III SA/Kr 205/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Karcz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi ubezwłasnowolnionego całkowicie M. M. działającego przez opiekuna prawnego R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2025 r. nr SKO.PS/4110/62/2025 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej i umieszczenia w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2025 r. nr SKO.PS/4110/62/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 54 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 4, art, 59 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U z 2025 r. poz.1214 z późn. zm., dalej: u.p.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. M. (dalej: skarżący) reprezentowanego przez opiekuna prawnego R. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DN.5020.3326.2024 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej i umieszczenia w domu pomocy społecznej. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DN.5020.3326.2024, skierował małoletniego skarżącego do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz umieścił małoletniego w Domu Pomocy Społecznej ul. [...] w K. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził, że małoletni ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność intelektualną wymaga całodobowej opieki osób drugich. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, opiekun skarżącego wskazała, że syn został zgodnie z zaskarżoną decyzją skierowany do Domu Pomocy Społecznej w Krakowie przy ulicy [....], natomiast pracownicy DPS podczas wizyty poinformowali, że został przydzielony na oddział, w którym znajdują się osoby niemówiące (byłby tam jedyną osobą mówiącą), wymagające znacznych działań opiekuńczych (osoby leżące, osoby na wózku, w stopniu wyższym niepełnosprawne intelektualnie niż on). W ocenie opiekuna skarżącego taki przydział budzi wątpliwości z uwagi na negatywne skutki. W związku z powyższym, zwróciła się o odroczenie umieszczenia syna do czasu znalezienia miejsca odpowiedniego dla jego stopnia rozwoju (DPS al. [....] w K.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Podkreślił, że sąd opiekuńczy, który orzeka w przedmiocie umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody ocenia istnienie prawnych przesłanek w tym zakresie. Organ gminy właściwy do wydawania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej nie może samodzielnie analizować, czy osoba, do której odnosi się orzeczenie sądu powszechnego spełnia wymogi do umieszczenia w domu pomocy społecznej. O tym zdecydował już bowiem sąd. Prawomocne orzeczenie sądowe zastępujące zgodę danej osoby na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej obliguje organ do jego "wykonania" tj. do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o umieszczeniu w konkretnej jednostce, tj. takiej, która uwzględnia stan zdrowia osoby mającej w nim zamieszkać. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o skierowaniu małoletniego do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych intelektualnie - dzieci i młodzieży i o umieszczeniu go w Domu Pomocy Społecznej w Krakowie przy ul. [...]. Organ dysponował bowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. [....], zezwalającym na umieszczenie małoletniego w domu pomocy społecznej mimo braku zgody ww., które to orzeczenie sądu miało dla organu orzekającego wiążący charakter. Samodzielna ocena przez organ I instancji co do słuszności umieszczenia strony w tego rodzaju placówce stanowiłaby próbę podważenia takiego orzeczenia sądu, co jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że skarżący ur. 22 grudnia 2006 r. w dniu 22 grudnia 2024 r. osiągnął pełnoletność, zwrócił się o udzielenie informacji na temat postępowania o ubezwłasnowolnienie. W dniu 15 lipca 2025 r. do Kolegium wpłynęło prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie, XI Wydział Cywilno-Rodzinny z dnia 18 marca 2025 r., sygn. XI Ns 603/2 o ubezwłasnowolnieniu całkowitym M. M. Opiekunem prawnym M. M. została jego matka. Natomiast w dniu 5 grudnia 2025 r. skarżąca przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 lipca 2025 r., sygn. [...] o ustanowieniu skarżącej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego M. M. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że DPS ul. [...], jak i DPS al. [....] przeznaczony jest dla dzieci, młodzieży i dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie. W każdej ze wskazanych wyżej placówek znajdują się osoby ze znacznymi trudnościami w komunikowaniu się, które ze względu na stan zdrowia wymagają zapewnienia czynności opiekuńczych, których zakres dostosowany jest do ich indywidualnych potrzeb, stanu zdrowia i poziomu sprawności. DPS al. [...] nie dysponuje wolnymi miejscami. Jednostka przeznaczona jest dla 20 osób, w tym 2 dzieci. Na dzień wydania decyzji o skierowaniu i umieszczeniu M. M. w domu pomocy społecznej wolnymi miejscami dysponował wyłącznie DPS ul. [...]. