III SA/Kr 775/26

|Dnia 11 sierpnia 2026 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Marta Kisielowska, Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r., sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2026 r. nr 2025/2026/141866/ORPE/2 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na rzecz skarżącego J. Z. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z 1 kwietnia 2026 r. Rektor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (dalej: organ) – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 3 grudnia 2025 r., którą odmówił skarżącemu (J. Z.) przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2025/2026. Organ wyjaśnił, że stypendium dla osób niepełnosprawnych nie przysługuje studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, co wynikało z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.). Ponadto, w ocenie organu, z art. 93 ust. 7 ww. ustawy wynikało, że świadczenie przysługuje przez dodatkowe 12 semestrów, ale do momentu uzyskania przez studenta tytułu zawodowego magistra. Powyższe przepisy miały odzwierciedlenie w zapisach § 10 ust. 3 i ust. 7 regulaminu stypendialnego. Organ zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na art. 93 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jednak przepis ten został wzięty pod uwagę w momencie rozpatrywania wniosku o stypendium dla osób niepełnosprawnych. Skarżący dysponował orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 6 października 2025 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność studenta istnieje od 23-go roku życia (czyli od 14 sierpnia 2021 r.), a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 lipca 2025 r. Zatem niepełnosprawność studenta powstała w trakcie realizowania studiów jednolitych magisterskich na kierunku psychologia, które student zakończył 5 października 2023 r. uzyskując tytuł zawodowy magistra. Dlatego nie było możliwości dalszego korzystania ze stypendium dla osób niepełnosprawnych na kolejnych studiach podjętych w dniu 1 października 2025 r. (pedagogika resocjalizacyjna, studia I stopnia, kończące się uzyskaniem tytułu zawodowego licencjata). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w I i II instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił: 1. błędną i nielogiczną wykładnię art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce polegającą na przyjęciu, że posiadanie tytułu zawodowego bezwzględnie wyklucza go z prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych, podczas gdy przepis ten wprost stanowi, że świadczenie przysługuje również w przypadku powstania niepełnosprawności "(...) po uzyskaniu tytułu zawodowego"; 2. naruszenie zasady pierwszeństwa przepisu szczególnego nad ogólnym (lex specialis derogat legi generali), przez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ogólnym limicie 12 semestrów, wynikającym z art. 93 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, z pominięciem normy szczególnej zawartej w art. 93 ust. 7 ustawy oraz § 12 ust. 7 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, która przyznaje odrębny i dodatkowy okres finansowania osobom, u których "niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego". W uzasadnieniu skarżący podał, że wyraźne wskazanie przez ustawodawcę sytuacji "w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego" oznacza, że fakt posiadania dyplomu w żadnym wypadku nie blokuje prawa do stypendium. Skarżący podał, że spełnia obie te przesłanki, choć w świetle prawa wystarczyłaby już jedna z nich. Twierdzenie organu, że tytuł zawodowy kończy jego prawo do pomocy, jest więc całkowicie nielogiczne. Gdyby przyjąć interpretację organu, że świadczenie przysługuje przez dodatkowe 12 semestrów, ale do momentu uzyskania tytułu magistra przez studenta zapis o powstaniu niepełnosprawności "po uzyskaniu tytułu zawodowego" byłby całkowicie martwym przepisem. Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, że interpretacja przepisu art. 93 ust. 7 ww. ustawy jest całkowicie absurdalna. Zdaniem skarżącego uczelnia pominęła też zasadę, że przepis szczególny uchyla przepis ogólny. Powołany w decyzjach art. 93 ust. 9 ww. ustawy to norma szczególna, stworzona wyłącznie dla osób, u których sytuacja zdrowotna uległa zmianie w trakcie lub po zakończeniu edukacji. Skoro spełnia on warunki z tego ustępu, limit ogólny nie ma tu zastosowania. Gdyby limit ogólny miał być nadrzędny w każdej sytuacji bez wyjątków, ustęp 7 byłby całkowicie zbędny, ponieważ nie mógłby zostać zastosowany w żadnej sytuacji, a racjonalny ustawodawca nie tworzyłby przepisów pozbawionych znaczenia prawnego. Skarżący podniósł też, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z tzw. "duchem prawa". Intencją ustawodawcy przy tworzeniu art. 93 ust. 7 ustawy było zapewnienie realnego wsparcia osobom, których sytuacja zdrowotna drastycznie pogorszyła się w trakcie toku studiów lub już po ich zakończeniu. Takie osoby często zmuszone są do zmiany swojej ścieżki kształcenia i planów życiowych ze względu na powstanie niepełnosprawności. W przypadku skarżącego potrzeba ta jest szczególnie uzasadniona ze względu na wznowę nowotworu złośliwego potwierdzoną w ostatnim roku oraz kolejny epizod depresji nawracającej, będącej skutkiem choroby onkologicznej. W grudniu 2025 r. nastąpiło istotne i drastyczne pogorszenie jego sprawności, co skutkowało wydaniem orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Skarżący podał, że stypendium dla osób niepełnosprawnych ma charakter kompensacyjny i w jego obecnej sytuacji jest niezbędnym narzędziem, pozwalającym na niwelowanie barier wynikających z postępu choroby. Interpretacja przyjęta przez organ całkowicie wypacza sens pomocy kompensacyjnej, uderza w osoby najbardziej potrzebujące wsparcia i de facto uniemożliwia mi kontynuowanie edukacji. Zdaniem skarżącego, prawidłowość zaprezentowanego przez niego argumentacji potwierdza stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (załącznik nr 3 do skargi). W toku wyjaśniania jego sytuacji prawnej uzyskał bowiem drogą elektroniczną opinię resortu, z której jednoznacznie wynika, że w przypadku powstania niepełnosprawności w trakcie studiów (lub po tytule), studentowi przysługuje dodatkowy okres finansowania, niezależnie od posiadanych wcześniej tytułów zawodowych. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ zgodnie z art. 93 ust. 7 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie stypendialne przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Oznacza to, że uzyskanie tytułu zawodowego nie stanowi przeszkody w nabyciu prawa do świadczenia stypendialnego, o ile nie upłynął dodatkowy okres 12 semestrów. Istotna w sprawie była interpretacja ww. art. 93 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Powołany przepis stanowi, że w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio. Rację miał skarżący, że ww. art. 93 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stanowił regulację szczególną w stosunku do ogólnej zasady (wynikającej z art. 93 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), że świadczenia stypendialne nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; 2)licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Jak wskazywał organ - skarżący dysponował orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 6 października 2025 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność studenta istnieje od 23-go roku życia (czyli od 14 sierpnia 2021 r.), a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 lipca 2025 r. Zatem niepełnosprawność studenta powstała w trakcie realizowania studiów jednolitych magisterskich na kierunku psychologia, które student zakończył 5 października 2023 r. uzyskując tytuł zawodowy magistra. Powołany wyżej art. 93 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wprost dotyczy tego typu sytuacji i powszechnie w literaturze przedmiotu komentowany jest jako: wyjątek od powyższych zasad, "gdy student chce podjąć kształcenie na kolejnym kierunku studiów po nabyciu niepełnosprawności powstałej w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. W takim przypadku ma on prawo ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat" (por. A. Mrozowska [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 93., uwagi nr 4). W ocenie orzekającego Sądu, organ dokonał więc całkowicie błędnej interpretacji ww. art. 93 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przyjmując, że uzyskanie przez skarżącego na wcześniejszym etapie edukacji, tytułu zawodowego nie pozwala na skuteczne staranie się o przyznanie stypendium. W ponownym postępowaniu organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku. Sąd uchylił więc zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.). O kosztach Sąd orzekł na postawie art. 200 powołanego aktu zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł z tytułu uiszczonej opłaty od wpisu.