III SA/Kr 1642/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Dąbek Sędziowie SWSA Inga Gołowska (spr.) SWSA Waldemar Michaldo Protokolant Starszy referent Jan Szklanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 12 września 2025 r. nr SP-V.3160.1.9.2025.SDW w przedmiocie zwrotu dofinansowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zarządu Województwa Małopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 19.691,00 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt jeden złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 września 2025r. znak: SP-V.3160.1.9.2025.SDW Zarząd Województwa Małopolskiego utrzymał w mocy decyzję Instytucji Pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 - Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie nr RPMP/8.4/26/2024 z 30 września 2024r. znak: PR.6252.2.10.2023 w sprawie zwrotu dofinansowania. Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W toku postępowania administracyjnego toczącego się przed IP RPO WM, ustalono, że w ramach realizacji Projektu pn. "Małopolskie Bony Rozwojowe", doszło do uchybień związanych z brakiem rzetelności realizowanych usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym. Ustalono, że część usług szkoleniowych planowanych podczas realizacji Projektu, dostępnych w Bazie Usług Rozwojowych nie spełniała założeń Projektu, tj. stwierdzono brak możliwości weryfikacji faktycznej realizacji usług wobec uczestników, brak możliwości weryfikacji aktywności uczestnika podczas szkolenia, w tym jego uczestnictwa. Prowadzone w toku postępowania czynności wyjaśniające pozwoliły ustalić, że wobec części usług szkoleniowych realizowanych w formie e-learningu brak jest potwierdzenia ze strony uczestników faktycznej realizacji usługi szkoleniowej przewidzianej i rozliczonej przez Beneficjenta w Projekcie. Wobec powyższego, dopatrzono się nieprawidłowości związanych z usługami szkoleniowymi oferowanymi przez dwa podmioty: A. sp. z o.o. oraz O. (dalej: Usługodawcy). Jak wskazano w decyzji IP RPO WM z 30 września 2024r., Spółka A. sp. z o.o. wystawiała certyfikaty wszystkim zgłoszonym uczestnikom po upływie czasu, jaki był przewidziany na jego realizację jednocześnie nie miała technicznej możliwości weryfikowania, czy uczestnik zrealizował szkolenie na platformie (brak śladów). Natomiast, w przypadku O. zgodnie z informacjami przedstawionymi przez M. S.A., zidentyfikowano 250 przedsiębiorców, którzy wpłacili lub zamierzali wpłacić wkład własny nie z własnego rachunku, lecz z konta F. Powyższe skutkowało uznaniem, że w toku realizacji Projektu doszło do stosowania nieuczciwego mechanizmu, zgodnie z którym przedsiębiorcy (MŚP) otrzymywali korzyść finansową (w postaci wkładu własnego) w zamian za zakup usługi szkoleniowej od wskazanej przez F. firmy, tj. O. Ponadto doszło do naruszeń, podczas których Usługodawcy potwierdzali realizację usług szkoleniowych bez weryfikacji faktycznego udziału osób skierowanych do ich odbycia. Prowadzone pod znakiem PR.6252.2.10.2023 postępowanie administracyjne obejmowało obszerne postępowanie dowodowe, które prowadzono celem dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. IP RPO WM w ramach czynności wyjaśniających (przed wszczęciem postępowania administracyjnego) przeprowadziła pierwotnie weryfikację 2172 oświadczeń złożonych przez Beneficjenta – M. S.A. z siedzibą w K., pozyskanych od przedsiębiorców uczestniczących w Projekcie, dotyczących realizacji wszystkich usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym (w tym dotyczących A. sp. z o.o. oraz O.) oraz, zgodnie ze wskazówkami Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (dalej: IZ RPO WM), weryfikację telefoniczną złożonych 496 oświadczeń uczestników usług przeprowadzonych przez A. sp. z o.o. oraz O.. Kolejno w toku już wszczętego postępowania administracyjnego, organ przeanalizował okoliczności stanu faktycznego w celu ustalenia, czy osoby zgłoszone przez Usługodawców (A. sp. z o.o. oraz O.), jako korzystające z usług szkoleniowych w formie e-learningu faktycznie wzięły udział w przedmiotowych usługach i czy kwestionowane usługi szkoleniowe mogą być uznane za wykonane. Finalnie ustalono, że wykaz usług szkoleniowych objętych postępowaniem liczy 504 pozycje. Odnotowano, że z usług w liczbie 504 skorzystało 496 osób indywidualnych, którymi byli pracownicy przedsiębiorców (MŚP) oraz osoby prowadzące działalność na własny rachunek. Wykaz usług i osób korzystających z usług szkoleniowych w formie e-learningu, które podlegały weryfikacji w ramach postępowania, ze wskazaniem imienia i nazwiska osoby uczestniczącej, nazwy pracodawcy, nazwy usługi szkoleniowej, ID usługi oraz okresu realizacji tej usługi i jej wymiaru czasowego - stanowił Załącznik nr 1 do decyzji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie z 30 września 2024r. Jak wskazała IP RPO WM w treści decyzji z 30 września 2024r., wskutek podważenia wiarygodności złożonych przez Beneficjenta oświadczeń pracowników przedsiębiorców (MŚP) o uczestnictwie w szkoleniach (zbieranych przed wszczęciem postępowania), IP RPO WM w toku postępowania dopuściła dowód z dokumentów, tj. odpisów protokołów z przesłuchania świadków (osób zgłoszonych przez Usługodawców jako uczestników usług szkoleniowych), przesłuchiwanych w ramach śledztwa sygn. [...], toczącego się przed Prokuraturą