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, zarzuciła naruszenie kilku obowiązujących przepisów prawnych, w szczególności art. 139 k.p.a., który stanowi, że "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny". W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 18 czerwca 2026 r., skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika uzupełnił złożoną skargę. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniających dowodów z dokumentów w postaci: - opinii psychologicznej Niepublicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej "Przystanek Szkoła" z dnia 10 czerwca 2026 r., celem wykazania rzeczywistych potrzeb rozwojowych, społecznych i komunikacyjnych skarżącego oraz wpływu środowiska pobytu na jego funkcjonowanie, - charakterystyki terapeutycznej sporządzonej przez Fundację Pełna Życia, celem wykazania rzeczywistych potrzeb rozwojowych, społecznych i komunikacyjnych skarżącego oraz wpływu środowiska pobytu na jego funkcjonowanie, - opinii o funkcjonowaniu dziecka, celem wykazania rzeczywistych potrzeb rozwojowych, społecznych i komunikacyjnych skarżącego oraz wpływu środowiska pobytu na jego funkcjonowanie. - korespondencji elektronicznej prowadzonej przez opiekuna skarżącego z Dyrektorem Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...], tj. wiadomości e-mail z dnia 10 czerwca 2026 r. oraz odpowiedzi z dnia 12 czerwca 2026 r. wraz z załącznikiem, celem wykazania, że DPS przy ul. [...] nie tylko nie dysponuje miejscem odpowiednim dla skarżącego (na oddziale, na który miałby być przyjęty, znajdują się bowiem wyłącznie osoby niemówiące o znacznym ograniczeniu ruchowym, podczas gdy rozwój społeczny, emocjonalny oraz językowy skarżącego pozostaje w bezpośrednim związku z możliwością codziennego kontaktu z osobami aktywnie komunikującymi się werbalnie, gdyż uczy się on przede wszystkim poprzez obserwację, naśladowanie i uczestniczenie w naturalnych interakcjach społecznych), ale że obecnie wyżej wymieniony DPS w ogóle nie dysponuje żadnym wolnym miejscem. Nadto uzupełniając złożoną skargę, skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 54 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej przez skierowanie M. M. do domu pomocy społecznej przy ul. [...], a co za tym idzie - przyjęcie, że jest do DPS odpowiedniego dla ww. osoby typu, pomimo tego, że w realiach niniejszej sprawy rzeczony DPS nie mógł być za taki uznany, gdyż nie zapewnia miejsca odpowiadającego rzeczywistym, indywidualnym potrzebom skarżącego, 2. art. 55 ust. 1 i 2 tej ustawy przez zaniechanie zbadania, czy organizacja domu, zakres i poziom usług oraz konkretne warunki pobytu uwzględniają wolność, godność, poczucie bezpieczeństwa oraz stopień psychicznej i fizycznej sprawności osoby tam skierowanej, 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego ustalenia, czy DPS przy ul. [...], w tym konkretny oddział, do którego miałby zostać skierowany skarżący, odpowiada jego indywidualnym potrzebom wynikającym z autyzmu, zachowanej komunikacji werbalnej oraz dotychczasowego sposobu funkcjonowania społecznego i terapeutycznego, 4. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że samo istnienie wolnego miejsca w danym DPS przesądza o zgodności skierowania z ustawą, podczas gdy organ powinien ocenić nie tylko formalny typ placówki, lecz także to, czy konkretny oddział i środowisko pobytu odpowiadają specyfice funkcjonowania osoby tam umieszczanej, w szczególności jej zdolności komunikacyjnych, trudnościom wynikającym ze spektrum autyzmu oraz ryzyku eskalacji zachowań agresywnych w warunkach niedostosowanych do jej potrzeb. W uzasadnieniu ww. pisma, skarżąca przedstawiła szerokie uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Natomiast w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy, ma charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Jedną z form świadczenia z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.). Art. 54 ust. 1 u.p.s. stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika zatem, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie czy osoba ubiegająca się o takie świadczenie spełnia następujące materialne przesłanki: 1) wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, 3) nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wyżej wyliczonych przesłanek. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 u.p.s.). W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (art. 54 ust. 2a u.p.s.). Z kolei art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s. wskazuje, że zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu pomocy społecznej oraz stopnia ich fizycznej i psychicznej sprawności (ust. 2). Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni godność i poczucie bezpieczeństwa tej osoby (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. I OSK 806/24, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. IV SA/Wr 484/18, w Łodzi z dnia 25 września 2019 r., sygn. II SA/Łd 401/19, z dnia 10 marca 2020 r., sygn. II SA/Łd 812/19 i z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Łd 831/24, opubl. w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). O skierowaniu do określonego domu pomocy społecznej, powinny zatem decydować okoliczności sprawy, które podlegają ustaleniu zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie może budzić wątpliwości, że rozpoznanie wniosku wymaga uwzględnienia słusznego interesu strony, o ile nie koliduje to wyraźnie z ważnym interesem publicznym. Wynika to zarówno z ogólnej zasady określonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organ powinien załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz z zasad udzielania pomocy społecznej, w tym określonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., w świetle których rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także powinny uwzględniać możliwości pomocy społecznej. Rozpoznanie wniosku strony o skierowanie do konkretnego domu pomocy społecznej stosownie do wskazanych uregulowań prawnych wymaga więc poddania ocenie wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla prawidłowego jego załatwienia, a więc okoliczności występujących po stronie skarżącego przy jednoczesnym uwzględnieniu ważnego interesu publicznego, który w tym przypadku zasadniczo dotyczy możliwości finansowych gminy kierującej. Organ rozpoznając sprawę powinien zatem dokonać wyczerpujących ustaleń, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni skarżącemu, zgodnie z jego indywidualnymi potrzebami wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa. Dokonując wyboru domu pomocy społecznej organ miał obowiązek rozważyć, w odniesieniu do wszystkich okoliczności wskazywanych przez skarżącego reprezentowanego przez opiekuna prawnego, czy zgłaszane przez niego potrzeby, mogą być realizowane w oferowanej placówce. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego reprezentowanego przez opiekuna prawnego posiada zatem istotne znaczenie i powinna być brana pod uwagę, zwłaszcza gdy uwzględni się stan zdrowia skarżącego. W literaturze wskazuje się, że dla pensjonariuszy placówki te są domami, a personel i współmieszkańcy niejednokrotnie zastępują rodzinę. Wielu mieszkańców ma trudności w odnalezieniu się w nowych warunkach i przystosowaniu do nich. Tylko dla niektórych pobyt w placówce jest świadomie wybranym sposobem na dalsze życie. Dlatego oprócz usług zaspokajających podstawowe potrzeby bytowe świadczonych przez domy, ważne są również więzi międzyludzkie, gesty sympatii, przyjaźni i otwartości, których nie da się wyznaczyć przepisami prawa, a które mieszkańcowi domu dają poczucie bezpieczeństwa oraz poszanowania jego wolności, godności i intymności (I. Sierpowska I., Komentarz do art. 55 ustawy o pomocy społecznej, Komentarze LEX). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. I OSK 806/24 (CBOSA), organy administracji powołane do udzielania realnej pomocy osobom dotkniętym nieszczęściem chorób, nie mogą zwolnić się z ustawowego obowiązku wyważenia wszystkich argumentów, jakie podniesione zostały w sprawie i dążyć do takiego ukształtowania prawa wnioskodawcy, które maksymalnie zabezpieczy jego interesy. W kontrolowanym postępowaniu organy zaniechały jednak dokładnych ustaleń i weryfikacji czy w ramach konkretnego Domu Pomocy Społecznej, do którego kierują skarżącego, realizowane będą jego indywidualne potrzeby. W swoich rozważaniach pominęły również podnoszone przez skarżącego reprezentowanego przez opiekuna prawnego kwestie związane z więziami międzyludzkimi, potrzebą interakcji werbalnych dla zachowania osiągniętego poziomu rozwoju. Organy wyjątkowo pobieżnie potraktowały kwestię możliwości realizacji przez oferowany Dom Pomocy Społecznej warunków pobytu odpowiednich do stanu zdrowia skarżącego. Takich rozważań w podjętych w tej sprawie decyzjach zabrakło. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że organy nie sprostały konieczności wszechstronnej analizy i oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i obowiązkowi rozważenia całości argumentów, co doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 2 i art. 55 ust. 1-2 u.p.s. Podniesione w tym względzie zarzuty należało więc uznać za uzasadnione. Prowadząc ponownie postępowanie organy uwzględnią powyższe stanowisko i wyczerpująco ustalą czy Dom Pomocy Społecznej, do którego kierować będą skarżącego, jest istotnie i rzeczywiście odpowiedni do indywidualnych potrzeb rozwojowych, społecznych i komunikacyjnych skarżącego oraz wpływu środowiska pobytu na jego funkcjonowanie, a następnie należycie uzasadnią swoje stanowisko w ponownie wydanym rozstrzygnięciu. W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. przy uwzględnieniu nakładu pracy pełnomocnika.