III SA/Kr 715/18

Kraków, dnia 25 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1/ umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych; 2/ ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka

W dniu 18 lipca 2018 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, które określił na kwotę [...] zł. Wskazał przy tym, że miesięczne wydatki, które jest zobowiązany ponosić to alimenty w kwocie [...] zł, rehabilitacja – [...] zł, śmieci [...] zł oraz internet i telefon w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć postępowanie w tym zakresie. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, między innymi strony skarżące w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej , dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sadowych, stąd na podstawie art. 239 pkt 1 w zw. z art. 161 P.p.s.a. umorzono postępowanie w sprawie w tym zakresie. Rozpatrując zaś wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania jest zasiłek stały oraz zasiłek okresowy w łącznej kwocie [...] zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada 1 /2 domu oraz [...] ara działki. Nie posiada cennych ruchomości czy oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru przerasta jego możliwości finansowe. W ocenie Sądu skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalisty bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów, koszty rehabilitacji, brak oszczędności, brak majątku, który nie służyłby do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i mógłby przynosić pożytki - w odniesieniu do zwyczajowych, podstawowych wydatków na utrzymanie, braku cennych ruchomości, złego stanu zdrowia - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 249 a w związku z 239 pkt 1 w zw. z art. 161 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 245 oraz art. 246 P.p.s.a.