Okręgową w Krakowie, celem dalszego wykorzystania ich w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W treści decyzji z dnia 30 września 2024r. wskazano, że ustalając na podstawie zeznań świadków, czy usługi szkoleniowe o charakterze e-learningowym, realizowane przez A. sp. z o. o. i O. w ramach projektu pn. "Małopolskie Bony Rozwojowe" zostały zrealizowane, organ za niewykonane uznawał usługi w sytuacjach, gdy: 1) osoba przeczyła udziałowi w jakimkolwiek szkoleniu o charakterze e-learningowym; 2) osoba potwierdzała udział w szkoleniu o charakterze e-learningowym jednak jego nazwa, wymiar czasowy lub okres realizacji wykluczał, że to szkolenie odbywało się w ramach projektu "Małopolskie Bony Rozwojowe"; 3) osoba twierdziła, że korzystała ze szkolenia, ale wyłącznie stacjonarnie; 4) osoba uczestnicząca w szkoleniu stacjonarnym otrzymywała dostęp do platformy e-learningowej jako dodatek do szkolenia stacjonarnego; 5) osoba biorąca udział w usłudze szkoleniowej, w okresie zgłoszonego udziału w szkoleniu nie była zatrudniona przez przedsiębiorcę uczestniczącego w projekcie; 6) osoba zgłoszona jako korzystająca z usługi szkoleniowej była zatrudniania na podstawie umowy zlecenia, której celem było odbycie przez zatrudnionego szkolenia i za co na podstawie tej umowy otrzymywała zapłatę. W wyniku postępowania, na podstawie zebranego materiału dowodowego, IP RPO WM za niepotwierdzone (niewykonane) uznała 180 z 504 usług szkoleniowych realizowanych w formie e-learningu, spośród których: w 155 przypadkach, zgodnie z wcześniej opisanymi założeniami, na podstawie zeznań świadków złożonych w postępowaniu karnym, stwierdzono, że usługi nie zostały wykonane, w 2 przypadkach, osoby zaprzeczyły udziałowi w odpowiedzi na wezwanie skierowane przez organ, w ramach niniejszego postępowania administracyjnego, w 23 przypadkach, pomimo podjętych prób, nie uzyskano żadnego wiarygodnego dowodu potwierdzającego wykonanie usługi. Wskutek przedstawienia do rozliczenia przez Beneficjenta we wnioskach o płatność wydatków za usługi szkoleniowe, które nie zostały wykonane, łączna wartość wydatków niekwalifikowalnych w Projekcie wskutek stwierdzonych uchybień wyniosła 1 084 578,00 PLN. Wartość wydatków niekwalifikowalnych w ramach kosztów bezpośrednich wyniosła 985 980,00 PLN, zaś w zakresie kosztów pośrednich za niekwalifikowalne uznano koszty w wysokości 98 598,00 PLN, stanowiących równowartość 10% wydatków bezpośrednich. IP RPO WM stwierdziła, że Beneficjent wskutek rozliczenia we wnioskach o płatność wydatków uznanych za niekwalifikowalne w Projekcie, dopuścił się naruszenia zapisów umowy o dofinansowanie i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, co stanowi naruszenie procedur określonych w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Z tych względów otrzymane przez Beneficjenta środki winny podlegać zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji Beneficjent podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym naruszenia art. 207 ust. 1 i ust. 9, art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) oraz art. 2 pkt 36, art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, a także dotyczących naruszenia prawa procesowego, w tym naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 k.p.a. Beneficjent zakwestionował ustalony przez IP RPO WM stan faktyczny sprawy, wskazując na pominięcie stanowiska Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie (dalej: WUP) z 2019r., gdzie wskazano na konieczność kontynuowania przez Beneficjenta projektu i rozliczania usług szkoleniowych. Z decyzji organu w żadnej mierze nie wynika, jakich naruszeń w toku realizacji Projektu dopuścił się Beneficjent, które by uzasadniały stanowisko, że realizował Projekt niezgodnie z Umową lub wytycznymi, co z kolei pozwoliłoby uznać, że realizował Projekt niezgodnie z procedurami o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. M. S.A. z siedzibą w K. podniosła dodatkowo, że ustalenie przez IP RPO WM, że usługi szkoleniowe nie zostały wykonane, nie może obciążać Beneficjenta. Podniesiono, że to nie M. była wykonawcą rzeczonych usług. Zarzucono, że organ I instancji nie przeprowadził żadnej analizy w zakresie tego, czy istotnie na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z wystąpieniem nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013. Organ I instancji całkowicie pominął ocenę charakteru i wagi tej nieprawidłowości. Zdaniem Skarżącej nie można uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiły nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, a zatem nie wystąpiły przesłanki uprawniające WUP w Krakowie do nałożenia na M. obowiązku zwrotu środków. Na skutek złożonego odwołania Zarząd Województwa Małopolskiego dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (z dnia 12 września 2025r.) wyjaśniono, że przedmiotem Projektu było zwiększenie dostępności do usług rozwojowych dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców i ich pracowników poprzez udostępnienie usług rozwojowych dzięki zastosowanemu mechanizmowi obiegu bonów rozwojowych. Projekt był realizowany zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie w okresie od 1 czerwca 2017r. do 30 sierpnia 2020r. Podczas realizacji Projektu, w dniu 16 lipca 2019r. M. S.A. wystosowała do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie pismo informujące o wątpliwej rzetelności świadczonych usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym w ramach Projektu pn. Małopolskie Bony Rozwojowe i zwróciła się do Instytucji Pośredniczącej o wykluczenie możliwości realizacji w Projekcie usług szkoleniowych w formie e-learningowej, przynajmniej do momentu wypracowania standardów dotyczących realizacji tego typu usług przez instytucje odpowiedzialne w tym zakresie. W związku z powyższym, M. S.A. powołując się na zasadę racjonalnego i efektywnego zarządzania środkami w ramach Projektu, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, wniosła o odstąpienie od realizacji szkoleń o charakterze e-learningowym w Projekcie. W piśmie z 4 października 2019r. M. S.A. powiadomiła Instytucję Pośredniczącą, że otrzymuje kolejne informacje, które poddają w wątpliwość rzetelność usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym. Beneficjent wskazał, że otrzymał informacje, m.in. o złożonym przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości do Prokuratury Rejonowej Warszawa-Wola zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez osoby działające w imieniu A. sp. z o.o. wykonawcy usług szkoleniowych, w tym m.in. szkoleń e-learningowych w ramach Projektu pn. Małopolskie Bony Rozwojowe oraz o możliwych nadużyciach przy oferowaniu usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym. Wskutek informacji Beneficjenta, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie we współpracy z M. S.A. zdecydował o wprowadzeniu dodatkowych zapisów uszczegóławiających zasady realizacji i dokumentowania usług e-learningowych do dokumentacji projektowej. Beneficjent pismem z 14 lutego 2020r. w dalszym ciągu informował WUP w Krakowie o wysokim ryzyku nieprawidłowości przy realizacji usług w Projekcie. Wskazano, że wprowadzone zapisy do Regulaminu rozliczania usług nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, a brak radykalnych działań prowadzić będzie do deprecjacji wsparcia w zakresie dofinansowania podnoszenia kwalifikacji i kompetencji. Po konsultacjach z Wojewódzkim Urzędem Pracy, IZ RPO WM pismem z 25 lutego 2020r. zwróciła się do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej z prośbą o wyrażenie zgody na czasowe zawieszenie możliwości korzystania z usług e-learningowych do czasu wypracowania stosownych rozwiązań. Pismem z 6 marca 2020r. WUP w Krakowie informował Beneficjenta, że bez zgody Instytucji Koordynującej Umowę Partnerstwa nie może podjąć decyzji o wykluczeniu możliwości realizacji usług e-learningowych w ramach Projektu. Pismem z 12 marca 2020r., IP RPO WM poinformowała wszystkich Beneficjentów realizujących Projekty w ramach Działania 8.4.1 RPO WM na lata 2014-2020, że po uzyskaniu zgody IZ RPO WM oraz Instytucji Koordynującej Umowę Partnerstwa, podjęto decyzję o czasowym zawieszeniu finansowania usług e-learningowych. W piśmie z 8 kwietnia 2020r. IP RPO WM poinformowała Beneficjenta, że wskutek zasygnalizowanych przez niego nieprawidłowości w realizacji usług o charakterze e-learningowym, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i do czasu uzyskania informacji o wynikach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Krakowie, wydatki związane z usługami e-learningowymi nie mogą zostać zatwierdzone we wnioskach o płatność. Mimo, że M. S.A. sygnalizowała brak rzetelności i problemy z usługami szkoleniowymi o charakterze e-learningowym, to nie zgodziła się z działaniami IP RPO WM, wskazując na brak podstawy do wstrzymania weryfikacji przedmiotowych wydatków w złożonych wnioskach o płatność. Ustalono, że Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie wstrzyma do rozliczenia wydatki na usługi e-learningowe realizowane przez A. sp. z o.o. i O. do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy ścigania. Szacunkowo ustalono, że wartość wydatków wstrzymanych do rozliczenia związanych z usługami świadczonymi przez A. sp. z o.o. wyniesie 1 870 430,65 PLN, a usługami świadczonymi przez O. - 1 318 911,36 PLN. Ostatecznie zbierane przez M. S.A. dokumenty obejmowały oświadczenie przedsiębiorcy uczestniczącego w projekcie o skorzystaniu z usług rozwojowych w ramach projektu pn. Małopolskie Bony Rozwojowe oraz oświadczenie pracowników. IP RPO WM, zgodnie z ustaleniami dokonanymi na posiedzeniu w dniu 28 października 2020r. zatwierdziła wydatki dotyczące usług szkoleniowych o charakterze e-learningowym, z wyjątkiem wydatków dotyczących usług realizowanych przez A. sp. z o.o. i O.. W piśmie z 22 lipca 2022r. IZ RPO WM wskazała, że usługi realizowane przez A. sp. z o.o. i O., z uwagi na niepokojące wyniki weryfikacji na próbie, złożone zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez te podmioty w związku z realizacją usług e-learningowych oraz toczące się śledztwo stanowią grupę wysokiego ryzyka i z tego względu należy przeprowadzić telefoniczną weryfikację wszystkich oświadczeń dotyczących usług realizowanych przez te podmioty. IP RPO WM przeprowadziła weryfikację telefoniczną wszystkich oświadczeń dotyczących ww. podmiotów. Wyniki tej weryfikacji zostały przedstawione Instytucji Zarządzającej w piśmie z 23 sierpnia 2022r. Wskazano, że kontakt telefoniczny udało się nawiązać z 361 osobami, z czego 273 potwierdziło udział w usłudze szkoleniowej o charakterze e-learningowym, 67 zaprzeczyło udziałowi, a 