II SA/Rz 1360/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr S-V.8641.33.2025.MZ w przedmiocie utraty prawa do stypendium – skargę oddala –

Przedmiotem skargi D.O. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr S-V.8641.33.2025.MZ, wydana w przedmiocie utraty prawa do stypendium, w następującym stanie faktycznym. Skarżąca na mocy decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia 5 kwietnia 2022 r. znak: [...], została uznana z dniem 5 kwietnia 2022 r. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dniu 7 kwietnia 2025 r. skarżąca została skierowana przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w [....] na szkolenie "Opiekun osób starszych lub niepełnosprawnych" do Stowarzyszenia "[...]" w [...] Przedstawicielstwo w [....], w terminie 8 kwietnia 2025 r. do 12 maja 2025 r. W związku z powyższym decyzją z dnia 10 kwietnia 2025 r. znak: [...], Starosta orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium od dnia 8 kwietnia 2025 r. do dnia 12 maja 2025 r. w wysokości brutto 1 994,40 zł miesięcznie, tj. 120% podstawowej wysokości zasiłku dla osób bezrobotnych, o ile nie zajdą okoliczności powodujące jego wcześniejszą utratę. W decyzji zaznaczono, że stypendium przysługuje w okresie odbywania szkolenia. Następnie decyzją znak: [...] z dnia 3 czerwca 2025 r. Starosta orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 kwietnia 2025 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Kolejno decyzję z dnia 1 lipca 2025 r. znak: SAZ.I.5102/050422/00006/2025 nr 99/mastajm/07/25, Starosta orzekł o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 28 kwietnia 2025 r. Organ wskazał, że na podstawie informacji z ZUS [...] (Raport ZUS U2 oraz U3), zaświadczenia z dnia 19 maja 2025 r. przedłożonego przez skarżącą oraz jej pisemnego oświadczenia złożonego w dniu 30 maja 2025 r. stwierdzono, że w okresie od dnia 28 kwietnia 2025 r. do dnia 19 maja 2025 r. skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które została skierowana przez inny podmiot niż Powiatowy Urząd Pracy. Powyższe oznacza, że już w dniu 28 kwietnia 2025 r. skarżąca nie spełniała warunków osoby bezrobotnej i dlatego też decyzją z dnia 3 czerwca 2025 r. orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Konsekwencją powyższego jest orzeczenie o utracie prawa do stypendium z dniem 28 kwietnia 2025 r. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, zwracając się o jej zmianę, względnie uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżącej, w trakcie odbywania przez nią szkolenia, wystąpiły okoliczności wskazane w wystawionym przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] skierowaniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., o których mowa w pkt II.9 informacji o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu, iż "bezrobotny skierowany na szkolenie, który w trakcie szkolenia podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą ma prawo do ukończenia tego szkolenia bez konieczności ponoszenia jego kosztów oraz przysługuje mu stypendium w wysokości 20% podstawowej wysokości zasiłku dla bezrobotnych niezależnie od wymiaru godzin szkolenia, od dnia podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej do dnia zakończenia szkolenia (pod warunkiem ukończenia tego szkolenia)". Skarżąca zaznaczyła, że ukończyła szkolenie, na które została skierowana, a tym samym zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i winna otrzymać należne stypendium. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 r., działając na podstawie art. 31 pkt 2, art. 433 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620) w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 z późn. zm.; dalej: "u.p.z.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko Starosty. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w myśl art. 41 ust. 11 u.p.z., osoby bezrobotne biorące udział bez skierowania starosty w szkoleniach finansowanych z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych, organizowanych przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, powiadamiają urząd pracy o udziale w szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, że od dnia 28 kwietnia 2025 r. skarżąca uczestniczyła w szkoleniu współfinansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, organizowanym przez [...], nie powiadamiając o tym fakcie PUP w [...]