III SA/Kr 40/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na działania Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa w Krakowie oraz radcy prawnego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. oddalić wniosek adwokata z urzędu M. R. o przyznanie kosztów pomocy prawnej.

Pismem z 10 stycznia 2023 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na działania Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa w Krakowie oraz radcy prawnego. Skarga została przesłana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o jej odrzucenie jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego, a w razie nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi – jej oddalenie. Wezwany do sprecyzowania o co wnosi skarżący – ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu – adwokat M. R. wskazał, że skarga została złożona w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej "k.p.a." oraz że wnosi o przekazanie jej do organu właściwego do rozpatrzenia. Dodatkowo ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu według norm prawem przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga została odrzucona ponieważ sprawy skarg składanych w trybie art. 227 k.p.a. nie należą do kognicji sądów administracyjnych. Sąd oddalił również wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej ponieważ ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, nie złożył wymaganego oświadczenia. Zasadniczo sądy administracyjne zgodnie przyjmują, że właściwością sądu administracyjnego nie jest objęta ocena sposobu działania czy pracy organu administracji, jak i jego pracowników, gdyż jest to wewnętrzna sprawa organów. Skarga powszechna w rozumieniu art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi takie są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną - zawiadomieniem skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. Takie zawiadomienie sporządzane jest w trybie art. 237 § 3 k.p.a., a ponowna skarga, o ile zostanie uznana za bezzasadną, załatwiana jest w trybie art. 239 k.p.a. Z urzędu Sądowi wiadomo, że w analogicznej sprawie skarga na działania pracowników Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta Krakowa – została zakwalifikowana jako skarga na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa – i została oddalona wyrokiem z 6 czerwca 2023 r., III SAB/Kr 53/23. Rozpoznający natomiast, postanowieniem z 5 maja 2023 r., I OSK 536/23 , skargę kasacyjną skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 listopada 2022 r., II SA/Kr 863/22 – Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie skargowe prowadzone na podstawie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego wprawdzie posiada pewne cechy postępowania administracyjnego uproszczonego, ale działania podejmowane przez organ w ramach tego postępowania nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W postępowaniu tym nie zapadają rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach skarżącego, który jest tylko zawiadamiany (informowany) o sposobie załatwienia skargi (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., I FSK 1261/20). Wyklucza to zatem uznanie tych form postępowania (ich wyników) za formy wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a bezczynności organu czy przewlekłości prowadzenia postępowania skargowo-wnioskowego nie można uznać, za formę działania administracji podlegającą kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Zastosowanie tej ostatniej podstawy kontroli sądowej działalności administracji możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy aktów lub czynności administracji publicznej odnoszących się do uprawnień lub obowiązków ich adresatów. Skoro, jak wskazano powyżej, w postępowaniu skargowo-wnioskowym nie zapadają rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach strony, to inicjator takiego postępowania nie ma prawnej możliwości skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na wynik postępowania skargowo-wnioskowego. Powyższy pogląd orzekający Sąd w niniejszej sprawie podziela i z tych to powodów skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 1 postanowienia). Sąd oddalił natomiast wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielanej z urzędu ponieważ aby taki wniosek był skuteczny, ustanowiony w sprawie adwokat powinien był złożyć dodatkowo oświadczenie że opłata nie została zapłacona w całości lub w części (§ 3 Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.). Sąd podziela również pogląd referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażony w postanowieniu z 26 października 2016 r., II SA/Wr 760/15, że niezastosowanie się do jednoznacznie brzmiącej dyspozycji normy prawnej, wynikającej m. in. z wyżej powołanego przepisu rozporządzenia, wywołuje skutek prawny w postaci pozbawienia jej adresata (adwokata) świadczenia pieniężnego, dla którego uzyskania wprowadzono między innymi przedmiotowy warunek. Rygoryzm, z jakim traktowane jest spełnienie ustanowionych dla rozpatrywanego wniosku w cytowanych przepisach prawa wymogów, znajduje usprawiedliwienie w fakcie, iż kwota wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu, obciąża Skarb Państwa. Natomiast wszelkie wydatki czynione z tego źródła winny być dokonywane – z uwagi na dbałość o stan finansów publicznych – ze szczególną ostrożnością, tj. jedynie w następstwie spełnienia wszystkich przewidzianych powszechnie obowiązującym prawem przesłanek. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenie to przekłada się na obwarowanie spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz profesjonalnego pełnomocnika warunkiem wykonania dyspozycji adresowanych doń norm prawnych, odkodowanych z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym również przepisów Prawa o adwokaturze oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. Jak wskazał w ww. postanowieniu referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (odwołując się m.in. do poglądu NSA wyrażonego w postanowieniu z 18 października 2005 r. II FZ 625/05), niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku jest jego materialnym elementem. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Analogiczny pogląd wyrażony został także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2005 r. III SA/Gd 373/04. O kosztach z uwagi na ekonomię procesową orzekł Sąd uznając, że w sprawie, w której jednocześnie odrzucana jest skarga z uwagi na jej niedopuszczalność, zasadne jest też orzeczenie o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z tych to powodów Sąd oddalił wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z § 4 p.p.s.a..