III SA/Gl 493/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 7 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi I.B. na czynność Rektora Uniwersytetu [...] w K. w przedmiocie: naliczenia opłat za studia oraz odmowy ich umorzenia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Pismem z 7 kwietnia 2026 r. I.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność z 2 kwietnia 2026 r. Rektora Uniwersytetu [...] w K. dotyczącą potrzymania decyzji o naliczaniu opłat czesnego w wysokości 2.509,80 zł. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że Skarżąca została przyjęta na studia niestacjonarne I stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2025/2026. 30 października 2025 r. skarżąca zaakceptowała "zobowiązanie studenta Uniwersytetu [...] w K." , w którym zobowiązała się do ponoszenia opłat związanych z kształceniem, zgodnie z obowiązującym regulaminem. Z dokumentacji przebiegu studiów wynika, że Skarżąca została wpisana na listę studentów, nie dopełniła skutecznie formalności związanych z rezygnacją ze studiów i decyzją z 9 grudnia 2025 r. została skreślona z listy studentów, a należności z tytułu czesnego zostały naliczone zgodnie z regulaminem do dnia uprawomocnienia się decyzji o skreśleniu, Organ wskazał, że Skarżąca w toku postępowania występowała o umorzenie należności, jednak przedłożona dokumentacja nie pozwalała na stwierdzenie przesłanek do zastosowania ulgi. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Rektora Uniwersytetu [...] w K. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach stwierdzając, że zaskarżona czynność podtrzymuje naliczenie opłat czesnego w wysokości 2.509,80 zł pomimo rezygnacji ze studiów niestacjonarnych I stopnia złożonej 31 października 2025 r. przed rozpoczęciem zajęć i bez korzystania z jakichkolwiek usług edukacyjnych. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w K. wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") Skarga jest niedopuszczalna. Art. 3 § 1 i § 2 pkt 1–9 p.p.s.a określa zakres spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. Sąd administracyjny bada jedynie akty i czynności z zakresu administracji publicznej, w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne rozstrzygnięcia dotyczące praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jeżeli zaskarżone rozstrzygniecie nie ma charakteru aktu administracyjnego, sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest pismo Prorektora ds. Kształcenia i Współpracy Międzynarodowej Uniwersytetu [...] w K. z 2 kwietnia 2026 r. podtrzymujące naliczenie opłaty czesnego w wysokości 2.509,80 zł oraz odmawiające umorzenia tej należności. Z treści skargi wynika, że Skarżąca kwestionuje zasadność obciążenia jej opłatą za studia po rezygnacji ze studiów oraz odmowę umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację życiową i majątkową. Należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłat za studia oraz zasady ich dochodzenia wynikają ze stosunku prawnego łączącego uczelnię i studenta, którego źródłem jest umowa o warunkach odpłatności za studia. Roszczenia uczelni z tego tytułu mają charakter majątkowy i cywilnoprawny. Również rozstrzygnięcia dotyczące umorzenia, rozłożenia na raty czy odroczenia płatności takich należności odnoszą się do wierzytelności wynikającej z tego stosunku obligacyjnego. Okoliczność, że należność została naliczona pomimo rezygnacji ze studiów niestacjonarnych I stopnia złożonej przed rozpoczęciem zajęć i bez korzystania z jakichkolwiek usług edukacyjnych, nie zmienia charakteru prawnego sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że obowiązek uiszczenia sprawy dotyczące odpłatności za studia mają co do zasady charakter cywilnoprawny, gdy obowiązek zapłaty wynika z zawartej między uczelnią a studentem umowy o warunkach odpłatności za studia. Spory dotyczące naliczenia czesnego, jego wysokości, okresu, za jaki zostało naliczone, a także odmowy umorzenia rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności, nie stanowią spraw z zakresu administracji publicznej nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Odmienny charakter ma natomiast decyzja o skreśleniu z listy studentów, która jest decyzją administracyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i podlega kontroli sądów administracyjnych. Sam związek funkcjonalny pomiędzy skreśleniem z listy studentów a późniejszym dochodzeniem należności z tytułu czesnego nie powoduje jednak, że spór o tę należność nabiera charakteru administracyjnoprawnego Zaskarżone pismo z 2 kwietnia 2026 r. nie zostało wydane w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawiera elementów decyzji administracyjnej i nie rozstrzyga o prawach lub obowiązkach skarżącej wynikających z przepisów prawa administracyjnego. Stanowi ono stanowisko uczelni jako wierzyciela w zakresie należności wynikającej z stosunku cywilnoprawnego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym postanowienia z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 611/18, w którym wskazano, że spór dotyczący obowiązku zapłaty opłat za studia oraz rozstrzygnięcia w przedmiocie ich umorzenia nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, a źródłem obowiązku zapłaty jest stosunek umowny łączący uczelnię i studenta. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku korzystania z zajęć, rezygnacji przed rozpoczęciem semestru, trudnej sytuacji materialnej, niepełnosprawności oraz nieproporcjonalności obciążenia mogą mieć znaczenie dla oceny zasadności roszczenia dochodzonego przez uczelnię, jednak ocena ta należy do właściwości sądu powszechnego rozpoznającego sprawy cywilne. Skoro zaskarżone pismo nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., wniesiona skarga jest niedopuszczalna. W tej sytuacji sprawa objęta skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie wpisu sądowego od przedmiotowej skargi.