III SA/Łd 1073/17

Dnia 10 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za czynności kontrolne oddala skargę.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] obciążył J. J. za czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 9 maja 2017 r. w kiosku na terenie Szkoły Podstawowej i Gimnazjum [...] w [...] opłatą w kwocie 75 zł. W uzasadnieniu wskazał, że w czasie kontroli stwierdzono niezgodności z przepisami prawa żywnościowego w zakresie sprzedaży artykułów spożywczych niezgodnych z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1154) Wskazał, że zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 149) podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach wykonywanych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostały stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Wysokość opłat ustalono, zgodnie z przepisami Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.u. z 2009 nr 78, poz. 656 ze zm.) J. J. w odwołaniu od tej decyzji podniósł, że nie można jednocześnie stwierdzić, że zostały złamane przepisy prawa żywnościowego, a ewentualna należność zostanie uregulowana po wydaniu prawomocnej decyzji lub wyroku sądu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] ([...]) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał jakie środki spożywcze skarżący oferował uczniom. Artykuły te nie odpowiadały wymaganiom określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. z uwagi na zawyżoną zawartość cukru lub tłuszczu o 100 g/100ml produktu gotowego do spożycia. Czynności kontrolne nie zostały dokończone, gdyż J. J. w trakcie kontroli opuścił kiosk szkolny, czym uniemożliwił przeprowadzenie dalszych czynności kontrolnych. Odmówił też podpisania protokołu kontroli, uzasadniając to faktem powoływania się kontrolujących na uregulowania prawne niezgodne z przepisami nadrzędnymi, które regulują zasady działalności gospodarczej. J. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zarzucał: 1. brak reakcji na pismo Strony z dnia 22.06.2015 r.; 2. świadome pominięcie lub zatajenie odpowiedzi na pismo PPIS w [...] nr [...], a w szczególności: - szczegółowego opisu zdarzeń przed i w czasie kontroli; - interpretacji prawnej Ministerstwa Zdrowia dotyczącej szkół wyznaniowych; - stanowiska Rady Rodziców Szkoły; - opinii Dyrektora Szkoły 3. świadome zatajenie kontrolującego zachowania pracownika PPIS w Łodzi przed i podczas kontroli Podał, że w dniu 22.06.2015 r. skierował pismo do Państwowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w [...] z krytycznymi zastrzeżeniami dotyczącymi zmian w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia, ale nie otrzymał jednoznacznego stanowiska organu. W jego ocenie po ukazaniu się rozporządzenia powinno być przeprowadzona kontrola w jego firmie z uwzględnieniem jego stanowiska przedstawionego w piśmie. Ma tu miejsce tzw. milczące domniemanie zgody PWSSE na jego działanie, gdyż kontrola została przeprowadzona w 2017 r. Opisał nieodpowiednie jego zdaniem, zachowanie pracownika organu. Według skarżącego art. 52c pkt 1 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zawiera zapis, że na terenie jednostek oświaty "sprzedawane mogą być wyłącznie środki" spożywcze określone w rozporządzeniu. W decyzji organu znajduje się zapis, że oferował do sprzedaży zakazane artykuły spożywcze. To zaś oznacza, że spotkała go kara za posiadanie, a nie za sprzedaż. Według skarżącego art. 52 c ust. 3 ustawy stanowi, że osoba kierująca placówką może ustalić w porozumieniu z radą rodziców szczegółową listę produktów dopuszczaną do sprzedaży lub stosowania w ramach żywienia zbiorowego w oparciu o przepisy wydane na podstawie ust. 6. Zarzucał: 1) niejasność postanowień i niespójność znaczeniową, 2) nieproporcjonalność ograniczeń w świetle prawa Unii Europejskiej, 3) nieadekwatność zastosowanych rozwiązań w stosunku do celu, 4) przekroczenie uprawnień ustawowych przez Ministra Zdrowia, 5) brak notyfikacji Unii Europejskiej, 6) naruszenie praw konstytucyjnych. W odpowiedzi na te zarzuty organ odwoławczy wyjaśnił, że udzielił odpowiedzi na pismo z dnia 22.06.2015 r. w piśmie z dnia 29.06.2015 r. wskazał jaki charakter miało pismo PPIS w [...] z dnia 19 maja 2015 r. i do kogo było skierowane. Opisał też jak wyglądał przebieg kontroli w kiosku szkolnym, jak i wyjaśnienia strony dotyczące tej kontroli. Stwierdził, że Inspektor Sanitarny nie jest organem stanowiącym prawo w Polsce ani organem badającym zgodność aktów prawnych z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia oceny zasadności wywiedzionej skargi należy przywołać przepisy stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, a mianowicie przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1261) i ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 149 z późn. zm.). Kwestię opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bazującego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania z zastrzeżeniem ust. 2 opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Kolejny ustęp 2 tegoż przepisu przewiduje, że za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bazującego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Z kolei w ustępie 3a art. 36 w/w ustawy wskazano, że opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności, o których mowa w ust. 1 związane z czynnościami wykonywanymi w ramach wspólnych kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością określają, przepisy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. A zatem w zakresie opłat za badania i inne czynności ustawodawca odsyła do ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, której Dział V dotyczy wykonywanych kontroli żywności, zaś jego rozdział 1 reguluje przeprowadzanie urzędowych kontroli żywności. Przy czym art. 3 ust. 3 pkt 49 ustawy jednocześnie definiuje pojęcie urzędowych kontroli żywności jako urzędowe kontrole w rozwinięciu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 882/2004 (WE) Parlamentu i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt. Kolejny pkt 2 art. 2 rozporządzenia definiuje czynność sprawdzenia jako sprawdzenie poprzez badanie i rozważenie stosownych dowodów czy określone wymagania zostały spełnione. Z ustępu 2 art. 75 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wynika, że opłatami, o których mowa w art. 75 ust. 1 tej ustawy jest obowiązany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie. W tej sytuacji, opierając się na powołanych wyżej przepisach stwierdzić należy, że nie stosuje się przepisów art. 3b ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a zastosowanie ma wyłącznie przepis art. 75 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, określające zasady ponoszenia opłat za czynności wykonywane w ramach urzędowych kontroli żywności są zgodne z prawem. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił sposób wyliczania wysokości należnej opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne, który znajduje oparcie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności kontrolne wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. nr 78, poz. 656 z późn. zm.) obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Należy jeszcze raz podkreślić, że w trakcie kontroli stwierdzono niezgodność z przepisami prawa żywnościowego w zakresie sprzedaży artykułów spożywczych nieprzeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymogami jakie muszą spełnić środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U z 2016 r. poz. 154) Sąd nie stwierdził, aby Minister właściwy do spraw Zdrowia wykroczył poza uprawnienia wynikające z art. 52 c ust. 6 ustawy oraz aby ustawa i rozporządzenie wymagało notyfikacji przez właściwe organy Unii Europejskiej. Inne zarzuty podniesione przez skarżącego nie mają istotnego znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że dotyczy ona jedynie kosztów przeprowadzonej kontroli. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz 1369 ze zm.) skargę oddalił. R.T.