. Tym samym naruszyła obowiązek wynikający z art. 41 ust. 11 ustawy ciążący na bezrobotnym. Odnosząc się do argumentacji odwołania, Wojewoda wyjaśnił, że treść pkt II.9 Informacji o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu nie ma zastosowania w realiach niniejszej sprawy, gdyż skarżąca jako bezrobotna skierowana przez starostę na szkolenie nie podjęła zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, ale wzięła udział w szkoleniu, na które została skierowana przez inny podmiot niż Powiatowy Urząd Pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez umorzenie postępowania, względnie o uchylnie decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie zgodziła się z organem, że nie przysługuje jej prawo do stypendium. Podniosła, że ukończyła staż oraz poinformowała organ o okolicznościach wskazanych w pkt II.9 umowy, a zatem zgodnie z jej zapisami powinna otrzymać stypendium. Skarżąca zarzuciła organowi ponadto niewłaściwe, niekompletne i błędne poinformowanie o przysługujących jej prawach oraz o jej obowiązkach, w sytuacji gdy nie włada w należytym stopniu językiem polskim w mowie oraz w piśmie. Dodała, że informowała organ o wszystkich istotnych kwestiach związanych z jej statusem osoby bezrobotnej na każdym etapie szkolenia. Nadto zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując się na trudną sytuację finansową i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaakcentował w szczególności, że decyzja jest pokłosiem decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, od której skarżąca nie wniosła odwołania. Zaznaczył również, że kwestia zwrotu świadczenia stanowi przedmiot odrębnego postępowania. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Starosty z dnia 1 lipca 2025 r. o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 28 kwietnia 2025 r. Na wstępie Sąd podkreśla, że organy prawidłowo zastosowały poprzednio obowiązujące przepisy prawa materialnego. Postepowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 26 maja 2025 r. na podstawie wygenerowanego Raportu o zbiegu tytułów ubezpieczenia - dane z usługi ZUS U3 - zostało wszczęte postępowanie w sprawie zgłoszenia od dnia 28.04.2025 r. Pani D.O. do ubezpieczeń jako osoby pobierającej stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych na które została skierowana przez inny podmiot niż Powiatowy Urząd Pracy u płatnika o numerze NIP: [...]. Z kolei 29.05.2025 r. wygenerowano Raport ZUS-U2 potwierdzający zaistnienie wskazanego zdarzenia. W związku z powyższym przeprowadzono rozmowę telefoniczną z Panią D.O., którą poinformowano o zaistniałej sytuacji oraz o konieczności ustosunkowania się w przedmiotowej sprawie i przedłożenia ewentualnej dokumentacji (notatka służbowa pracownika PUP w [...]) W dniu 1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która uchyliła przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie jednak z art. 433 ust. 1 ustawy o rynku pracy (...), postępowania w sprawach indywidualnych, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na mocy dotychczasowych przepisów. Tak więc przepisy ww ustawy o promocji zatrudnienia miały zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest utrata prawa skarżącej do stypendium z dniem 28.04.2025 r., będąca następstwem wcześniejszej utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 28.04.2025 r. Bezspornym jest, że od dnia 28.04.2025 r. D.O. uczestniczyła w szkoleniu współfinansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) organizowanym przez [...], nie powiadamiając o tym fakcie PUP w [....]. Tym samym naruszyła obowiązek wynikający z art. 41 ust. 11 ww. ustawy ciążący na bezrobotnym. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnemu w okresie odbywania szkolenia, na które został skierowany przez starostę, przysługuje stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy. W myśl art. 41 ust. 11 osoby bezrobotne biorące udział bez skierowania starosty w szkoleniach finansowanych z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych, organizowanych przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, powiadamiają urząd pracy o udziale w szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia. Istotny jest fakt, że w związku z tym Starosta [...] decyzją z dnia 03.06.2025 r. znak: [...] orzekł o utracie przez D.O. statusu