21 osób nie było w stanie potwierdzić ani zaprzeczyć udziałowi w usłudze. Natomiast ze 135 uczestnikami nie udało się skontaktować. IP i IZ RPO WM ustaliły, że za kwalifikowalne należało uznać wydatki poniesione na usługi rozwojowe o charakterze e-learningowym świadczone przez A. sp. z o.o. i O.: w których osoby potwierdzające udział w usłudze stanowiły co najmniej 70 % wszystkich uczestników usługi (pozostałą część stanowią osoby z którymi nie nawiązano kontaktu telefonicznego) oraz nie wystąpiły osoby, które nie potwierdziły udziału w usłudze, a za niekwalifikowalne uznaje się wydatki związane z osobami, z którymi nie nawiązano kontaktu telefonicznego. Mając na uwadze ww. ustalenia co do sposobu kwalifikowania wydatków poniesionych na usługi szkoleniowe w formie e-learningu, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie czterema pismami z 16 maja 2023r. wezwał Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 2 288 096,69 PLN wraz z odsetkami. Beneficjent w piśmie z 26 maja 2023r. nie zgodził się z ustaleniami IP RPO WM, stwierdzając, że nie wskazano podstaw uznania ww. wydatków za niekwalifikowalne. Wobec braku zwrotu środków w wyznaczonym terminie, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, pismem z 30 czerwca 2023r. powiadomił Beneficjenta o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków. W toku postępowania podjęto czynności mające potwierdzić, czy osoby, które były zgłoszone jako korzystające z usług o charakterze e-learningowym, realizowanych przez A. sp. z o.o. i O., faktycznie wzięły udział w tych usługach szkoleniowych. Przeprowadzona jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, przez IP RPO WM telefoniczna weryfikacja udziału osób, w usługach szkoleniowych o charakterze e-learningowym, podważyła wiarygodność dotychczasowych dokumentów (akta postępowania IP - k. 258-259), które miały stanowić potwierdzenie realizacji tego wsparcia, w tym oświadczeń zbieranych przez M. S.A. oraz ankiet oceniających w BUR, które zgodnie z Regulaminem rekrutacji i uczestnictwa w Projekcie Małopolskie Bony Rozwojowe na lata 2014- 2020 stanowiły obligatoryjny element rozliczenia usługi szkoleniowej. Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ potwierdził udział uczestników w 297 z 504 weryfikowanych usług, natomiast za niewykonane organ uznał 155 z 504 usług. W przypadku pozostałych 52 usług, IP RPO WM nie uzyskała żadnych dokumentów z akt postępowania karnego. Wskutek dalszej weryfikacji telefonicznej, uznano za wykonane 19 z wspomnianych 52 usług. Ponieważ dla tych 23 osób jedynym dokumentem potwierdzającym udział w usługach szkoleniowych o charakterze e-learningowym były oświadczenia zgromadzone przez Beneficjenta, których brak wiarygodności nie pozwalał na uznanie ich za dowód wykonania usługi, WUP w Krakowie uznał, że 23 usługi, dla których nie udało się uzyskać żadnego wiarygodnego dowodu realizacji, stanowią usługi niewykonane. Organ wskazał, że zgodnie z §2 ust. 2 i 3 umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu zgodnie z postanowieniami umowy oraz wnioskiem o dofinansowanie, a także zobowiązał się do realizacji Projektu w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu. Beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Wytycznych oraz zobowiązał się do ich stosowania przy realizacji Projektu. Warunki na jakich miał być realizowany Projekt stanowiły podstawę do udzielenia Beneficjentowi dofinansowania wydatków kwalifikowanych (wsparcia ze środków publicznych). Beneficjent mógł przeznaczyć otrzymane środki europejskie jedynie na wydatki kwalifikowalne w Projekcie. Stosownie do treści §6 ust. 1 umowy o dofinansowanie, w sytuacji gdy Beneficjent wykorzystał całość lub część dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania obowiązujących procedur lub pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, kwota nieprawidłowo wykorzystana jest zwracana przez Beneficjenta, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Odnosząc się do zarzutów odwołania, IZ RPO WM podkreśliła, że podejmowanie decyzji związanych z wstrzymaniem finansowania usług, czy ograniczeniem funkcjonowania Programu, np. w zakresie czasowego zawieszenia możliwości korzystania z usług e-learningowych w ramach 8 Osi Priorytetowej, Działania 8.4, Poddziałania 8.4.1 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, nie należy do kompetencji Instytucji Pośredniczącej i nie miała ona legitymacji do podjęcia samodzielnych działań, o jakie wnosił Beneficjent. Instytucja Pośrednicząca w zakresie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 działać może jedynie w zakresie porozumienia zawartego z Instytucją Zarządzającą, które nie obejmuje wstrzymania finansowania usług bądź ograniczenia funkcjonowania Programu. Organ rozpatrując odwołanie wskazał, że nie kwestionuje prawidłowo podjętych działań przez Beneficjenta w obliczu występujących problemów w toku realizacji Projektu, a także zachowania przez niego staranności i rzetelności w przekazywaniu informacji o Projekcie. IZ RPO WM nie może przypisać Beneficjentowi zaniechań w tym względzie. Beneficjent wywiązał się ze swoich obowiązków w zakresie informowania i raportowania o stanie realizacji Projektu. