orzec o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia (art. 76 ust. 1 u.p.z.), a nie wydawać decyzję o pozbawieniu prawa do stypendium. Innymi słowy, jeżeli świadczenie zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, należy zastosować mechanizm rozliczenia takiego świadczenia z art. 76 u.p.z. Organ nie jest natomiast uprawniony do zastąpienia tego trybu decyzją o pozbawieniu prawa do stypendium. W rozpoznanej sprawie zaskarżona jest tylko decyzja o pozbawieniu prawa do stypendium, dlatego sąd tylko co do niej może się wypowiedzieć wiążąco (nie może zaś tego uczynić w odniesieniu do decyzji o przyznaniu stypendium). Decyzja organu II instancji w tej sprawie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i jako taka podlega uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), co dotyczy również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.). Wobec niedopuszczalności prowadzenia dalszego postępowania w tej sprawie (pozbawienia prawa do stypendium) sąd orzekł jednocześnie o umorzeniu tego postępowania (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Jeżeli organ uzna za zasadne dochodzenie od skarżącej zwrotu świadczenia wypłaconego jako nienależnie pobrane, powinien uczynić to w odrębnym, właściwym ustawowo trybie, z uwzględnieniem art. 76 u.p.z. oraz przepisów przejściowych ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 433 ust. 4 i 5 tej ustawy oraz wynikających z art. 251 tej ustawy terminów wygaśnięcia lub przedawnienia roszczeń. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. d.j.