osoby bezrobotnej z dniem 28.04.2025 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że od dnia 28.04.2025 r. do dnia 19.05.2025 r. D.O. została zgłoszona do ubezpieczenia jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które została skierowana przez inny podmiot niż Powiatowy Urząd Pracy. Powyższe oznacza, że już w dniu 28.04.2025 r. ww. nie spełniała warunków osoby bezrobotnej, co w konsekwencji spowodowało utratę statusu bezrobotnego. Od ww. decyzji D.O. nie złożyła odwołania, tym samym decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Podstawą wydania decyzji o przyznaniu prawa do stypendium jest decyzja o uznaniu osoby za bezrobotną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba, która m.in. nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Następstwem utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 kwietnia 2025 r. – co wynika z ostatecznej decyzji Starosty z dnia 3 czerwca 2025 r. było wydanie przez niego w dniu 1 lipca 2025 r. decyzji o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z tym dniem. W skardze na decyzję Wojewody Podkarpackiego D.O. zarzuciła, powołując się na niedostateczną znajomość języka polskiego, pozwalającą na rozumienie jedynie podstawowych treści formułowanych w tym języku, brak pełnego i zrozumiałego dla strony pouczenia o treści decyzji oraz o prawach i obowiązkach, podczas gdy na każdym etapie współpracowała z organem. Mając na uwadze zgłoszony zarzut należy zauważyć, że skarżąca pozostawała w rejestrze bezrobotnych w okresie od 05.04.2022 r. do 27.04.2025 r., czyli ponad 3 lata. Trzykrotnie została skierowana przez Starostę [...] na szkolenia, w tym na kurs języka polskiego mającego pomóc stronie w sprawnej komunikacji w społeczeństwie polskim. W złożonej skardze przyznała ona, że z uwagi na nieznajomość języka polskiego w wymaganym stopniu zawsze zwraca się o wyjaśnienie decyzji oraz umów. Jak wykazano, skarżąca potwierdziła zapoznanie się z "Informacją o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu" - "Opiekun osób starszych lub niepełnosprawnych". W przypadku wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości odnośnie zapisanych w języku polskim, który w Polsce jest językiem urzędowym, pouczeń zawartych w "Informacji" strona była nie tylko uprawniona, ale i obowiązana zwrócić się do pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o niezbędne dodatkowe informacje. Tym bardziej, że - jak sama wskazała - zawsze zwraca się o takie wyjaśnienia i była otwarta na współdziałanie z Urzędem Pracy. Finalnie wymaga podkreślenia, że o utracie prawa do stypendium decyduje zaistnienie zdarzeń określonych przepisami prawa, co nie jest uwarunkowane stosownymi pouczeniami w tym przedmiocie. Utrata prawa do stypendium jest orzekana decyzją administracyjną, która ma charakter orzeczenia deklaratoryjnego. Oznacza to, że owa decyzja nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a jedynie potwierdza istniejący stan prawny, który powstał wcześniej z mocy prawa. D.O. legitymowała się statusem bezrobotnej do dnia 27.04.2025 r., a zatem była uprawniona do pobrania stypendium z tytułu uczestnictwa w szkoleniu na podstawie skierowania Starosty [....] wyłącznie w okresie od 08.04.2025 r. do 27.04.2025 r. W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko organu. Skarżąca zarzuciła ponadto, że Starosta wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu kwoty 2671,00 zł, której nigdy nie otrzymała. Istotnie, decyzją z dnia 10.09.2025 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o zobowiązaniu jej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie kosztów szkolenia, tj. należności przysługującej instytucji szkoleniowej w kwocie brutto 2400,00 zł oraz kosztów badań lekarskich niezbędnych do skierowania do odbycia szkolenia w kwocie brutto 271,00 zł, czyli w łącznej kwocie brutto 2671,00 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ wydał decyzję administracyjną m.in. na podstawie art 433 ust. 1 i 3 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia w związku z art. 41 ust. 6, art. 76 ust. 1 i art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od tej decyzji D.O. wniosła odwołanie do Wojewody Podkarpackiego, które jest przedmiotem odrębnego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na postawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.