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentuje się jednomyślne podejście, że przesłanką do zwrotu środków z tytułu art. 207 u.f.p. nie jest przypisanie winy (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 29 maja 2014r. sygn. akt I SA/OI 748/13). Tym samym, brak winy po stronie Beneficjenta nie może skutkować odstąpieniem od żądania zwrotu środków, jeśli przesłanki wyrażone w art. 207 ust. 1 u.f.p. zostały spełnione. Na podstawie przedstawionych (zebranych) przez M. S.A. oświadczeń przedsiębiorców oraz pracowników zgłoszonych do udziału w szkoleniach, IP RPO WM przeprowadziła weryfikację 2172 oświadczeń. Zdaniem IZ RPO WM, wyniki tej weryfikacji dały organowi I instancji pełną podstawę do wszczęcia procedury odzyskiwania środków przewidzianej w art. 207 u.f.p. Wskutek ponownej weryfikacji na etapie postępowania odwoławczego decyzji zobowiązującej do zwrotu środków, w tym przeprowadzonego postępowania w I instancji, IZ RPO WM stwierdziła, że zostało ono co do zasady przeprowadzone właściwie, a wydane rozstrzygnięcie odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj.: a. art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024r. poz. 1530 ze zm. - dalej: u.f.p.) na skutek jego niewłaściwej wykładni i stwierdzenia, iż środki w wysokości 887.382,00 zł podlegają zwrotowi jako wykorzystane z naruszeniem procedur, pomimo że niezbędnym, aby orzec o zwrocie środków jest wykazanie spełnienia dwóch przesłanek, tj. po pierwsze musi dojść do naruszenia procedur, a w następnej kolejności naruszenie to musi wywołać szkodę w budżecie ogólnym UE, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca - zarówno w odniesieniu do pierwszej, jak i do drugiej przesłanki; b. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 - dalej: rozporządzenie 2988/95) na skutek jego niezastosowania i w konsekwencji braku uwzględnienia upływu terminu przedawnienia, podczas gdy stosownie do wskazanego przepisu doszło do przedawnienia; c. art. 2 pkt 38 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L347 z 20.12.2013, s. 320) poprzez jego niezastosowanie i nieustalenie, że w niniejszym przypadku doszło do wystąpienia nieprawidłowości systemowej, podczas gdy ustalone nieprawidłowości miały charakter nieprawidłowości systemowych w rozumieniu ww. przepisu, co powinno skutkować brakiem obciążenia Skarżącego negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowości; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a), tj.: art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77§1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz: a. utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji na skutek niewszechstronnego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, przejawiającego się nieuprawnionym przyjęciu, że oświadczenia dostarczone Instytucji Pośredniczącej przez Beneficjenta należy uznać za niewiarygodne przy jednoczesnym uznaniu rozmów telefonicznych z przedsiębiorcami jako rzetelnego źródła dowodowego, w sytuacji, gdy otrzymane w ich rezultacie informacje są sprzeczne z faktami ustalonymi w sposób logiczny na podstawie wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów; b. nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie, ilu przedsiębiorców faktycznie dokonało wpłaty wkładu własnego, ilu z nich nie uiściło wymaganej opłaty (a tym samym nie nabyło prawa do uczestnictwa), oraz jaka była liczba osób, które - pomimo wniesienia wkładu - zadeklarowały, że nie brały udziału w szkoleniu; c. nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie danych systemowych z platformy e-learningowej, potwierdzeniach logowań, analizie ruchu użytkownika, formalnych dokumentach projektowych, czy dokonaniu wpłaty wkładu własnego - które pozwalają na rzetelną i bezstronną ocenę rzeczywistego przebiegu realizacji usług; d. nierzetelne zgromadzenie i ocena materiału dowodowego oraz błędne ustalenie, że zeznania świadków w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Krakowie, mają szczególną wartość dowodową, uzasadniając ich wiarygodność wyłącznie faktem, że zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, podczas gdy organ powinien samodzielnie wyjaśnić stan faktyczny; II. art. 6 w zw. z art. 7, 7a§1, 8 i 11 k.p.a. przejawiające się niewłaściwym wyważeniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli w przedmiotowej sprawie, naruszeniem zasady praworządności, zasady rzetelnej procedury oraz zasady prawdy obiektywnej, przejawiające się w niepodjęciu wszelkich czynności koniecznych do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji zaniechaniem obowiązku aktywnego dążenia przez organ do wyjaśnienia sedna sprawy, a także przez brak starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania oraz podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w wyniku czego organ utrzymał w mocy decyzję w przedmiocie zwrotu części dofinansowania, mimo iż obarczona była licznymi wadami i wskutek tychże wad zasługiwała na uchylenie; III. art. 81a§1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzyganie wątpliwości faktycznych na niekorzyść strony poprzez stwierdzenie, że brak kontaktu z przedsiębiorcą będącym uczestnikiem projektu stanowi o braku jego udziału w Projekcie, co jest nie tylko uproszczeniem metodologicznym, ale również działaniem obciążającym Beneficjenta konsekwencjami zdarzeń, na które nie miał on żadnego wpływu i które nie wynikają z jego winy. W oparciu o powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Instytucja Pośrednicząca, działając na podstawie porozumienia zawartego z Instytucją Zarządzającą, nie posiadała uprawnienia do samodzielnego wstrzymania finansowania działań realizowanych w ramach Projektu. Zgodnie z obowiązującym podziałem kompetencji, każda decyzja wykraczająca poza ramy porozumienia wymagała uprzedniego uzgodnienia z Instytucją Zarządzającą, która z kolei była zobowiązana do uzyskania akceptacji instytucji koordynującej umowę partnerstwa, tj. Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Taki model zarządzania, choć oparty na zasadzie współpracy między instytucjami, w praktyce ograniczał możliwość szybkiego reagowania na sytuacje mogące rodzić ryzyko wystąpienia nieprawidłowości mogących skutkować szkodą w budżecie Unii Europejskiej. Organy odpowiedzialne za nadzór nad wdrażaniem programu nie zostały wyposażone w skuteczne instrumenty prawne i organizacyjne pozwalające na natychmiastowe powstrzymanie potencjalnie nieuczciwych praktyk. Beneficjent, mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowości realizacji projektu oraz ograniczenia ryzyka wystąpienia nieprawidłowości, samodzielnie podjął działania naprawcze, mimo że formalne mechanizmy reagowania po stronie instytucji publicznych były ograniczone i czasochłonne. W ramach podjętych kroków Beneficjent rozszerzył zakres dokumentów wymaganych do przedłożenia w procesie rozliczania usług szkoleniowych realizowanych w formie e-learningu. Nowe wymogi obejmowały m.in. szczegółowe raporty dotyczące czasu spędzonego przez uczestników na platformie e-learningowej oraz dane potwierdzające ich rzeczywistą aktywność podczas realizacji usług. Działania te miały na celu zwiększenie transparentności procesu, umożliwienie skuteczniejszej weryfikacji uczestnictwa, a w konsekwencji - ograniczenie możliwości występowania nadużyć. Beneficjent, mimo że nie posiadał formalnych kompetencji w zakresie sankcjonowania lub egzekwowania zasad systemowych, we własnym zakresie wdrożył rozwiązania zabezpieczające interesy finansowe projektu oraz budżetu UE, wykazując tym samym należytą staranność i odpowiedzialność w realizacji powierzonych zadań. Beneficjent powiadomił o zaistniałej sytuacji Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Celem tego działania było nie tylko zabezpieczenie interesu finansowego projektu, ale również zwrócenie uwagi właściwych organów państwowych na poważne braki systemowe w zakresie nadzoru i kontroli nad wydatkowaniem środków unijnych. Zgłoszenie zostało dokonane w dobrej wierze i miało charakter prewencyjny - stanowiło wyraz odpowiedzialnej postawy Beneficjenta. Zdaniem strony skarżącej opisane nieprawidłowości stanowią czynnik zewnętrzny, którego wystąpienia nie sposób było przewidzieć na etapie planowania i realizacji projektu, nawet przy zachowaniu należytej staranności. Ryzyko wynikające z nieuczciwych praktyk osób trzecich, w tym potencjalnych nadużyć po stronie uczestników lub podmiotów współpracujących, leży poza zakresem kontroli Beneficjenta i nie wynika z jego działań ani zaniechań. Pomimo, że Instytucja Pośrednicząca zakwestionowała wiarygodność części zebranych oświadczeń przedsiębiorców uczestniczących w projekcie, należy podkreślić, że nie dotyczyło to pozostałych oświadczeń związanych z usługami wynikającymi z tego samego projektu. Zdecydowana większość oświadczeń przedsiębiorców potwierdza prawidłową realizację projektu i rzetelne wykonanie zobowiązań przez Beneficjenta. Tym bardziej niezrozumiała pozostaje decyzja Instytucji Pośredniczącej o zakwestionowaniu tylko części oświadczeń, zwłaszcza że przy ich ocenie opierała się na subiektywnej i niestandaryzowanej weryfikacji telefonicznej, przeprowadzonej w sposób nieuwzględniający zasad rzetelności i przejrzystości dowodowej. Dla wykazania ograniczonej wartości dowodowej przeprowadzonej przez Instytucję Pośredniczącą weryfikacji telefonicznej, strona skarżąca zwróciła uwagę na istotny aspekt, który został przez organ całkowicie pominięty w ocenie stanu faktycznego. Mianowicie, zgodnie z warunkami uczestnictwa w projekcie, możliwość skorzystania z dofinansowania w ramach projektu była uzależniona od dokonania przez przedsiębiorców wpłaty wkładu własnego w terminie określonym w umowie. Obowiązek ten stanowił warunek dla skuteczności umowy – w przypadku jego niedopełnienia umowa automatycznie ulegała rozwiązaniu po 10 dniach, a dostęp do świadczeń projektowych był niemożliwy. W przeważającej większości przypadków wkład własny został faktycznie uiszczony, co jednoznacznie potwierdza intencję uczestnictwa i stanowi racjonalny, potwierdzalny ekonomicznie dowód zaangażowania przedsiębiorców w projekt. Podkreślono, że umowa zawierana z przedsiębiorcą zawiera indywidualny numer rachunku wygenerowany tylko dla niego, na który dokonywane były wpłaty wkładu własnego. W zgromadzonym przez Instytucję Pośredniczącą materiale dowodowym całkowicie brakuje kluczowych informacji pozwalających na ocenę rzetelności przeprowadzonej weryfikacji, tj.: ilu przedsiębiorców faktycznie dokonało wpłaty wkładu własnego, ilu z nich nie uiściło opłaty (a tym samym nie nabyło prawa do uczestnictwa), oraz jaka była liczba osób, które - pomimo wniesienia wkładu - zadeklarowały, że nie brały udziału w szkoleniu. Brak tak podstawowej analizy i zestawienia danych finansowych z wynikami weryfikacji telefonicznej podważa logiczną spójność ustaleń organu i znacząco osłabia wiarygodność całego materiału dowodowego, do którego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia zobowiązany był organ. Końcowo strona skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 2988/1995 termin przedawnienia roszczeń z tytułu nieprawidłowości wynosi cztery lata od dnia jej dopuszczenia się. Nawet zatem hipotetycznie przyjmując, że stanowisko organów obu instancji dotyczące nieprawidłowości rzekomo występujących w projekcie jest prawidłowe, to i tak zasadnym jest przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do przedawnienia. W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2026r. strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko wyrażone w skardze. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem sądu rozpoznającego niniejsza sprawę, wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Urzędu Pracy organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego poprzez brak rozważań w uzasadnieniu decyzji co do kwestii upływu okresu przedawnienia, co uwzględniając fakt zaistnienia nieprawidłowości w 2019r., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło to do naruszenia art. 7, art. 77§1 k.p.a., albowiem organ nie poczynił w trakcie postępowania stosownych ustaleń w zakresie przedawnienia, w tym okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 11 i art. 107§3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji rozważań co do kwestii przedawnienia. W konsekwencji okoliczność, czy organy miały prawo orzekać merytorycznie w sprawie uchyla się spod kontroli sądu. Rozważania w zakresie stwierdzonych naruszeń rozpocząć należy od uchybienia przepisom postępowania, polegającym na braku ustaleń i rozważań w uzasadnieniu decyzji organu dotyczących zagadnienia związanego z upływem terminu przedawnienia, okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, a tym samym wyjaśnienia możliwości merytorycznego rozstrzygania w zakresie zwrotu kwoty dofinansowania orzeczonej przez organ. Tytułem wstępu godzi się zauważyć, że organy administracji orzekając w sprawie mają obowiązek (w myśl art. 77§1 k.p.a) zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107§3 k.p.a.). Prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Zdaniem sądu, w sprawie takiej jak kontrolowana, organ miał obowiązek rozważenia kwestii upływu terminu przedawnienia, a następnie wynik tych rozważań winien zawrzeć w treści uzasadnienia decyzji. Analiza wydanych decyzji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że obowiązkowi temu organ zaniechał. Brak w uzasadnieniu decyzji odniesienia się do kwestii przedawnienia, w sytuacji gdy organ ocenia finansowe konsekwencje nieprawidłowości, która miała miejsce w 2019r. sprawia, że zaniechanie to należy ocenić jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak znaczny upływ (5 i 6 lat) czasu pomiędzy zaistnieniem nieprawidłowości a wydaniem decyzji organu I i organu II instancji określającej kwotę zwrotu dofinansowania, nakłada na organ obowiązek ustosunkowania się (w pierwszej kolejności) w uzasadnieniu decyzji do tej kwestii, nawet - gdy jak w niniejszej sprawie – w odwołaniu – strona skarżąca nie podnosiła takiego zarzutu. Niewątpliwie upływ terminu przedawnienia lub wyjaśnienie dalszego jego biegu stanowią element istotny stanu sprawy, wyjaśniający uprawnienie organu do merytorycznego orzekania o obowiązku zwrotu części otrzymanego dofinansowania. To na organie spoczywa obowiązek kompleksowego rozważenia okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, a taką okolicznością jest niewątpliwie możliwość orzekania w sprawie po znacznym upływie czasu od zaistnienia nieprawidłowości. Z uwagi na procesowe konsekwencje naruszenia przepisów dotyczących przedawnienia, nie można całego ciężaru ustaleń i rozważań w tej kwestii przenieść na etap postępowania sądowego. Jakkolwiek organ podjął polemikę z tym zarzutem na etapie skargi do sądu, to należy podnieść, że próba uzasadnienia zaskarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107§3 k.p.a. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, co ma miejsce właśnie na gruncie rozpatrywanej sprawy, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania. Na marginesie rozważań należy podnieść, że również w treści odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do kwestii przedawnienia kompleksowo, pomijając niezbędne dla sprawy kwestie początku biegu terminu przedawnienia, momentu ostatecznego zakończenia programu wieloletniego, jak i nie podejmując pełnej analizy przepisu prawa w zakresie przedawnienia, znajdującego w sprawie zastosowanie oraz orzecznictwa sądowego mającego wpływ na jego interpretację. W powyższym zakresie Sąd zauważa, że do ustalenia terminów przedawnienia nałożenia obowiązku zwrotu kwot dofinasowania zastosowanie w sprawie będzie miało rozporządzenie nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego aktu okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Zatem przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 ma kluczowe znaczenie dla oceny przedawnienia należności i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. To jego unormowanie winno stanowić podstawę rozważań w tej kwestii. Niewątpliwie zwrot środków unijnych winien pozostawać w zgodzie z regulacjami prawa unijnego, w odniesieniu do których istnieje pierwszeństwo ich stosowania w stosunku do prawa krajowego. Z unormowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wnikają następujące warunki przedawnienia: 1. okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1, okres ten może być wydłużony przepisami prawa krajowego, przepisy prawa krajowego nie mogą jednak skutecznie wprowadzać modyfikacji warunków przedawnienia w pozostałym zakresie, unormowanym w przepisach prawa unijnego, 2. w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, 3. w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, 4. przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo, 5. upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Zdaniem sądu nie może budzić wątpliwości, że organ wypowiadając się w przedmiocie przedawnienia, winien rozważyć wyżej wymienione warunki przedawnienia wynikające z rozporządzenia nr 2988/95, a tego nie uczynił wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ nie wskazał konkretnej daty wyznaczającej rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia, nie wykazał sytuacji, w których bieg terminu przedawnienia został przerwany lub zawieszony przez wskazane w rozporządzeniu 2988/95 okoliczności (zdarzenia). Nie wziął też pod uwagę brzmienia art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia 2988/95, który w każdym wypadku (poza sytuacją zawieszenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia) ogranicza termin dochodzenia środków nienależnie pobranych z budżetu Unii do dwukrotności terminu przedawnienia określonego w akapicie pierwszym art. 3, jeśli do tego czasu właściwy organ nie wymierzył kary. Podniesienia przy tym wymaga, że kontrola zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, nie może być dokonywana - w zakresie odnoszącym się do istoty sprawy - na podstawie domysłów, przemilczeń organu, zaniechań czy stwierdzeń organu pozbawionych uzasadnienia faktycznego i prawnego, bo wówczas postępowanie sądowe traciłoby charakter kontrolny, a stanowiłoby w rzeczywistości rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez sąd, a nie przez organ. Dodać też należy, że aktualnie kwestia przedawnienia środków wynikających z decyzji o zwrocie dofinansowania została unormowana w art. 66a u.f.p. Zauważyć jednak należy, że przepis art. 66a u.f.p. został dodany przez art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 1475), zmieniającej ustawę o finansach publicznych - z dniem 2 września 2017r. Przedawnienie nieprawidłowości w projektach współfinansowanych z funduszy unijnych należy natomiast do sfery prawa materialnego, a jego upływ musi być uwzględniony z urzędu przez organ, przed którym postępowanie się toczy. Zatem wzmiankowany przepis nie może być stosowany do oceny zdarzeń zaistniałych przed jego wejściem w życie (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2023r., sygn. akt I SA/Lu 28/23, publ. CBOSA). Nie może również umknąć uwadze okoliczność, że organ nie przedstawił w uzasadnieniu ustaleń faktycznych, ani rozważań prawnych na okoliczność konkretnej daty, konkretnego zdarzenia, wyznaczających moment ostatecznego zakończenia programu. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Sąd uzupełniająco wskazuje, że TSUE (por. wyrok z dnia 15 czerwca 2017r., C-436/15) uściślił, że "ostateczne zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym, wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu. Innymi słowy, jak przyjął TSUE, termin przedawnienia, mający zastosowanie do "programów wieloletnich", przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. Reasumując wskazać należy, że bez rzetelnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w kwestii przedawnienia nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami prawa. Brak rozważenia kwestii przedawnienia w uzasadnieniu decyzji organu świadczy o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77§1 oraz art. 107§3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni i przeanalizuje wszystkie istotne aspekty faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy dotyczące przedawnienia przy zastosowaniu: - ustawowych reguł prowadzenia postępowania administracyjnego; - obiektywnej i adekwatnej wykładni przesłanek określonych w art. 3 ust. 1-3 rozporządzenia nr 2988/95; - orzecznictwa TSUE. Organ ustali w tym okoliczności mające wpływ na ocenę biegu terminu przedawnienia, a wynikające z obowiązującego stanu prawnego, które mogą okazać się istotne dla rozstrzygnięcia, czy w sprawie doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot kwoty dofinansowania, będącej konsekwencją zaistniałej nieprawidłowości. Dokonane ustalenia i analizy uwzględni w sporządzonym zgodnie z regułami art. 107§3 k.p.a. uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Mając na względzie powyższe sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania, sąd orzekł w punkcie II wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz strony skarżącej kwotę 19.691,00 zł składają się: - kwota 8.874,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, - kwota 10.800,00 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość ustalono na podstawie §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U z 2023r. poz. 1935) i 17,00 zł opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.